Verklaring homorechten primeur voor VN

[12/19/2008]

door Robert Chesal

 

Veel islamitische landen en het Vaticaan zijn er faliekant tegen, maar het is voor het eerst gelukt om homofobie aan de kaak te stellen in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. 66 Landen steunden een Frans-Nederlandse verklaring die opriep alle anti-homowetten wereldwijd te schrappen. In de verklaring staat dat ‘seksuele geaardheid of identiteit nooit de aanleiding mag zijn voor strafrechtelijke sancties zoals executie, arrestatie of gevangenschap'.

Boris Dittrich, directeur van de afdeling voor homorechten bij Human Rights Watch, onderstreept dat ook veel Afrikaanse landen hebben meegedaan. "Het is bijzonder belangrijk omdat al deze landen zich verenigd hebben achter een verklaring die alle andere landen oproept op te houden met het discrimineren van homo's, lesbiennes en trans -gender mensen. Het is voor het eerst dat dit in de Algemene Vergadering aan de orde wordt gesteld. Het is een historisch moment."

En ook minister Verhagen van Buitenlandse Zaken die speciaal voor deze gelegenheid naar New York was gekomen, roemde deze "zeer speciale dag voor de VN". Hij voegde eraan toe dat de VN homorechten te lang hebben verwaarloosd.

Impliciet bekritiseert de verklaring de meer dan 80 landen die repressieve wetten tegen homoseksualiteit hanteren. In zeven landen staat de doodstraf op homoseksuele handelingen.

Verzet uit Rome
Het document is niet bindend, maar heeft wel de nodige woede opgeroepen van religieus-conservatieve landen. Het verzet tegen de verklaring word geleid door het Vaticaan, dat 56 landen aan zijn kant heeft staan. Volgens aartsbisschop Migliore ziet het Vaticaan geen heil in de verklaring omdat het "nieuwe categorieën die tegen discriminatie beschermd worden" zou creëren, en omdat het zou leiden tot discriminatie tegen het traditionele heterohuwelijk. "Staten die homohuwelijken niet erkennen, zullen onder druk komen te staan", aldus Migliore.

Conservatieve alliantie
De Organisatie van Islamitische Landen (OIC), 's werelds grootste organisatie van moslimlanden, steunt het Vaticaan formeel niet. Toch zijn veel OIC-lidstaten tegen de verklaring.
Volgens Dittrich moeten de tegenstanders vooral worden gezocht in streng islamitische landen. "U moet denken aan Egypte, maar ook Uganda en landen als Saudi-Arabië. En die zijn erg tegen het bespreekbaar maken van het feit dat mensenrechtenschendingen moeten ophouden. Dus dat je niet zomaar homo's in de gevangenis moet stoppen of mag martelen of de doodstraf geven. Daar willen ze niet over praten."

Ook onder voorvechters van homorechten wordt wel gevreesd dat de verklaring tegenstanders in elkaars armen drijft. Zo ontstond in Caïro tijdens de VN-Familieconferentie van 1994 een conservatieve alliantie tussen het Vaticaan, de moslimlanden en een groot aantal Latijns-Amerikaanse staten, die een voorstel torpedeerde om het recht op abortus te erkennen.

Nieuwe hoop
De verklaring van Frankrijk heeft niet alleen steun van veel EU-landen, maar ook van enkele Latijns-Amerikaanse en vijf Afrikaanse landen waaronder twee OIC-lidstaten: Gabon and Guinee-Bissau. Afrika was lange tijd een bastion tegen homorechten. Nog steeds past een aantal landen in Afrika strenge wetten toe.
Maar zowel daar als in Latijns-Amerika verandert de situatie snel, zegt Dittrich: "Bijvoorbeeld een land als Argentinië, maar ook Brazilië en Uruguay hebben hun wetgeving aangepast. Er zijn zelfs wetsvoorstellen in Argentinië om het huwelijk open te stellen voor paren van gelijk geslacht. Dus in Latijns-Amerika is er inmiddels besef dat homorechten mensenrechten zijn, na al die militaire dictaturen daar. En er zijn nu ook vijf Afrikaanse landen die dat durven te uiten in het openbaar. Ze staan onder enorme druk van andere Afrikaanse landen en toch zeggen ze dat het roer om moet."

Homorechtenactivisten hopen dat de verklaring een eerste stap is naar een formele VN-resolutie. Daarvoor is een meerderheid nodig in de Algemene Vergadering. Dittrich zegt zelf te verwachten dat dit nog een aantal jaren gaat duren.

:: terug