Boris Dittrich spreekt op voorjaarscongres D66 2003

[02/08/2002]

 

[...] D66 wil de democratie teruggeven aan haar rechtmatige eigenaar. En zal daarbij bondgenoten zoeken. Ook buiten het parlement. [...] Meer zeggenschap beperkt zich niet tot het staatsbestel. Op alle terreinen moeten mensen meer invloed krijgen.

Democraten,

Twee weken geleden was ik ’s avonds met de trein op weg naar huis. Op een paar kilometer van Amsterdam stopte de trein. Een seinstoring. Buiten regende het. In de trein viel het licht uit. Er werd gemopperd, daarna gezwegen. Maar duisternis maakt openhartig. De passagier tegenover mij, die de krant had zitten lezen, verbrak de stilte. “Ik heb op Cohen gestemd” bekende hij. “Ik niet.” antwoordde ik. “Cohen zou een prima premier geweest zijn.” vervolgde hij. “Eentje die de wind eronder had gehouden. Met goede ministers. Beter dan dat zootje ongeregeld dat het afgelopen half jaar de dienst uitmaakte. Cohen had het nooit zover laten komen als Balkenende”.

D66 is gezakt van 7 naar 6 zetels. En in mei vorig jaar waren we al gezakt van 14 naar 7 zetels.

Verklaringen (waar we ons niet achter moeten verschuilen).

- “We waren afwezig in de beeldbepalende lijsttrekkersdebatten. De campagne werd op de tv gevoerd. D66 werd buitenspel gezet door de omroepen.”
- “De peilingen maakten van de verkiezingen een ratrace: wie wordt de grootste? CDA of PvdA? Die ratrace heeft ons – en de andere partijen - zetels gekost.”
- “De puinhopen van Paars rookten nog steeds. Noch PvdA, noch VVD durfden het aan de goede resultaten van 8 jaar Paars te verdedigen. D66, bruggenbouwer, mediator in twee kabinetten, heeft het meest geleden onder het collectieve Paars-bashing.”
- “Redelijk is uit. Het huidige klimaat vraagt om extreme standpunten. “Twee op één cel, nee, drie op één cel, wat zeg ik, vier op één cel.”

Bekijk je het zo, dan is het eigenlijk een wonder dat we maar één zetel zijn verloren. Het hadden er veel meer kunnen zijn.

Feiten.

- We stonden er de laatste jaren te weinig.
- We wisten mensen onvoldoende te bereiken, onvoldoende in hun hart te raken.
- We zijn er niet in geslaagd onze boodschap zo te brengen dat we meer stemmen kregen dan we kregen.

De trein zette zich langzaam in beweging.
“Gaan jullie jezelf nu opheffen?” vroeg mijn medepassagier.

Ik sta hier als fractievoorzitter van D66. Ontevreden met de uitslag van 22 januari. Overtuigd van het bestaansrecht van een sociaal-liberale partij in ons land. Trots op ons gedachtegoed. En wetend dat we goed moeten zijn voor een zetel of 15. Die we alleen gaan halen door te leren, door te bewegen en door niet te wachten tot het tij keert.
Maar door zelf het tij te keren.

Politiek is een vak. Een hard vak. Op 22 januari heeft Thom de Graaf besloten niet langer fractievoorzitter te zijn. Hij heeft alles gegeven wat hij had. En dat blijft hij doen. Alleen op een andere stoel.

Thom, je hebt vijf jaar lang aan het hoofd gestaan van de fractie en de partij en keihard gewerkt.
Fractievoorzitter zijn van de kleinste regeringspartij is de moeilijkste taak in de politiek. Die heb jij in 1998 op je genomen. De oppositieperiode heeft te kort geduurd. Het afgelopen jaar was niet makkelijk. Voor niemand in de politiek, maar zeker niet voor een man die staat voor een integere en zorgvuldige lijn, die wars is van polarisatie en opgeklopte tegenstellingen. Dat getuigt van grootsheid.
Ik ben er trots op dat je onze collega in de Kamer blijft en dat je het mandaat van de kiezer serieus neemt. Je hebt al meteen van je doen spreken door je kandidaat te stellen voor het Kamervoorzitterschap. Met die kandidatuur heb je laten zien dat je hart hebt voor de democratie en voor het parlementaire bedrijf. Dat je ambitie hebt en dat je risico's durft te nemen. Namens de fractie en namens de hele partij wil ik je bedanken.

Ik wil vanaf deze plaats ook mijn dank uitspreken jegens Ursie Lambrechts en Vivien van Geen. Ursie die negen jaar lang met veel succes onderwijs woordvoerder is geweest. En Vivien die vanaf mei vorig jaar met grote inzet volksgezondheid heeft gedaan. Ursie, Vivien, ontzettend bedankt.
De fractie heeft mij als nieuwe voorzitter gekozen. Ik zie het als mijn opdracht het ‘goede’ van onze partij vast te houden. Onze idealen, ons gedachtegoed, onze verworvenheden, dat wat ons al 37 jaar in de genen zit. Maar ik zie het ook als mijn opdracht ‘toe te voegen’. Nieuwe ideeën, nieuwe thema's nieuwe invalshoeken, een nieuwe aanpak.

Mijn medepassagier in de trein, en met hem ontelbare anderen, dacht dat hij een stem uitbracht op een premier. Terwijl hij koos voor een partij. En maar moet afwachten welke regering er door informateur Donner bij elkaar gefietst wordt. Hij wilde Cohen, hij stemde op Bos en hij krijgt Balkenende.

De noodzaak om de machtsvorming in Nederland te veranderen was in de afgelopen weken andermaal griezelig evident.
Bij de Kamerverkiezingen heeft de kiezer slechts één stem.
Daarmee kiest hij de Tweede Kamer als controlerende macht, de regering als uitvoerende macht, en meteen 12 commissarissen van de koningin en 489 burgemeesters. Met die ene stem. Zo werkt de democratie in Nederland.
Is het dan verwonderlijk dat de mensen in 2003 de politiek als weliswaar vermakelijke televisie zien, maar zichzelf niet als eigenaar van de democratie. Met merkbare en daadwerkelijke invloed.

D66 wil de democratie teruggeven aan haar rechtmatige eigenaar.
En zal daarbij bondgenoten zoeken. Ook buiten het parlement.

We hebben het initiatief genomen om met voorstellen over de gekozen premier te komen. Daarmee krijgt de kiezer twee stemmen. Eén stem op de macht. En één stem voor de controle op de macht.

Met een helder mandaat kan de minister-president zijn eigen ministersploeg samenstellen en krachtig aansturen. Hij mag ze zelfs tussentijds naar huis sturen, als dat nodig is. Met een helder mandaat kan de Kamer onbevangen een minister ter verantwoording roepen. Dat komt de regeerbaarheid van het land én het dualisme in de politiek ten goede. Zodat een struikelende minister zich niet meer kan verschansen achter de dreiging van een vallend kabinet.

Onze voorstellen zullen we uiteraard aan alle vernieuwingsgezinde politici voorleggen. Eentje heeft zich al gemeld. Wouter Bos. Hij zag plotseling het licht. In het nauw gebracht omdat hij Cohen niet met Balkenende en Zalm in discussie wilde laten gaan. Waarmee hij in feite toegeeft dat de kiezer een mandaat te kort komt. Dus wil nu de PvdA de discussie over de gekozen premier wel aan. Al lijkt sinds 22 januari, na het tellen van de zetels, de urgentie van hun vernieuwingsdrang enigszins weggezakt. Dat moet tijdelijk zijn. We blijven je uitnodigen, Wouter.

Dames en heren,
Als eigenaar van de democratie wil je misschien wel van tevoren weten of je stadsbestuur het schaarse geld uit de gemeentekas wil uitgeven aan een nieuw voetbalstadion of aan betaalbare huurwoningen.
Als eigenaar van de democratie wil je misschien wel gehoor vinden bij een kamerlid, die, letterlijk, de taal spreekt van jouw stad of streek. Die weet hoe lastig het is om zonder eigen auto in een dorp in Drenthe te wonen en voor je boodschappen naar Assen te moeten, omdat hij zelf ook z’n inkopen in Assen doet.
Als eigenaar van de democratie zie je waarschijnlijk ook de noodzaak wel van extra ruimte voor woningen en bedrijven, maar wil je misschien wel liever dat de Markerwaard behouden blijft en dat de regering kiest voor een kunstmatig eiland voor de kust van Noord-Holland. Of omgekeerd.
Daarom blijven wij strijden voor een rechtstreeks gekoz

:: terug