De waarheid wordt niet beschermd

[11/5/2008]

 

“Eerst logen ze. En daarna logen ze nog eens”, luidt de kop boven een artikel in de New Yorkse Metro. Het verhaalt over de Amerikaanse presidentskandidaten en hoe ze de kiezers iets op de mouw spelden. Liegen, verdraaien van feiten en overdrijven mag. Politici die in hun campagne niet gehinderd willen worden door de waarheid, wordt geen strobreed in de weggelegd. Alles wat de kandidaten zeggen valt onder de vrijheid van meningsuiting, zoals de Amerikaanse Grondwet die omschrijft. Een paar voorbeelden van onwaarheid. Sarah Palin, vice-presidentskandidaat van de Republikeinen, werd door John Mc Cain aan het Amerikaanse volk voorgesteld. Daarbij prees hij haar de hemel in, omdat ze het lef had door Washington DC aan Alaska toegekend geld voor “ the bridge to nowhere” af te slaan. Sarah Palin zelf : “Ik zei dank je, maar nee bedankt”. Daarmee suggereerde ze dat ze zuinig met overheidsgeld om zal gaan. Belastinggeld is immers van ons allemaal.
Wie de geschiedenis van het dossier kent, moet haar uitspraak met open mond hebben aanschouwd. Sarah Palin was juist voor de brug naar nergens. Ze verdedigde die, toen ze in de race was voor het gouverneurschap van Alaska. Pas toen er ophef over ontstond – ze had het geld al binnen- wees ze het projectvoorstel af. Alleen vertelt ze dat er niet bij. Of neem Barack Obama. Die beweert dat zijn tegenstander gestemd heeft voor bezuinigingen op onderwijs. Wat blijkt? McCain stemde tegen een verhoging van het onderwijsbudget, maar nooit voor een vermindering. En McCain jaagt kiezers schrik aan met zijn bewering dat met Obama als president de belastingen omhoog gaan. In werkelijkheid gaan de belastingen voor iedereen die minder dan $ 250.000,- verdient er bij Obama omlaag. Alleen de kleine, rijke bovenlaag moet meer gaan betalen, maar dat zegt McCain er niet bij.
Nu weten de kandidaten zich in de campagne nog enigszins in te houden. Maar hun campagnemedewerkers gaan soms helemaal los. Via het internet wordt de tegenpartij zwart gemaakt. Bloggers schrijven de meest wilde verhalen die gretig worden overgenomen door andere media. Berucht is de bewering dat Barack Houssein Obama helemaal geen christen is, maar moslim en dat hij de ondergang van de staat Israel wenst. Maar ook Sarah Palin werd het doelwit. Eigenlijk zou haar jongste zoontje dat met het syndroom van Down werd geboren, niet haar kind zijn, maar dat van haar dochter. Zelfs nu haar dochter op 17-jarige leeftijd zwanger blijkt te zijn, zoemt dit gerucht nog steeds en lees je het bij herhaling op het internet. Dit soort geruchten zijn te traceren naar weblogs.
In een tijdperk waarin kranten en televisie steeds meer terrein verliezen aan het internet, is het zaak de positie van bloggers goed onder de loep te nemen. Kun je een blogger gelijk stellen met een journalist? Nu heeft een journalist geen beschermde titel, iedereen kan zich journalist noemen, maar om bloggers en journalisten op een hoop te gooien gaat me wat ver. Onder pseudoniem kan iedereen smaad plegen, beledigingen uiten, valse en schadelijke geruchten in omloop brengen. Hoor en wederhoor? Hoeft niet. Basisregels van de journalistiek mogen aan de laars worden gelapt. Binnen mum van tijd vliegen de geruchten de wereld over en zie dan de geest nog maar eens in de fles te krijgen. Zou een blogger zijn bron moeten vermelden, als al te achterhalen is wie de blog geschreven heeft? Daar is veel voor te zeggen. Waarom zou een blogger zich op verschoningsrecht moeten kunnen beroepen? Minister Hirsch Ballin van Justitie vindt dat bloggers wel een dergelijke bescherming moeten krijgen. Omdat ze aan het publieke debat deelnemen. Maar is dat reden genoeg? Als we kwaliteit van berichtgeving willen bevorderen, is het verschoningsrecht dan de enig aangewezen weg? Moet in plaats van de boodschapper de waarheid niet wat meer beschermd gaan worden?
In elk geval keert de wal het schip in Amerika. Mensen zijn het zat om voorgelogen te worden. Er zijn organisaties opgericht die de waarheid achterhalen. Keurig rapporteren ze elke dag aan de hand van citaten en feiten hoe de presidentskandidaten nu weer het publiek hebben misleid. Nu Barack Obama tot president is gekozen en de verkiezingscampagne achter de rug is, zal de aandacht voor de “waarheidsvinders” in Amerika weer verslappen. Toch geef ik de voorkeur aan onafhankelijke waarheidsvinders, die transparent aangeven wat de feiten zijn en hoe die gemanipuleerd worden in het publieke debat, dan aan het Nederlandse voorstel om bloggers een verschoningsrecht te geven. Dat brengt de waarheid niet dichterbij.


Boris Dittrich, New York

:: terug