Het Empire State Building is gevangen in een sneeuw storm. Ik kijk uit het raam van mijn kantoor en kan nog net zien hoe de gele taxi's diep beneden me voortploeteren over 5th Avenue.  Human Rights Watch gaat eerder sluiten vandaag, want de kans is aanwezig dat later op de middag de treinen niet meer rijden. Het natuurgeweld maakt een zware inbreuk op het normale leven. Ik woon in New York. Dat heeft veel voordelen, maar ook nadelen. Een ervan is dat ik niet mag stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Ik sta namelijk niet meer in Nederland ingeschreven. Voor de kamerverkiezingen van 9 juni 2010 is dat gelukkig anders, omdat ik uiteraard de Nederlandse nationaliteit behouden heb.

De storm beukt met kracht tegen de ramen van mijn kantoor. Ik zit op zo'n 200 meter hoogte en zie de sneeuw tegen het glas zwiepen. Het gebouw wiegt mee in de wind. Ik realiseer me dat ik sinds 1975 nooit een gemeenteraadsverkiezing heb gemist. Vanaf 1980 heb ik voor elke verkiezing voor D66 campagne gevoerd. Folders uitgedeeld op de markt, affiches geplakt, en later toespraken gehouden. De opwinding voorafgaand aan verkiezingen gaat nu grotendeels aan me voorbij. Het nieuws volgen via internet is toch afstandelijk en minder direct. Ik zou nu best in Amsterdam de straten af willen struinen met het campagneteam en toeleven naar 3 maart. Als het niet sneeuwt tenminste.  

"Je moet naar het kamerdebat over Uruzgan kijken," mailde een politieke vriend van me. Ik zat net te bellen met Europa om aandacht te vragen voor de situatie in Kenia. Daar zwepen religieuze leiders de plaatselijke bevolking op homo's op te pakken.  Een woedende menigte probeerde iemand in brand te steken en overgoot hem al met bezine. Net op tijd greep de politie in door het slachtoffer te arresteren. Daarna probeerde de menigte het politiebureau in brand te steken. Met traangas werd men uiteengedreven. Uruzgan? Tussen mijn telefoontjes en vergaderingen door klikte ik de website aan die live het Kamerdebat brengt.

Ik zie opgewonden Kamerleden achter de interruptie microfoon en ministers die krampachtig proberen eenheid uit te stralen. Het debat gaat niet zo zeer over Uruzgan, maar of minister Bos wel of niet wist dat er op een bepaalde datum een brief  van de NAVO zou komen. Grote opwinding in Den Haag. Gaat het kabinet vallen?

De opwinding doet me denken aan 4 jaar geleden, toen we in de Kamer over Uruzgan debateerden. Ik realiseer me hoeveel er in tussentijd is veranderd. Bush maakte plaats voor Obama. Nederland is al 4 jaar in Uruzgan bezig, een groot aantal militairen heeft zijn leven gegeven om in de Afghaanse provincie verlichting te brengen. Veel burgerslachtoffers zijn er gevallen door onzorgvuldig ingrijpen van Navo troepen. President Obama maakt een einde aan de oorlog in Irak en brengt extra troepen over naar Afghanistan. Hij organiseert een groot offensief om de Taliban de kop in te drukken. De Navo vraagt Nederland wat langer in Uruzgan te blijven en een trainingsmissie te verzorgen, maar de PvdA wil hoe dan ook weg uit Uruzgan. Op 3 maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen in Nederland.

Tja. Ik kijk uit mijn raam, zie een zacht zonnetje over het Rockefeller Center schijnen. Diep beneden me raast het verkeer over 5th Avenue. Wonen in New York en werken in een internationale gemeenschap plaatst Nederland en het Nederlands parlement in perspectief. De telefoon gaat. Iemand uit Kenia aan de lijn. Ik klik het Kamerdebat weg. First things first. Vanavond kijk ik wel met gepaste belangstelling in de Nederlandse digitale kranten wat de conclusie van het Kamerdebat is geworden.

I am  not a virus, I am a human being

These words were spoken by Clemens Ruland, the first man living with HIV who passed the border with the US after president Obama had lifted the HIV travel ban. Together with the Dutch cultural attaché Ferdinand Dorsman I welcomed Clemens Ruland with his partner at JFK airport on January 7, 2010.

"I did not know the US banned people living with HIV from entering the country", an airport official said, while we were listening to Ruland answering questions from the media. "As American I feel ashamed, but I am glad the ban has been lifted."

The HIV travel ban had been installed 22 years ago and was a result of fear and ignorance. The American congress presumed it protected the American public by putting HIV on the list of communicable diseases which form a threat to public health. Ironically enough Ruland, a Dutch citizen, told the media he had had an American lover in the nineties and was infected with the virus in New York. Human Rights Watch campaigned for years to get the travel restrictions for people living with HIV lifted. In several reports we proved that the ban was counterproductive for public health. It created a negative image around disclosing one's HIV status and was an incentive for people not to get tested or ask for counseling. For travelers to the US it was also an incentive to lie about one's HIV status. There are cases documented of people who were arrested at the border after custom officers searched their hand luggage and found medication related to HIV/AIDS. They were deported to their country of origin. This did not only happen to tourists or business men but also to refugees who asked for asylum in the US. Deporting them back to their country of origin or a third country which could not guarantee the safety of the person, was of course a serious violation of human rights standards. Human Rights Watch called the HIV travel ban a discriminatory measure stigmatizing people living with HIV.  Also UNAIDS and the WHO had repeatedly called on the US government to lift the ban. So finally on January 7, 2010 Clemens Ruland and his partner stepped from the KLM plane and entered the US legally as a person living with HIV and not as a virus to be deported. See the interview with Ruland, his partner and me at Democracy Now, dated January 8, 2010 in the talkshow of Amy Goodman. www.democracynow.org

 

Today is the international day of human rights. Everywhere in the world the signing of the Universal Declaration of Human Rights is celebrated. Human Rights Watch and other non governmental organizations decided to hold a panel discussion in the building of the UN in New York. Theme : human rights violations and sexual orientation, gender identity. Sweden, Argentina, Croatia, Brazil, France, the Netherlands and Norway hosted the event. Human rights defenders from India, Uganda, the Philippines, Honduras and Zambia took the floor and shared with the audience their experience as gay, lesbian or transgender person. Why do politicians in Uganda want to introduce the death penalty for 'aggrevated homosexuality'? Who put in their head to criminalize people who know that someone is homosexual but who failed to report this crime to the police within 24 hours (3 years imprisonment!). The answer : conservative Christian groups from the US sent money and people to influence Ugandan politicians. They spread incorrect ridiculous information, such as that gay people do not deserve the same rights as heterosexuals. And thus gays are dehumanized. And the draconic law proposal is now being discussed in the Ugandan parliament. The moderator asked the audience (45 states were represented; about 250 people attended the meeting) Who wants to ask a question? I looked to my side and saw the priest of the Holy See waiving to the moderator. Dead silence. Everyone listened. What would the representative of the Pope have to say? "Mr moderator, I do not want to ask a question, I want to make a statement." I saw several human rights defenders look at each other. Probably they remembered how Pope Ratzinger compared homosexuality with the climate change and called it a major threat to human kind. This was one year ago. But this december 10, 2009 the Vatican had a nice surprise for gays, lesbians, bisexuals and transgender people. " We are against human rights violations of homosexual persons. We are against discriminatory penal laws for homosexuals. We call upon all States to treat homosexuals with dignity and respect." This is a historical statement.  For a few seconds it was quiet, very quiet. then the moderator gave me the floor. I applauded the decision of the Holy See to share the idea that human rights are universal and thus also apply to homosexuals. I asked the panelists for a response. The defenders from Uganda and Honduras were grateful. "We will use these words against religious leaders in our countries who hide behind the Vatican and make homophobic statements. From now on we will cite the Vatican and show them they preach against the policy and views of the Pope." Today is one step forward to equal rights for all. 

It is not so strange as it seems to mention Brooklyn and Suriname in one title. Today I rode my bike to the Brooklyn Museum of Art to attend a lecture of the Surinam author Cynthia Mc Leod. She started her speech with a historical oversight. 400 Years ago the Dutch West Indies Company sent its captain Henry Hudson to the West in order to find a passage to India. A little adrift he discovered Manhattan. Several years later Dutch settlers founded the village of Breukelen across the water from Manhattan. Breukelen became Brooklyn. And today Cynthia Mc Leod explained to the American audience how Suriname fits into the picture. In the 17th Century the British took over the authority of Manhattan. Peter Stuyvesant, the Dutch one legged- governor wanted to fight them but the Dutch population did not. They didn't want their houses burned and their men slaughtered in a war. Stuyvesant was disappointed. He complained in letters to the Dutch West Indies Company, the first multinational in the world. Back home the Dutch were furious and declared war to the British. Also in the Dutch province of Zealand folks were outraged. They sent several war ships to Guyana, where the British had started sugar plantations. They seized the plantations and used its revenues. The sugar plantations were very profitable. Per year about 100,000 kilo sugar was shipped back to Vlissingen (Flushings) and Amsterdam. In comparison : Manhattan was bought from the American Indians for 60 guilders. At the end of the British-Dutch war both parties agreed : status quo. The Dutch will keep Suriname, the British Manhattan. At the time this was seen as a good deal for the Dutch. Suriname had sugar and gold. Manhattan had beavers, spices and nuts. Cynthia Mc Leod is a very rousing speaker. She knows how to captivate her audience. She described the life of Elisabeth Samson in the 18th century. Elisabeth was the first free negress in Suriname, a millionaire who married a white man and broke with all conventions. I was lucky. I bought  the last copy of "the free negress Elizabeth". Cynthia Mc Leod was kind enough to write a personal note in it. I am looking forward to reading it.  

Voyage for Human Rights Marks Hudson Anniversary

Sailing Hudson Route in Honor of 400 Years of Tolerance

(New York, September 2, 2009) – The Dutch organization Miles4Justice will sail a yacht in honor of Human Rights Watch into New York Bay on September 8, 2009, concluding a 1,000-mile journey as part of the NY400 – Holland on the Hudson celebration.

The voyage down the Atlantic coast replicates the northern leg of Henry Hudson's original voyage, and Miles4Justice will dock in New York 400 years to the day after Hudson first arrived in 1609. The week's events celebrate the openness, tolerance, and free spirit of the Dutch pioneers who settled New Amsterdam, and mark 400 years of Dutch-American friendship.

"Miles4Justice's journey is an unconventional but wonderfully appropriate way to focus international attention on Human Rights Watch and the work we do to end abuses worldwide," said Carroll Bogert, associate director of Human Rights Watch. "We're opening an office in the Netherlands later this year to support and encourage the Dutch traditions of tolerance and support for human rights."

Human Rights Watch is an independent organization dedicated to defending and protecting human rights, working in more than 80 countries. Through its research and advocacy, Human Rights Watch works to expose human rights violations around the world, to give voice to the oppressed, and to hold oppressors accountable for their crimes.

Human Rights Watch does not accept government funding and instead relies on individuals and foundations for financial support. The Miles4Justice sailing team will present Human Rights Watch with a donation from people in the Netherlands, who pledged financial support through the Miles4Justice Foundation for each mile the yacht sailed.

"The crew share a passion not only for sailing, but for protecting human rights worldwide, reflecting Human Rights Watch's 30-year legacy of bringing greater justice and security to people around the globe," said one of the Miles4Justice founders, Dr. Geert-Jan Alexander Knoops, a professor of international criminal law and one of the original defense lawyers for the International Criminal Court in The Hague. "We hope the funds we raise will help Human Rights Watch continue its work documenting abuses and helping people to seek justice."

Knoops and his wife, Carry Knoops, a human rights lawyer and co-founder of Miles4Justice, were among the sailing team. The volunteer crew of amateur and professional sailors also includes members of the Royal Netherlands Marine Corps Special Forces Unit who have been on assignment in various international peacekeeping operations. Miles4Justice uses sailing projects to focus on human rights.

For more on the work of Human Rights Watch, please visit:

http://www.hrw.org/

For more on the work of Miles4Justice, please visit:

http://www.miles4justice.com/

For more on the NY400 – Holland on the Hudson events, please visit:

http://www.ny400.org/

For more information, please contact:

For Human Rights Watch:

In New York [in Amsterdam from September 2-6], Boris Dittrich (Dutch, English, German): +1-212-216-1280; or +1-917-535-3863 (mobile)

In Brussels, Maya Taal (English, Dutch, Spanish): +32-2-737-1490

For Miles4Justice:

In London, Alya Shakir (English, Arabic, Russian, French, German): +44(0)759-00-69-833

According to the Amsterdam police : 560,000 spectators. Mayor Cohen led the ceremony on the boat, while thousands and thousands of people along the canals cheered and threw confetti.'Do you want to take Ira as your lawful husband?', the mayor asked. 5 gay couples got married on a boat during the canal pride in Amsterdam. Each couple had an American and Dutch national. The Netherlands was the first country in the world which introduced same sex marriage. Actually that is a wrong term. There is no same sex marriage. There is only one kind of marriage, open to couples of the same and opposite sex. So no separate space for same sex couples. Everybody is treated equally. The 5 weddings will be recognized in the state of New York. But strangely enough, in New York same sex couples cannot get married. Hopefully this will change in the near future. The city of Amsterdam had invited me on the boat to be the witness of the 5 couples. I had put on my 'Human Rights Watch' T-shirt to convey the message that this was not just a happy gathering. We are talking marriage inequality. We are talking immigration inequality. The federal government of the United States does not recognize same sex relationships. A binational gay or lesbian couple cannot move to the United States. This discriminatory policy forces people to live outside the US. In the Netherlands there are several 'love exiles'. Couples who would like to live in the US, but are not allowed. Human Rights Watch and the NGO Immigration Equality published a report in 2006 about this injustice, called "Family, unvalued". We are hopeful that senator Shumer, a Democrat from the State of New York, will introduce a new 'Immigration Reform Act', including LGBT rights. Under the Obama administration it must be possible to achieve this change and undo the injustice of immigration inequality. I was very moved by the emotions of the 5 couples and by experiencing the enthusiasm of the audience. The sun was out and everybody seemed happy. Amsterdam in summer is unbeatable. What a difference with the Romanian gay pride I attended in Bucharest about 2 months ago. When I gave my speech during the opening session in front of Ceaucescu's palace I counted about 300 participants. No public. The Romanian police was afraid the gay pride would be disrupted by hostilities. The route to the square and the square itself were completely fenced off. Nobody could see us. No interaction with the general public. There is still so much difference within the European Union. Back to the Amsterdam Gay Pride. Intoxicated by so much public support I came home. My husband, who was born in Tel Aviv, was depressed. 'I hate to spoil your good mood, but I learned that there was a shoot out in the LGBT center in Tel Aviv. At least 2 persons were killed and several were wounded.The victims were youngsters of 16 and 26 year old.' The LGBT center in Tel Aviv is frequented by young people who are often still in the closet and who come to seek advice and friendship. 'The killer ran away. He is not yet apprehended.'  Thus ended a day of high spirits. When I undressed and took off my "Human Rights Watch' T-shirt I realized that in spite of this beautiful day in Amsterdam, there is still a long way to go before lesbian and gay people will be accepted and respected.

After yesterday's emotional blog I would like to focus more on Natalia's work and achievements, set in the difficult environment of Russia and Chechnya. Her murder is a devastating blow to victims seeking justice, to the Russian and to the global human rights community. Natalia was courageous and indefatigable in her desire to bring justice to victims and accountability for human rights abuses. She worked closely with Human Rights Watch. We just finished working with her for several days researching punitive house burnings and executions in Chechnya. Natalia was almost certainly targeted for her human rights work. She had received numerous threats pressuring her to stop her work. For almost 10 years she had worked to document human rights abuses and assist victims in Chechnya. Thanks to her work these abuses became known. In over 100 separate rulings on human rights abuses in Chechnya, the European Court of Human Rights in Strasbourg has consistently found that investigations into crimes in Chechnya have been ineffective. Murders go uninvestigated and unpunished. Chechnya president Ramzan Kadyrov had threatened Natalia directly after she spoke out against pressure on women in Chechnya to wear headscarves. As a result of these statements, Kadyrov removed Natalia Estemirova from her position as head of a newly formed human rights council of Chechnya in March 2008. According to news reports, Kadyrov 'insistently recommended her to stop coming to ministries and government offices.' Three months ago, Natalia was interrogated for hours at the Chechnya interior Ministry. The nature of the interrogation led her feel an implicit threat to her safety. Most recently, the Ombudsman of Chechnya had told Memorial Grozny, the organization for which Natalia worked, that the administration of Chechnya was unhappy about the latest reporting on disappearances and extrajudicial executions and told them that he 'was criticizing them because he did not want something to happen to them.' Natalia Estemirova is not the first human rights defender who worked on human rights violations in Russia and Chechnya, to be executed. Here I will mention Anna Politkovskaya who was killed in October 2006. She was a journalist and outspoken critic of the Kremlin, Putin, and the leadership of Chechnya. In January 2009 Stanislav Markelov, a lawyer who defended victims in high-profile cases of abuse in Chechnya was shot and killed in Moscow. Anastasia Barburova, a journalist for Novaya Gazeta, was with Stanislav at the time and also killed. Human Rights Watch demands an impartial, credible, comprehensive, open and transparant investigation. See our website for more information. We mourn her death and send our deepest condolences to Natalia's family. She was a beloved colleague and friend to Human Rights Watch. We will never forget her and will always be inspired by her and her work.

Natalia Estemirova is dead. This morning she was kidnapped while walking close to her house. Neighbors heard her calling "I am being kidnapped". Several men pushed her into a car and drove away. Later her body was found. Natalia was shot. She leaves a daughter of 16 behind. Natalia worked with Human Rights Watch since 1999. She was researching human rights violations in Chechnya. Thanks to her courageous research Human Rights Watch was able to unveil many abuses like killings, torture, kidnappings and disappearances in Chechnya and link those to the government. Because of her work Natalia was not liked by Russian and Chechnyan authorities. It is outrageous that human rights defenders are being killed in Russia because they show that the Russian and Chechnyan authorities are responsible for severe human rights abuses. It is outreageous that Russia does not comply with the decisions of the European Court for Human Rights In Strasbourg. It is outrageous that the European countries let this happen. It is outrageous that the world doesn't really care. It is outrageous that Natalia has been executed. She ought to be alive. Human Rights Watch will miss her dearly.

Door de aandacht voor 'Elke Liefde telt' komt de organisatie waar ik voor werk, Human Rights Watch, in de belangstelling te staan. Deze internationale organisatie met hoofdkwartier in New York, heeft in Europa kantoren in Londen, Parijs, Berlijn, Brussel, Geneve en Moskou. En niet in Nederland. Dat houden we zo. Maar Human Rights Watch wil wel een paar keer per jaar een activiteit in Nederland gaan organiseren. Een lezing, een diner, een discussie-avond, de publicatie van een belangrijk rapport. Dat soort werk. Zo gaan we ons goede werk meer onder uw aandacht proberen te brengen. Human Rights Watch weigert principieel elke overheidssubsidie. De organisatie wordt uit prive-giften gefinancierd. Elke cent telt. Elke cent maakt verschil. Het maakt het mogelijk ons werk in meer dan 60 landen ter wereld te doen. Onze rapporten hebben invloed. Op de publieke opinie, op beleidsmakers en regeringen, op de VN en andere internationale instituten. Niet voor niets kreeg Human Rights Watch in 1997 de Nobelprijs voor de Vrede, in 2007 de Nederlandse Geuzenpenning en in 2008 de VN Mensenrechtenprijs. In mijn boek 'Elke liefde telt' probeer ik te laten zien, hoe we proberen, soms tegen de klippen op, schendingen van mensenrechten aan de kaak te stellen. En de situatie voor mensen in penibele omstandigheden te verbeteren. Mocht u mijn werk voor Human Rights Watch willen steunen - en daarmee al die mensen in verre landen die onderdrukt en gediscrimineerd worden- dan kunt u geld overmaken. Elke cent telt. En is voor u aftrekbaar voor de belastingen. Stichting Human Rights Watch in Weesp, ING bank rekeningnummer : 66 7180 788 onder vermelding van LGBT rights. Onze dank is groot.

Never knew the true meaning of 'OK', although I use this abbreviation several times a day. Until today. I had spent the weekend with friends in and around Hudson in upstate New York. We went to see the Olana estate, built by Frederik Church, the famous 19th century landscape painter. On our way to the mansion of my friends we passed 'Kinderhook', a village which was founded by Dutch settlers almost 400 years ago. Kinderhook means 'corner for children' in Dutch. The most famous inhabitant of Kinderhook was Martin van Buren, who became the 8th president of the United States (from 1837-1841). Van Buren was knicknamed the "Old man from Kinderhook' or in short OK. He used this abbreviation during his election campaign. In Boston and vicinity 'all correct' was spelled wrongly as 'ok'. This joke was used by Van Buren in his campaign by referring to himself as OK is ok. This slogan became famous throughout the country and the term has been used ever since. This year 400 years ago the Dutch founded Manhattan. Everyday I learn more about the Dutch influence on the present American society.

'Tenants should socialize, not criticize!'

In Nederland zijn huurders goed beschermd door de wet. Huur je een huis, dan kan de eigenaar niet zomaar zeggen : we hebben geen zin meer, we zeggen de huur op. De wet kent specifieke redenen die een huuroverneekomst kunnen beeindigen. Voor de verhuurder geldt een zware bewijslast dat de wettelijke opzeggingsreden zich voordoet.

Hoe anders is dat in New York! Ik woon in een mooi en groot appartementsgebouw, portier beneden, zwembad op het dak, sportschool in het gebouw. De verhuurder organiseert zelfs een 'huurdersgemeenschap'. Via een aparte website, alleen voor de huurders uit het appartementsgebouw toegankelijk, kunnen huurders met elkaar contact leggen. Zoek je een babysit of zoals in mijn geval hulp bij het invullen van belastingformulieren, dan zet je een berichtje op de site. De verhuurder wil met deze faciliteit saamhorigheid in het gebouw stimuleren. Leuk idee en aardig van de verhuurder. Maar als die huurders zich gaan roeren en bepaalde kwesties aan de orde stellen, die de verhuurder niet bevallen, dan blijkt opeens dat de machtsverhoudingen onredelijk verdeeld zijn.

Een van de huurders uit mijn gebouw, David Grand, had zich beklaagd dat hij moest betalen voor het gebruik van de vleesgrill op het inmense dakterras, terwijl beloofd was dat je gratis je barbecueparties op het dakterras kan houden  (ja, ik weet het, er zijn ergere problemen in de wereld). Hij vond geen gehoor bij de verhuurder en zette zijn klacht op de website. Andere huurders droegen hun steentje bij en kwamen met hun klachten in dezelfde orde van grootte, zoals waarom gaat de sauna al om tien uur 's avonds dicht?

Eerst weigerde de verhuurder nieuwe berichten op de website die 'afbreuk konden doen aan de gemeenschapszin.' Lees: wij dulden geen kritiek. David Grand: "Ik kreeg het gevoel : Big Brother is watching us.' Hij kreeg geen berichten meer op de website geplaatst. Als daad van verzet richtte hij buiten de website van de verhuurder om een eigen yahoo discussie groep op. Daar wisselde hij ervaringen met andere huurders uit. Dat schoot de verhuurder in het verkeerde keelgat. 'Tenants should socialize, not criticize!' Een tijdje later liep de huur af. Hier in New York sluit je als huurder een jaarcontract. De verhuurder kan na dat jaar de huur verhogen. David Grand wilde de huur verlengen met nog een jaar. Maar dat ging niet door. 'We begrijpen dat je het hier niet naar je zin hebt. Dus beslissen we voor jou, de huur eindigt.'

Zonder huurbescherming sta je machteloos tegen een verhuurder die geen zin heeft in een mondige huurder. Voor David en zijn hoogzwangere vrouw geen pardon. Ze moesten hun huis uit. Andere huurders zijn te bang om nog berichten op de website te plaatsen over huurdersonderwerpen. Nu lees je er alleen nog over babysitters, hondenuitlaters en een vraag om hulp bij het invullen van belastingformulieren.  

 

Boris O. Dittrich

I became member of the board of the Dutch Prince Claus Fund. Yesterday I had my first meeting in The Hague. The Prince Claus Fund is working in the field of Culture and Development and sponsors artists in global zones of silence. Often the voice of these artists is not heard in their own country, because they are deviant from the mainstream opinion. Governments don't like them and there are many other obstacles for them to show their art. The "PCF" gives them a platform.  Yesterday we had a brainstorm session about the future of the fund which was established 10 years ago. How do developments in the world (new technologies, financial crisis, migration and discrimination) influence the work of the PCF? The meeting was attended by experts from Bolivia, Senegal, Mali, Cambodia, India, Bangladesh, Cameroon, Zanzibar (Tanzania), Turkey and the Netherlands who gave their opinion and advice. In the session I attended we talked about the influence of migration. Many new ideas and observations passed around. I quote one of the participants: Africans illegally in Europe must leave. African art objects illegally in Europe must stay.  

I read the Prague Diaries 1941-1942, written by Petr Ginz. Petr was a very talented serious child, born in Prague in 1928. His father was Jewish, his mother not. From september 1941 Petr is keeping a diary in which he describes in a matter of fact way the oppression by the Nazi regime. Petr had a younger sister Chava. When Petr was 14 years old, he made a drawing and called it 'Moonlandscape'. He drew the earth as he imagined it as seen from the moon. In September 1944 Petr was deported to Auschwitz, where he was murdered. Many years after the end of the Second World War 'Moonlandscape' was acquired by the Holocaust Museum Yad Vashem in Jerusalem, Israel. Petr's diaries were lost. In 2003 the first Israeli astronaut Ilan Ramon boards the spaceship Columbia. In his luggage he carries a copy of 'Moonlandscape'. To commemorate his mother, who survived Auschwitz, Ilan Ramon wanted to take a symbol of the Holocaust into the orbit. Nothing was deemed more appropriate than Petr Ginz drawing. Upon its return to the Earth the Columbia explodes and burns. All astronauts die. The news about this disaster was covered all over the world. Petr Ginz' name surfaced in many news stories. A  picture of 'Moonlandscape' reached all corners of the world. An old man in Prague recognizes the name and climbs the stairs to his attic. He remembers some old notebooks he had found years ago. He pulls them out of a stack of old, forgotten documents. Yes, they are Petr's diaries. He calls the Yad Vashem Museum and thus Chava Ginz learns about the diaries which were believed to have been lost. She decides to publish her brother' s diaries.  I read the diaries in Strasbourg, in the Old Europe. I was shocked. Everytime I read about the Shoa, the Holocaust, again I simply don't understand that people were capable of organizing such atrocities and masterminded the death of millions of other people. I simply don't understand it. Reading Petr Ginz' diaries it makes you feel a bit of the pain and suffering the Jewish people and other victims had to undergo. His diaries are a powerful monument.    

The weather was horrible. During the night a snow storm covered Long Island City with a layer of white powder, but by the time I left home for work it was raining. The streets had turned into a pool of a muddy substance and my shoes got soaked. I picked up a copy of the Metro "The world's largest global newspaper "and managed to squeeze myself into the train. It must have been around 8 o' clock in the morning. During rush hours subway number 7 from Queens to Manhattan is packed with commuters.

Now I have a confession to make. My daily routine is to take a copy of the Metro, not so much because I want to read important news stories (you don't find that in there) but because I became addicted to the Horoscope. I find it fascinating to read what the authors have concocted for billions of people around the world who were born under the Cancer Zodiac sign like me. It must be wonderful to invent things like "those within a relationship should be aware. Love is an everyday struggle." Or "Get busy early or else you could fall into a devastating procrastination." Today they came up with "all negative thinking will do is to make things more negative than they are."

Because of the weather there were twice as many passengers as usual. On the way out to 34^th Street an older woman started to swear at a Japanese woman. They were on the stairs in front of me. Apparently the Japanese woman had brushed the older woman with her umbrella. The older one screamed and blocked the exit. I passed them and on my way out my shoulder toughed her back, just lightly. It felt good, because she stopped yelling at the Japanese woman. On the street in the pouring rain I rushed to the Empire State Building. All of a sudden I received a blow on the back of my head. The older woman had chased me and was hitting me with her umbrella. "Asshole" she screamed. "Asshole". Her face was white from anger and rage. What to do? It was no use starting a conversation with her, so I walked on. She hit me again, and again, accompanied by her one word vocabulary. I said "good morning to you too". This enraged her even more. She changed her greeting to "You fuckin' asshole". I remembered the Metro Horoscope. 'How can I get something positive out of this encounter,?' I thought. Every time she hit me with her umbrella I decided : this feels like a blessing. "Thank you, the same to you" I said. But she did not want to let go and hit me again. When I entered the Empire State Building, she followed me inside. "Fucking asshole". Here her words carried though the hall and I saw people turning their head. Would I see any of my colleagues? What would they think of me, when they would see me with this screaming lady stalking me. And again she hit me with her umbrella. 'Thank you" I said. She did not have a pass to enter the elevator area, so she trailed behind. I was safe and stepped into the elevator, the doors closed. "Asshole" was the last thing I heard. Up to work and a bright new start of the day...

"Are you all right?" a woman asked. "I have seen it happening. She is crazy."

"She needs help," I answered.

"Did she hurt you,?" she asked.

"No, it wasn't painful. I tried to see it not in a negative way. I considered every blow as a blessing. So I will have a wonderful day today" I smiled.

"Well, good for you" the woman said.

I must admit she looked a little bit puzzled, when she left the elevator.

"Als u gevaarlijke of illegale activiteiten op deze bouwplaats waarneemt, dan kunt u dat anoniem melden op telefoonnummer 311".

Bij een bouwput vlakbij mijn kantoor in het Empire State Building aan de 5e Avenue in New York staat sinds enige tijd een groot bord met bovenstaande oproep. Ter vergroting van de bouwveiligheid doet New York een beroep op de medewerking van het publiek. Anoniem klagen over constructiewerk is een beproefd middel om aannemers in het gareel te krijgen.

Wanneer ik uit mijn raam kijk zie ik zo'n honderd meter beneden me de hijskraan bewegen. Dit is een van de weinige bouwplaatsen op Manhattan waar nog gewerkt wordt. Als gevolg van de financiele crisis zijn banken huiverig geworden om aannemers of projectontwikkelaars geld te lenen. Veel bouwprojecten zijn als gevolg hiervan stilgelegd. Daar komt bij dat er vandaag nieuwe bevolkingsramingen bekend zijn geworden. Twee jaar geleden nog was de verwachting dat de bevolking van New York bij een gunstige economie zou groeien tot 9,1 miljoen inwoners in 2030. Maar de tijden zijn veranderd. New York maakt zich nu op voor een sobere toekomst. Er worden veel minder inwoners verwacht. Reden waarom de gemeente grote bouwprojecten stopzet.

           Met een zekere regelmaat vallen er doden in en rondom bouwplaatsen. In Manhattan is de grondoppervlakte schaars, dus wordt er hoog de lucht in gebouwd. Hijskranen van wel honderd meter of meer zijn een bekend fenomeen. Valt zo'n kraan om, dan is het meteen flink raak. In Maart 2008 stortte een hijskraan zich op klaarlichte dag in de naastliggende gebouwen. Daar zaten mensen thuis op de bank te lezen, werkten aan hun bureau achter de computer of stonden ontbijt te maken in de keuken. 7 mensen waren op slag dood, 24 raakten er gewond. Meteen werd er een onderzoek ingesteld. Wat was er gebeurd? Vandaag lees ik in de dagvaarding die de Officier van Justitie heeft uitgebracht dat er een regel in de stad bestaat dat een hijskraan met 8 banden aan een gebouw moet worden bevestigd. Uit het onderzoek was gebleken dat de aannemer de betreffende hijskraan met slechts 4 banden van polyester had bevestigd, waarvan er eentje ook nog eens versleten was. Die knapte dan ook meteen toen de hijskraan van 6 ton staal begon over te hellen. Daarna was er geen houden meer aan en viel de hijskraan om.

"De aannemer had de dood van 7 mensen en de verwonding van 24 mensen kunnen voorkomen, wanneer hij zich aan de regels had gehouden" aldus de officier van Justitie. De aannemer staat terecht wegens dood door schuld. Op de bouwplaats waren wel degelijk de 8 voorgeschreven banden aanwezig, maar de aannemer had nagelaten ze alle 8 te bevestigen.

Ondanks het feit date r minder bouwprojecten in uitvoering zijn, is hetzelfde aantal bouwconstructie-inspecteurs bij de gemeente in vaste dienst. Zij moeten de bouwplaatsen inspecteren en kijken of er conform de regels wordt gewerkt. De verwachting is dat er nu meer gecontroleerd gaat worden bij de werken die ondanks de financiele crisis toch doorgaan. Het zelfde aantal inspecteurs op minder bouwplaatsen levert een hogere controle-frequentie op. En daardoor wellicht een strengere aanpak van nalatigheden. Je zou dus kunnen zeggen dat de financiele crisis leidt tot veiliger bouwplaatsen in New York. En dat is hard nodig ook.

Somehow the number 66 keeps on playing a role in my life. The political party I am a member of and which I represented in the Dutch parliament is called "D66", which stands for the Democratic Party, established in 1966. But today the number signifies something completely different. Today was a big day for Human Rights Defenders all around the world. 66 countries presented a statement to the General Assembly of the United Nations in New York. 66 Countries reiterated article 1 of the Universal Declaration of Human Rights : "all human beings are born free and equal in dignity and rights". 66 Countries reaffirmed the principle of non-discrimination which requires that human rights apply equally to every human being regardless of sexual orientation or gender identity. 66 Countries called upon the rest of the world to commit to promote and protect human rights of all persons, regardless of sexual orientation and gender identity. And 66 Countries withstood the pressure from the Vatican and the organization of Islamic Conference to repeal the statement. After it was read by Argentina on behalf of the group of 66 Syria presented a counter statement denouncing the right of lesbians, Gays, Bisexuals and Transgender people to be treated equally and with dignity. If we allow this, then we have no arguments against paedophilia anymore, Syria announced on behalf of a group of 57 countries. In this category you can find several pearls of democracy and human rights protection like Sudan, Egypt, Uganda, Saudi Arabia and Somalia. One cannot say that it was a clash between two cultures, North against South, because the group of 66 is very cross regional. States like Nepal and Japan, Gabon, Guinnee Bissau and Central African Republic, but also catholic countries like Colombia, Chili and Paraguay signed on to the statement to stop human rights violations on the basis of sexual orientation or gender identity. After both statements were presented the Dutch and the French governments organized a special meeting in the ECOSOC Conference room in the UN-building. Minister Maxime Verhagen from the Netherlands and deputy minister Rama Yade from France repeated that human rights are universal and indivisible and that sexual minorities should not be discriminiated against. The High Commissioner for human rights, Ms. Navanetham Pillay, addressed the audience with a video message. She underlined that many sodomy laws, which criminalize homosexuality, are relics of the colonial era and are inconsistent both with international law and with traditional values of dignity, inclusion and respect for all. When it was my turn to speak I highlighted the report Human Rights Watch had issued one day ago. The title is : "This alien legacy" and is about  the origins of "Sodomy" laws in British Colonialism. I asked myself and everybody else in the audience the question : does the statement matter? Do people on the ground notice any difference in their everyday life? Yes! Human Rights defenders from all over the world are inspired. With renewed energy they will try to sensitize their societies and show that it is wrong and immoral to kill people, to torture people, to detain people because of their sexual orientation or gender identity. I see the presentation of the statement by 66 countries as a first giant step into history, a step towards the goal of decriminalization of all sodomy laws. 

"During the war between Georgia and Russia we had our researchers on the ground. They interviewed victims, collected ammunition (cluster bombs), took pictures of Russian tanks and documented atrocities both sides in the conflict committed. It was a dangerous operation. The facts we gathered exposed the Russian and Georgian propaganda. Thanks to our report we managed to influence the fighting parties and it is safe to say we saved some lives." Carroll Bogert, associate director of Human Rights Watch (HRW), introduced our organization to a group of Dutch people at a reception, hosted by the Jewish History Museum in Amsterdam. Yesterday the world celebrated the 60th Anniversary of the United Nations Declaration of Human Rights. And together with the Dutch audience we celebrated that on this memorable day Human Rights Watch received the United Nations human rights prize for our work during the last 5 years. Unfortunately the world is not a better place than 60 years ago. Everywhere there are human rights violations. The world needs a strong watch dog. HRW plays that role. We expose these violations and try to influence policymakers to stop them. We want to engage the Dutch public with our work. The reception yesterday was the first kick off. If you want to become activie for Human Rights Watch in the Netherlands, please contact me. 

"We are tolerant in Senegal. There is a lot possible in our country. Homosexuals can live freely, but they should not attract attention. They should stay in the closet". This description was given to me by one of the human rights organizations I talked to during my stay in Dakar, Senegal. "I want to live and express who I am. I am a homosexual man. This is my country. Why should I retreat?" Djamil looks at me with his big brown eyes. He describes how a mob (his neighbours, people from other streets close to his home) surrounded his house, broke the door and stole his belongings. "We will kill Djamil"  they shouted. A friend called him to warn him. "Don't come home, they have knives." "It is four days ago, I have nowhere to go, I haven't slept, did not take a shower. What am I to do?" Djamil's shoulders start shaking, he cries and sobs. "Can you go back to your parents?" I ask. Stupid question. "They were the first to kick me out. I was chased away like a dog. Less than a dog actually, because my mother said my family could never touch me again. As a homosexual man I was filthy and should disappear from their lives." On December 10th the world will celebrate the 60th anniversary of the Universal Declaration of Human Rights. Gay rights are human rights. I wish society in Senegal would realize that human rights are universal. They apply to all human beings. Also to homosexual men.

This week I am in Dakar, Senegal at the ICASA Conference about HIV/AIDS in Africa. Today I attended the opening ceremony by President Wade and listened to one of the last speeches of Peter Piot as executive director of UNAIDS. But most impressive was a teacher from Kenia, whom I met during a workshop. She is HIV infected. At first -after she heard the bad news- she panicked and thought she was going to die. But soon she realized she still had a long life in front of her. HIV is not a deadly decease anymore. Her pupils know she is HIV positive. They love their teacher and realize that a person living with HIV is not some abstract figure, but it could be your mother, the neighbour or your teacher. Most remarkable was the story the teacher told us. She had to come to terms with the virus in her body. So she sat down and visualized a conversation with the alien inside her. She said: Listen, we both have to live with one another. Of course you could kill me, or I could kill you. But I want to stay alive. So she signed a memorandum of understanding with her virus. And she now lives her life peacefully. And positively.

Talking about a smooth transition process.... No this is not about Washington DC; Obama does not play a role. I am referring to South Africa. I just spend several hours in the Apartheidmuseum, on the outskirts of Johannesburg. After being surpressed since 1948 (and actually before then as well) by white folks who thought they were better than people from different races, the black population started to organize itself in de sixties. The struggle for a free South Africa for all people was led by the ANC. Nelson Mandela who was imprisoned for more than 25 years was released. Under his guidance the ANC negotiated the transition to a real democracy. Then President de Klerk played also an important role in this relatively peaceful process. In 1994 the first democratic elections - one man, one vote- were held. Mandela was elected as president and the ANC became the governing party. I am struck by the fact that there was no bloodshed, no massacres of white people. So much anger must have been built within the black community. I think that Nelson Mandela prooved to have been a truely great leader. He inspired so many people by talking reason, by looking for common ground, by looking for the positive side of things. We are now almost 15 years later. New elections will be held in March 2009. I hope the present leadership of the ANC will not forget Mandela's legacy.    

"There are many bumps in the road" the boy shouted with his head half turned to me. "Hold me tight". His words almost got lost in the wind. I held my briefcase on my lap and tried not to fall. He managed to squeeze his scooter in between cars, rode on the sidewalk and avoided deep holes in the unpaved road. This was a part of Kampala I had not seen before. People stopped and turned their head. Who is that white man in a grey suit on the back of this scooter? Finally we reached the Gadhafi National Mosque. I had an appointment with the program coordinator of the Mosque. Jaffer Senganda was already waiting for me at the entrance. "Come and meet the secretary general, sheikh Zaidi". Still shaking from the bumpy scooter ride I found myself sitting at the desk of the sheikh. We discussed the human rights program Jaffer started one year ago. Uganda has 8 million muslims, out of a population of 28 million. In the program Jaffer pays attention to the situation of gays, lesbians, bisexuals and transgenders. "They are people just like you and me. We need to treat them with respect. Even if we don't understand their sexual orientation, we should not be judgemental. Their sexuality is something between man and Allah. We need to be tolerant."  It is not easy in a country like Uganda to speak out in favor of human rights for homosexuals. The Minister of Ethics (!) and Integrity recalled that homosexuality is unnatural under the law of Uganda and therefore illegal. Anyone caught in the act is liable to life imprisonment. The minister recently announced a law poposal which criminalizes "the propaganda of homosexuality". He thinks the existing law does not cover all evil behavior. Talking about your sexual orientation or gender identity must also lead to imprisonment. In such a hostile climate it is courageous to teach imams to stop hate speech and in stead preach tolerance. "The concept of human rights is not fully developed in Uganda" Jaffer explained. "We need to put a lot of effort into building our society." We were walking around the mosque and I admired the magnificent view. Big birds were circling in the sky. The mosque is built on one of the hills of Kampala and overlooks the city. The building was a gift from Libyan president Gadhafi. He took me to the gate where the boy on the scooter was waiting to take me to my next appointment. "There are many bumps in the road ahead, but we need to educate our people" Jaffer shouted while waiving me goodbye. On the way back to the city I realized I had met a hero.

Obama. The opening of the New York Times today says it all. After 8 years of failed politics Barack Obama will lead the country (and the world) to new possibilities. The stakes are high. What a mess he inherited from George W. Bush. A huge deficit, two wars, a financial crisis, a recession, a housing crisis, you name it. Undoubtedly people will get disappointed by his new administration. Some might expect that with a new president their lives will change immediately for the better. Of course the world does not work that way. But I do believe that Barack Obama embodies a new America. He knows how to energize people and inspire them. Like he said him self, change has come to America. Today is a day of joy and gratitude. Although there is also a dark cloud in the golden sky of November 5th. In California a 52% majority voted in favor of banning same sex marriages. 18,000 couples who got married will be hit by this decision. It is painful to see that the majority of the people in California don't want to treat same sex couples equally and want to deny them their basic civil right to marry the partner they love. As a liberal politician I am in favor of a direct democracy and referendums (in the Netherlands they are not allowed), but I do hate it when people don't vote the way I want them to......

"He, U bent van D66" riep de Nederlandse toeriste die in de rij stond voor het Empire State Building. Ze greep me bij mijn bovenarm. "Het gaat goed met jullie. Ik ga weer op jullie stemmen." Tactvol wurmde ik me los. Ik was op weg naar een directeurenoverleg en had eigenlijk geen tijd voor small talk. Toch vond ik het wel leuk haar positieve reactie te horen. "Vanavond richten we de afdeling D66 New York op" zei ik. Ze keek me ongelovig aan. "Ja, echt waar. Ik zit in het nieuwe bestuur van D66 New York en heb Alexander Pechtold uitgenodigd langs te komen. Hij komt vanavond op John F Kennedy aan en rijd dan meteen door naar Wall Street, waar we de vergadering vlakbij houden." Ze schreef het adres op een blaadje. "U bent van harte welkom" zei ik. Misschien was mijn reactie wel te veel van het goede, want ik heb haar vanavond niet gezien. Maar desondanks was de oprichtingsvergadering een groot succes. Er waren ruim 40 mensen aanwezig. Lang niet allemaal lid, maar wel belangstellend. De nieuwe voorzitter van de afdeling, Klaus de Rijk, legde uit waarom de afdeling D66 New York is opgericht. Veel van de New Yorkse leden hebben internationale ervaring, doordat ze bijvoorbeeld met de VN werken, advocaat zijn op een Amerikaans kantoor of op Wall Street thuis zijn. Die kennis kan van pas komen bij een van de prioriteiten van D66 : internationale mensenrechten en handelspolitiek. Hoe wordt er in New York tegen de EU aangekeken? En binnen de EU tegen de rol van Nederland? Daarnaast vinden we het gewoon gezellig om af en toe bij elkaar te komen en over politieke onderwerpen te discussieren. We nemen ons voor om met de al jaren geleden opgerichte afdeling New York van de PvdA samen te werken door gezamenlijk sprekers uit te nodigen etc. Annelou van Egmond was uit Nederland overgekomen en vroeg de nieuwe afdeling om bouwstenen voor het Europese verkiezingsprogramma aan te leveren. Zij is voorzitter van de programcommissie. Vervolgens was Peter Vermaas aan de beurt. Hij is journalist voor o.a. de Groene Amsterdammer en heeft een boek geschreven over de rol van religie in Amerika, "In God we trust". Zijn presentatie spitste hij toe op het religieuze element in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Bijzonder interessant, ik ga zijn boek zeker lezen. In de pauze arriveerde Alexander Pechtold die er opvallend fris uitzag na zo'n lange vliegreis. Aan mij de taak om hem bij de aanwezigen te introduceren. Ik vertelde enkele anecdotes uit ons gezamenlijk politiek verleden. Wat hebben we in de jaren 2002-2006 eigenlijk veel meegemaakt! (woelige partijcongressen, deelname aan het kabinet Balkenende II met Alexander als minister en ik als fractievoorzitter). Het minste wat er over die periode te zeggen valt is : "Het is niet onopgemerkt gebleven". Daarna beklom Pechtold het spreekgestoelte (een bank eigenlijk) en verhaalde over de politiek in Nederland. Scherp, met humor en ook met diepgang. Goed om te zien hoe hij in zijn rol als fractievoorzitter gegroeid is. Aan het eind van zijn inleiding overhandigde hij Klaus de Rijk een enveloppe met de oprichtingspapieren van de afdeling D66 New York. Er ontstond een levendige discussie over allerlei hete hangijzers, van de financiele crisis tot het verwaarloosde democratische stelsel in Nederland. Ook onze vrienden van de PvdA die aanwezig waren roerden zich flink in de discussie. Tegen twaalven ben ik naar huis gegaan, met de metro naar Long Island City. "What are you smiling about?" vroeg een medepassagier. Kennelijk zat ik tijdens de rit na te genieten van een inspirerende avond. Ik probeerde een grap van Pechtold over de vroegere tv-quizmaster Fred Oster, hamsters, schotjes en de parallel met de Nederlandse Grondwet en politici te vertalen. En dat midden in de nacht in de metro tussen Wall Street en Grand Central Terminal. Een onmogelijke klus, af te lezen aan het verbaasde gezicht van deze meneer. "Is that Dutch politics?" vroeg hij. "Yes" zei ik "That's what it comes down to". 

Tijdens de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen speelden homorechten geen grote rol. De discussie tussen Obama en McCain gaat meestal over de financiele crisis op Wall Street of over de vraag wanneer de Amerikaanse troepen Irak zullen verlaten. Maar dat gaat veranderen. John McCain koos een vrouw als running mate en dat heeft de Republikeinen weer in de schijnwerpers geplaatst. Sarah Palin is gouverneur van Alaska en christelijk conservatief. Ze draagt haar visie op het leven met verve uit. Over homorechten had ze zich nog niet duidelijk uitgelaten. Traditioneel moeten Republikeinen niets van gelijkberechtiging hebben. Hoezo je partner in het ziekenhuis opzoeken? Dat mag alleen als je van het andere geslacht bent!

Met spanning werd uitgekeken naar het debat tussen Sarah Palin en de vice-presidentskandidaat voor de Democraten, Joe Biden. Het vond plaats op 2 Oktober. Ik had een uitnodiging gekregen voor een "Obama LGBT vice presidential campaign debate party". Keurig op tijd stond ik op de stoep. Het feest bleek in een nachtclub te worden gegeven. Voor de deur stond een grote zwarte portier met oortje. Onderzoekend keek hij me aan. "Ik kom voor Obama" zei ik. De naam Obama opent deuren tegenwoordig, dus ik mocht zonder gefouilleerd te worden doorlopen. Binnen was het ontzettend druk. Honderden mensen stonden met een drankje in de hand te praten. Een groot scherm hing aan het plafond. CNN hield een countdown tot het debat. Nog 14 minuten, nog 8, nog 2. "Daar komen ze, de beide vice presidentskandidaten." Op het scherm, maar ook in de nachtclub begon iederen te klappen en te joelen. Het debat begon. Telkens wanneer Joe Biden iets zei, begonnen de democraten om me heen te klappen. "Yes, yes" werd er geroepen. Maar als Sarah Palin het woord nam, ging er een golf van afgrijzen door de zaal. "That woman" riep iemand met overslaande stem.  Tijdens de discussie tussen beide kandidaten begonnen mensen met elkaar te praten. Echt goed geluisterd werd er niet. Het debat leek meer een excuus om elkaar te zien. De twee politici fungeerden als achtergrondmuziek. Tot het onderwerp homorechten werd aangesneden. We spitsten allemaal onze oren.

"Natuurlijk ben ik voor homorechten" antwoordde Joe Biden. "Je moet je partner in een ziekenhuis kunnen bezoeken. Ik ben voor gelijke rechten. Dat schrijft onze grondwet voor". "Yes, yes" riep de zaal. Biden kreeg een groot applaus, alsof hij iets revolutionairs had gezegd. Dezelfde vraag aan Sarah Palin. "Oh my God", riep de mevrouw voor me. Kennelijk verwachtte ze iets vreselijks. Palin keek recht in de camera. "Mijn familie is heel divers. Zo ook mijn vriendenkring. Ik ben tolerant. Ik ben tegen discriminatie. Ook ik vind dat homo's hun partner in het ziekenhuis mogen bezoeken." Het bleef ijzig stil in de zaal, ook al zei Palin hetzelfde als Biden. "Maar ik wil de Amerikaanse bevolking iets beloven" voegde ze er met een glimlachje aan toe. "Ik ben tegen het homohuwelijk. Het huwelijk blijft gelden voor een man en een vrouw." De zaal werd wild. "Schande, schaam je" riepen de mensen naar het scherm. "Zie je wel, de republikeinen zijn niet te vertrouwen!" Een bierglas spatte uiteen op de vloer. "Stil, stil", riep iemand. "En wat vindt u van het homohuwelijk" werd aan Joe Biden gevraagd. " Go for it" riepen de mensen om me heen. "Zet hem op!" Het debat werd een paardenrace.

De Democratische kandidaat : "Oh nee, Barack Obama en ik zijn tegen het homohuwelijk. Wat dat betreft is er geen verschil tussen ons" en hij knikte naar Sarah Palin. "Dan zijn we het dus eens" concludeerde zij.

Muisstil was het in de zaal. Het was het moment na de explosie. "That's it?" riep iemand vertwijfeld. Het onderwerpje homorechten was klaar. De kandidaten spraken ondertussen over het opwarmen van de aarde. Er ontstond een run op de bar. "Ik wist niet dat ook de democraten tegen het homohuwelijk zijn" zei de mevrouw voor me teleurgesteld. Ze pakte haar tas. "I'm going home". 

De volgende ochtend analyseerden de commentatoren het debat. "Sarah Palin heeft de Republikeinen in de problemen gebracht. Ze is veel te ver gegaan. Ze wil zelfs bezoekrecht voor homo's in ziekenhuizen toestaan. Dat is ongehoord in die partij."

Wat lopen de Amerikanen toch achter bij ons. Ze hebben nog een lange, bochtige weg te gaan. 

Does Sarah Palin, vice-presidential candidate for the Republican party, have the relevant foreign policy experience? She answered affirmatively. "So, what is your vision on Russia, now that it invaded Georgia?" Sarah paused for a second. "Well, you know, from one of the Alaskan islands you can see Russia. They are our neighbours. Putin often travels through the Alaskan sky." To make it worse, Palin added in another interview recently: "I do have foreign policy experience. There have been several trade missions between Alaska and Russia. And we are bordering with Canada." How to respond to such a lack of self criticism? The best comment I heard was this one. " From my balcony I can see the moon. But that does not make me an astronaut." I am invited to attend the official Obama LGBT Vice-Presidential campaign debate between Sarah Palin and Joe Biden on Thursday night. It is hard not to regard this debate as entertainment.

After I came back from my trip to Europe I noticed a pile of newspapers in front of my neighbour's door. Was he away on vacation? Was he ill and bed ridden? I rang his doorbell, nobody was at home. When I asked the doorman downstairs, he shrugged his shoulders. "You know, he worked for Lehman Brothers". No further explanation was needed. Lehman Brothers. The  same afternoon I saw new people move into the apartment next door. They told me the news. My neighbour had been fired because his employer went bankrupt. He had  vacated the apartment a few days later. New York is too expensive if you don't have a job or income, so he moved back to his parents in Texas. Busy to survive he did not have time to say goodbye. This is my first personal experience with the financial crisis that is stalking the United States. And I am afraid it won't be the last.  

We don't have to take Pakistan, Egypt, Russia or Cuba as an example. Also in the United States the freedom of expression and opinion is being trampled. "In the land of the free, the home of the brave" on the basis of sheer fear a novel about the Prophet Mohammed's child bride A'isha, called "the Jewel of Medina" was pulled by its publisher, Random House, last month. What was the case?

Sherry Jones, 46 years old journalist, wrote a novel, called "The jewel of Medina". It was due to be published on August 12, 2008 by Random House. In the novel Jones depicts the life of A'isha. She was 6 years old when engaged to Mohammed and she became his favorite wife. At the end of his life Mohammed died with his head on her breast.

After receiving advice from professor Denise Spellberg (University of Texas in Austin), a non-Muslim scholar, Random House decided at the last moment not to publish. Random House deputy publisher Thomas Perry said in a statement the company received "cautionary advice not only that the publication of this book might be offensive to some in the Muslim community, but also that it could incite acts of violence by a small, radical segment." (Reuters August 7, 2008)

Irshad Manji, scholar and author of "The trouble with Islam today" reacted furiously to this act of neo-censorship. She said professor Spellberg was infantilizing Muslims with her politically correct advice to deem the novel too delicate for Muslims to read.

I believe this pre-emptive pull out is a blow into the face of those who favor freedom of expression and opinion. American society is controlled by radical Islam. This form of neo-censorship is also not good for the Muslim community because by pulling the book Random House makes it impossible to have a debate about Mohammed and his child bride A'isha.

Just imagine that a professor from Texas University would advise the publisher of the "Da Vinci Code" that Roman Catholics might feel offended by the book because it represents a vision on Jesus Christ that is not in line with the Vatican's views….

According to the Dutch journalist Rudie Kagie in his article about this case of neo-censorship in the Dutch Weekly of Vrij Nederland (August 2008) the Jewel of Medina was translated and published in Belgrado. After it became available in the bookstores, the Serb publisher Beobuk received complaints from the Islamic community in Serbia. The publisher decided to take back all copies of the book and announced to destroy them!

An open society that knows how to deal with sensitive issues is a strong society. Critical thinking is an essential skill for all citizens in a democracy, whether they read a novel, watch TV programs, listen to their government or browse the internet.

Fear of violence that leads to self censorship is a sign of weakness.

Is there another publisher in the US who wants to distribute "The jewel of Medina"?

Just returned from Denver, where I attended the Democratic Convention. The news is now dominated by John McCain's vice-presidential pick Sarah Palin, a smart communication strategy orchestrated by the Republican party. But I am smarter than that and will not talk about Sarah Palin. I want to go back to Thursday evening. Save the best for last. After hours of waiting in the Investco Field Stadium we were rewarded with one of the most compelling and brilliant political speeches I have ever heard. Barack Obama is a fabulous orator. He knows how to deliver a political message without boring the audience. He was gracious towards his political opponent Jonh McCain, while defining their differences clearly. He was concrete (a masterplan to stop dependance on foreign oil within 10 years), while he addressed issues I believe are crucial like investing in education and science, restoring America's relations abroad, provinding national coverage of medical care etc. For the first time a presidential candidate seized the opportunity to reach out to gays & lesbians, while addressing the issue of same sex marriage. Being among the 80,000 supporters really gave me a feeling of being part of a defining moment in history. Once elected, people will always remember this unique acceptance speech. The city of Denver was transformed into Obama City. Everywhere you could hear people mentioning his name. Barack and Michelle. Barack and Joe. Everyhere you could see his picture, in shops, on T-shirts or buttons. As Dutchman I am quite down to earth, but it  was amusing to see so much enthusiasm. I would not want to walk the streets in a Obama T-shirt; too much worshipping of a person makes me hesitant. But yesterday something extraorinary happened. Flying back home  I was surrounded by Obama supporters in the United Airlines flight to New York's LaGuardia airport. When we came close to our destination we saw Manhattan in the night. The white and blue lights of the Empire State Building dominated the skyline. Behind me a woman started to sing ; "We are family". Soon everybody joined in. I am the worst singer in the world. But even I sang along, off key and out of tune. Yes, we are family. (And nobody could escape the airplane).

The woman next to me fumbles with a paper napkin. "She really touches me" she says and wipes a tear from her cheek. We are sitting in the Pepsi Center in Denver , Colorado, attending the Democratic Convention. Thousands of people gathered here. Deep down below us, in the middle of the stage, we see a tiny figure, dressed in orange. Hillary Clinton. Her face is enlarged on huge screens which are hanging from the rooftop. This must be one of Hillary's most difficult speeches. "If you voted for me or if you voted for Barack Obama, now is the time to unfiy. We all need to support Barack. He must be elected as our new president." Hillary pauses. Everywhere around me people get up and wave their white Hillary-signs. The man on the other sides of me yells : "We love you". Hillary ignores him and continues. She has more important matters to attend to. John McCain. She talks about John McCain. "He is a friend. I know him for years. But 4 years of Mc Cain is four years of the same. No way. No how. No McCain!" "Wonderful, wonderful" my neighbour shouts. The woman on my other side is still crying. We sit down again. "What does she mean with "no way, no how, no McCain", I ask my neighbour. He looks irritated. "I don't know" he says. "But she means well" he adds. Hillary is wrapping up. She endorses Barack Obama's nomination. She praises him for choosing Joe Biden as running mate. I admire her for the way she is taking her loss. We scream "Hillary, Hillary" She waves to the public. Then she steps away from the microphone and smiles to the people on her left. She looks up. I see her face on the screen. Her eyes are searching the crowd and then. Then she discovers me. I see how she nods, how her lips curl as if she wants to thank me personally for my support. Then she looks away. I swear she sent me a message. Hillary wants to contact me. The woman next to me is my witness. "She really knows how to connect" she wispers in my ear. "Yes" I stammer. "Yes, I know".  

Somehow I am not lucky in choosing my bookshops. Always loved to go to Barnes & Noble on Astor Place and in Chelsea on 6th Avenue. Coming back from a trip abroad they both were gone, closed. I asked the neighbors on Astor Place in Karen's coffeeshop what the reason was: rent increase forced B&N to close its business. Fortunately my favorite bookstore "the Strand" on Fulton Street was like a beacon. I spend many hours roaming the shelves forgetting the world around me. The Strand is a refuge for book lovers. Last week I bought Elie Wiesel's "the judges" and Ali Smith's "the accidental" for only 5 dollars each. But here is the bad news. The landlord wants to raise the rent with 300%, and the Strand people cannot afford such an increase. So August 31st is the last day of the Strand on Fulton Street. It feels like a divorce. Now I need to start building a relationship with a new bookstore. But first I'd better find out when the lease expires.   

Golden boy down. Of course, this weblog is about John Edwards. He gave an interview and made public that he had had an affair "with another woman". (Why don't these unfaithful men ever mention the names of the women they had sex with? Bill Clinton never talked about Monica. And now John Edwards does not want to name Rialle Hunter) John Edwards dropped out of the Presidential election race, organized by the Democratic Party, so why do we need to talk about his sexual escapades? Principally I believe it's up to him, Rialle Hunter and his wife Elisabeth how they lead their private lives. When asked about the affair in 2007 and 2008 he should have answered : none of your business. In stead he repeatedly denied the whole thing, stated that it was crap told and sold by a trashy magazine. While having the affair he launched his poverty campaign. He asked the American public to donate money in order to fight poverty. From the donations he hired Rialle, made trips with her to Africa and other places while she shot several videointerviews with him. Unsympathetic, but still no big deal. But what really disappoints me is the way he jeopardized the future of the Democratic party. Just imagine he would have become the Democratic nominee, leaving Barack Obama and Hillary Clinton behind. If the story would break after the Democratic convention where he would have been nominated, the Republican party would surely seize the elections and the Bush administration would be continued for another 4 years, this time led by John mcCain. How is it possible Edwards believed he could get away with it? "My judgement was clouded, I believed I was invincible", was his explanation. Ok, sounds convincing, but how would such a state of mind effect his judgements in important issues? His wife Elisabeth knew about the affair already in 2006. Still she supported him as a presidential candidate. She should not have done so. Just imagine he would have decided not to run for the nomination. Would Baack Obama still emerge as the winner of the Democratic primaries or would a considerable amount of Edwards voters cast their vote on Hillary Clinton? I guess she is doing the math, while twisting and turning in her bed at night. There are many aspects of Edwards' explanation that are unclear. I am afraid more lies will be detected. But please, I don't want to know about it anymore, it is too painful to see how the once golden boy who had claimed the moral high ground in politics, reveals his true self. "I have been stripped bare" Edwards said. Well, It is not a pretty sight. Get a towel Edwards and cover yourself up.

After one week in Mexico at the AIDS 2008 conference I realize I had many prejudices about Mexico and the Mexicans. Inspired by Hollywood films in which Mexicans are usually depicted as banditos and stupid, it was a revelation to be confronted with reality. Banditos? Ok, I must admit that the cell phone of Zoryan from the Ukrain was stolen, but I had a different experience. Afraid of being robbed I had left my wallet in the safe in my hotel room. In the pocket of my pants I stuffed some bank notes. After having bought something in a shop I walked around the Zona Rosa neighbourhood. A few minutes later a young man tapped my schoulder. ¨Sir, you dropped some money¨ and he handed me a 20 dollar bill. Such honesty!  Mexicans are very religious and there is no place for gays and lesbians in society, I was led to believe. Talking about the Zona Rosa,  I was surprised to see Mexican gay and lesbian couples strolling down the streets, holding hands, kissing each other. Nobody seemed to mind. Such an openess I am not used even in Amsterdam, which considered itself once the gay capital of the world. In Mexico City gay and lesbian couples can get their relationship registered in a civil union, with most benefits (and obligations) heterosexual couples obtain through marriage. Felipe Calderon is a very conservative president, I was told. That might be true, but at the opening session of the world conference AIDS 2008 he talked about the need to help injecting drugusers, sex workers and men having sex with men in fighting HIV and AIDS. He called for ending discrimination of vulnerable groups and rejected homophobia. He promised to open the market in order to cut down the price of HIV/AIDS medicines and make them affordable for everyone. The conference was attended by some 25,000 participants. But the Mexican AIDS 2008 Committee had everything well planned. The Mexicans were extremely organized. Every session started on time. There was no time lost. The organizers were supported by thousands of volunteers from all over the country who were clearly proud to be part of this historic event. The media payed a great deal of prime time on television to the conference. No bias, nu bull. CNN can learn from the Mexican approach. Going back from the Banamex conference center I took the subway every day. Amazing. I am used to the New York Metro, which means waiting on dirty and overheated platforms. What a difference with the Mexican metro. The trains arrive here very frequently. I never had to wait longer than 3 minutes. The cars are clean, the platforms spacious.    I now have to run to the Metro again. I need to pack my stuff and catch my plane back home. Tonight I hope to sleep in my own bed, in New York. Hasta La vista.

Dr. Dragan Dabic can be reached through his email address healingwounds@dragandabic.. says his website. Healing wounds? Healing wounds? He claimed to have settled in China during the early nineties. In mid-1990's Dr Dabic "returned back to mother Serbia for good." He specializes in spiritual healing, mind-body control, Yoga. For those who visit his website he offers "10 favorite ancient Chinese proverbs as selected personally by Dr. Dabic". What went through his mind when he selected : "The one who gives up his own, should dig two graves." Now Dr Dabic is charged with genocide, crimes against humanity and war crimes, including the massacre of up to 8,000 Bosnian men and boys after the fall of Srebrenica in July 1955. For 13 years Radovan Karadzic, former president of Republika Srpska, managed to escape the hands of international justice. His recent arrest marks a major blow against impunity for the atrocious crimes committed in the Balkans. Karadzic, alias Dr. Dragan Dabic, personified impunity for 13 years, but his efforts to run the clock on justice have failed. A fair trial before the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) in the Hague will be the beginning of healing wounds for the thousands of relatives of the men and boys who were murdered in Srebrenica. And maybe it will help Dutch society to stop feeling guilty about the Srebrenica massacre. It might also heal those wounds. In that sense Karadzic can be instrumental. By offering the ICTY a full account on why he allowed the genocide to take place. Talking about digging graves....   

A few weeks ago I couldn't stand it any longer. The Dutchman inside of me begged for it. I dreamt about it, I talked about it all the time. I drove my colleagues crazy. Then I decided to give in: Don't fight the urge anymore, just do it. And so I found myself buying me a bicycle. I came straight from the office, wearing my grey suit, a shirt and tie. From Astor Place I rode my bike on 3rd Avenue, all the way to the Queensborough Bridge and from there to Long Island City. Every once in a while I had to stop for a red light ( although I must admit I behaved like a biker in Amsterdam and ran a few lights when there were no cars in sight). "Hey man, cool bike, classic!" some people shouted. "I like your bike" "Awesome" Tourists in a double decker bus took pictures of me in my business suit on my red bicycle. It is great riding a bike in Manhattan. The wind in your face, passing all those yellow cabs in traffic jams, racing through Fifth Avenue to the Empire State Building. I no time you are on the other side of town. This weekend I rode my bike to "the Cloisters", a museum in the Northern part of Manhattan. On the way back it happened. While trying to climb a hill in Central Park I probably pushed it too much, the cylinder in the back wheel broke and there I went. I flew through the air and ended on the concrete. Now I know how it feels to be a flying Dutchman. Still limping, taking the subway to work. With jealousy I see the pizza boys passing by on their bikes. I could have been one of them...

My eyes were fixated upon my computer screen. I was wrestling with a difficult English sentence and I couldn't get the words right. At that moment an email message popped up in the right corner of the screen. My former press officer in the Dutch Parliament wrote : Do you know that Ingrid Betancourt has been freed from the Colombian jungle? No, I did not know that. I couldn't believe this wonderful news at first. For more than 6 years and 3 months Ingrid Betancourt was held captive by the FARC, a violant and inhuman Colombian group of cocaine sellers who wish to promote themselves as freedomfighters. They are on the list of terrorist organizations. Isearched the news internet sites and took in every word about the incredible military operation that freed Ingrid, three American hostages and the other Colombian captives.



Ingrid Betancourt was kissed by her daughter, Mélanie, as her son, Lorenzo, looked on at the airport in Bogota, Colombia on Wednesday.  I am so happy for her and her family.I will stop here. Later I mightwrite about how I received the first copy of Ingrid's book (in Dutch called Woede in het hart), about my visits to Colombia and my conversations with Ingrid's mother (lastly in April 2008) and why Human Rights Watch could not get involved in activities negotiating Ingrid's release from the FARC. Dear Ingrid and family, I wish you a bright future, alive and free!

Gisteren was een bijzondere dag. Ik mocht het Amerikaanse congres toespreken. Op uitnodiging van Tammy Baldwin, Barney Frank en ongeveer 60 andere parlementsleden kreeg ik de gelegenheid om te vertellen over mijn werk voor Human Rights Watch. Doel van de bijeenkomst was om de congresleden ervan te doordringen dat de Amerikaanse ambassades in landen, waar sexuele minderheden worden gediscrimineerd, een belangrijke rol kunnen spelen in het steunen van mensenrechten-aktivisten. Zo'n beetje zoals de meeste Nederlandse ambassades dat beginnen te doen. Na de hoorzitting werd ik uitgenodigd om de volgende dag terug te komen naar het congres om met Tammy Baldwin verder over dit onderwerp van gedachten te wisselen. Inmiddels heb ik die ontmoeting achter de rug. Grappig om te zien dat  Amerikaanse congresleden veel meer medewerkers hebben in vergelijking met Tweede Kamerleden. "We moeten de regering Bush goed controleren en in de gaten houden" was de reactie op mijn opmerking. Maar dat geldt natuurlijk ook voor elk Tweede kamerlid, of je nu deel uitmaakt van een fractie die in de regeringscoalitie zit of in de oppositie. Het controleren van de regering is je hoofdtaak. In Nederland heeft elk  Kamerlid hooguit 1 medewerker. Volgende maand ga ik terug naar Washington DC. Dan op uitnodiging van de nieuwe bewindspersoon voor mensenrechten, de heer Kramer. Ook aan hem zal ik dezelfde boodschap geven. Mij lijkt het een goed idee, wanneer de Amerikaanse regering een nieuwe instructie aan alle ambassadeurs doet uit gaan om aan de hand van de Yogyakarta Beginselen (zie elders op deze website) te rapporteren over mensenrechtenschendingen t.a.v. sexuele minderheden. Die rapportage komt terecht in het jaarlijkse mensenrechtenrapport van het State Department. Hoe beter de kwaliteit van de berichtgeving, hoe groter de kans dat de Amerikaanse politici een internationaal anti-discriminatiebeleid gaan ontwikkelen. Vandaag heb ik mijn voorstellen met de Nederlandse ambassadeur in Washington DC besproken. De heer Kroner gaat eerdaags terug naar Nederland, waar hij secretaris-generaal wordt van het Internationale Arbitrage Hof. Ik ben ervan overtuigd dat zijn opvolger die na de zomer zal aantreden, mevrouw Renee Jones, ook in dit onderwerp geinteresseerd is. Zij is voor Nederland ambassadeur mensenrechten geweest. En nu maar hopen dat de Amerikanen in November 2008 een president kiezen die bereid is zijn nek uit te steken op het gebied van mensenrechten. Het wordt hoog tijd dat Amerika weer een leidende en doordachte rol gaat spelen.

Those bloody Irish! How ungrateful they are... 15 Years ago they were one of the poorest people in Europe. After the Irish accession to the EU billions of dollars flooded into the island. Their economy flourished, new international businesses opened their doors in Dublin and what is the answer from the Irish people? " No." There is no sense of a European identity. With their refusal to accept the Lisbon Treaty the Irish people cause many problems for the EU. Why is it so difficult for people to realiye that Europe is not an enemy, but an ally? Anyway, enough of somber thoughts about the Irish referendum. I am in Geneva to attend some meetings and Euro 2008, the soccer tournament, is everywhere around me. Yesterday I decided to go and see the soccer game between the Czech Republic and Turkey. Not in the football stadium of Geneva, but at the square of Plainpalais. Because of my Czech roots I favoured them. However, I was seated between Turkish supporters, so I thought : be quiet, don't cause any troubles. It was hard for me not to cheer and scream when the Czech team scored 1-0, then 2-0. I did not want to offend my Turkish neighbours who grew silent and desperate. Meanwhile the rain was pouring down on us. But then, halfway the second half something strange happened. The Czech team lost its concentration and in no time the Turkish team scored, 2-1, 2-2 and in the very last minute of the game 2-3. Can you imagine the Turkish delight? People were dancing, singing, chanting : "Türkiya, Türkiya!"  Seldom have I seen so many happy people. Everybody smiled (the Czech supporters had managed to disappear). My Turkish neighbour from Istanbul slapped me on the shoulder at 2-2 and kissed me at 2-3. "We love Europe" he shouted in my ear. Now that, I thought, should have been the Irish approach.....  

SIC!! Vaak trof ik die woorden aan in de kantlijn van mijn werkstukken die ik voor school schreef. Ik zat op het gymnasium en de leraren vonden het heel gewoon om Latijnse uitdrukkingen te gebruiken. "Sic" betekent : zo. En de uitdrukking gaf aan dat de leraar het met een stelling eens was en die wilde benadrukken. Als leerlingen waren we er trots op als we weer eens een "SIC!!!" in de wacht hadden gesleept. SIC geeft me nog steeds een positieve associatie. Ik moest dan ook wel even wat wegslikken toen de onderzoekster van Human Rights Watch op ons kantoor in Dakar, Senegal mij een bericht doorstuurde, waar met grote letters SIC boven stond. SIC staat namelijk voor Supreme Islamic Council. De voorzitter van deze groep, Imam Alhaji Banding, prijst in het bericht de president van Gambia voor het leiderschap dat deze ten toon spreidt in de strijd tegen homosexualiteit. "Onze cultuur en religie zijn totaal onverenigbaar met dit fenomeen." Banding vervolgt met te zeggen " mijn organisatie zal niet aarzelen om steun te vergaren bij omliggende Afrikaanse landen om dit gevaar (van homosexualiteit) dat boven de mensheid hangt, uit te roeien." De Imam wijst er op dat " het hoofddoel is om altijd te leven volgens de fundamentele principes van de Islam." Even ter herinnering. De president van Gambia, Yahya Jammeh, ook al zo'n opbouwende kracht, had op 15 Mei 2008 in een politieke toespraak voor duizenden aanhangers over homosexuelen gezegd : "Ik zal hun hoofd afhakken, als ze worden gepakt. Ik geef homosexuelen 24 uur de tijd om Gambia te verlaten. Elk hotel of motel dat onderdak biedt aan dit type mensen zal gesloten worden. Ik zal nooit toestaan dat zulke mensen in dit land verblijven". Je zal maar homo of lesbisch zijn en in die contreien wonen. Ik verklaar in elk geval dat ik nooit op vakantie naar Gambia zal gaan. De economie van dit homofobe land zal niet rijker worden van mijn dollars. SIC!!!! 

Once I met a diplomat from Senegal. We attended a boring meeting in the basement of the UN building in New York. No daylight in the dark conference room with brownish walls and carpet. Not an inspiring setting to solve the world's problems. During the lunchbreak I bought him a cup of coffee in the cafeteria. I asked him why there was so much homophobia in his country. "We don't have gay people in my country" he replied. But he almost spilled the milk he was pouring. "So why do you criminalize homosexuality?" I asked. His lengthy answer I forgot, but what struck me was his final remark. "Of course we do have men who have sex with men. But they are not homosexuals. It is just a physical encounter between two males. We don't talk about those things." And he changed the subject. Liberal International, a group of liberal political parties from all over the world, invited me to speak at their conference in Belfast on the International Day against Homophobia, May 17th. I introduced the Yogyakarta Principles to the audience. President Abdoulaye Wade from Senegal addressed the conference and also Morgan Tsvangirai, the Zimbabwan opposition leader whose victory in the general elections was stolen by Robert Mugabe, impressed with his vision on a new Zimbabwe. Before the conference I had asked the organizers if they could schedule a meeting for me with president Wade. I wanted to talk to him about the wave of arrests of homosexual men that had taken place in his country in the beginning of 2008. All detained men have been released in the meantime. I wanted to make sure that there would be no more arrests on the basis of homosexuality. Thanks to the organization President Wade invited me for lunch, together with some African politicians. "I invite you to come to Senegal" president Wade said after I presented my case. "Come and talk to our policymakers. You can meet the members of the PDS, the Democratic Party and see what they have to say about homosexuality." At the end of the conference all members of Liberal International voted upon some resolutions. One was about homophobia. It was presented by D66, the Dutch social liberal party. It calls for ending discrimination on the basis of sexual orientation and gender identity. It urges all liberal parties to raise this issue in their countries on all relevant levels. (see the text of this resolution under Actualities on this website). The resolution was accepted unanimously. Including the votes of the Senegalese delegation. Senegal, here I come!

Last year in May I attended the Gay Pride in Moscow. On Tverskaya street the OMOH police arrested peaceful demonstrators, while neo Nazis and nationalists yelled : "You don't belong in our country. Russia should stay pure" Some of them started beating up gay people. Grandmothers in Babuschka outfit threw eggs and Russian orthodox priests held a silver cross at arms length in front of their face as if the gay and lesbian demonstrators were vampires who needed to be chased away. The mayor of Moscow had denied permission to demonstrate because he considers the gay life style "satanic'. The government refuses to register LGBT-organizations. Gay rights are endangering the national safety, is the line of reasoning.

This May my stay in Moscow is completely different. No violent clashes, black eyes and bleeding noses, but listening to many experts and people living with HIV/AIDS. Today I gave a speech to the Eastern European and Central Asian Conference on HIV/AIDS 2008. Some 2000 people from Russia and neighboring countries attended. I spoke about the universal right to obtain the highest attainable standard of physical and mental health without discrimination on the basis of sexual orientation or gender identity, as outlined in the Yogyakarta Principles.

In Russia Boris Jeltsin abolished criminalization of homosexuality. However, homophobia is still paramount. Homosexuals are afraid to come out of the closet because of the social stigma. They don't dare to seek medical advice, treatment and care. Many of them are married, while living their clandestine homosexual lives. Once infected with HIV they might transfer the virus to their wives or girlfriends as well. And so HIV/AIDS gets feminized. Health organizations have a hard time reaching out to men who have sex with men. So, in order to be successful at combating new HIV/AIDS- infections the first priority is to end criminalization of homosexuality and discrimination by the government and other authorities. The Russian government should grant gay and lesbian organizations permission to organize themselves. Capacity building is needed. New leaders from these civil society movements should claim their role, while developing new prevention measures together with the experts. National and international health organizations should allocate proportional funding to services for men having sex with men. It is also important to include men having sex with men in national surveillance and independent epidemiological and behavioral research studies. More data are needed.

                    I was moved by the story of Irina. She told me this afternoon about a friend of hers who was homosexual. "Igor lived with his parents and was afraid to disclose his sexual orientation. He got infected and did not dare to seek medical attention. He refused to get tested, because this cannot be done anonymously. Finally, his parents send an announcement to his friends and relatives. "Our Igor died from Tuberculosis."

De Nederlandse ambassadeur in Buenos Aires heeft me uitgenodigd om in de ambstwoning langs te komen. Het is een zwoele avond. Helder staan de sterren aan de hemel. Wanneer ik door de bode naar het dakterras word geleid, breekt er een hels kabaal los. In de appartementsgebouwen die de ambtwoning omringen zie ik silhouetten in deur- en raamopeningen staan. Mensen slaan met lepels op pannen. Het geroffel golft over het dakterras. Ik stel me voor aan de andere gasten, en probeer hun naam in het lawaai op te vangen. De rijke Argentijnen protesteren op deze manier tegen een door de nieuwe regering opgelegde belastingheffing. Een van de gasten vertelt me over een andere zorg van deze sjieke buurt. Aan de overkant is een groot stadspark. Daar tippelen prostituees. De klanten rijden er in hun auto rondjes doorheen. De buurt wil dat de gemeente ertegen optreedt en de zone sluit. Het is mijn eerste avond in Argentinie. Ik geniet van de verhalen en de gastvrijheid van de ambassadeur.

Ik ben in Argentinie om voor de Latijns-amerikaanse landen die met elkaar samenwerken in Mercosur-verband (een soort Europese Unie light) een toespraak te houden over de rechten van sexuele minderheden. Die rechten staan omschreven in een baanbrekend document, dat de Yogyakarta Beginselen heet. (www.Yogyakartaprinciples.org) Voordat het zover is, maak ik kennis met Argentijnse homo-organisaties. Openstelling van het huwelijk staat boven aan hun wensenlijst. Daarnaast maakt de homobeweging zich sterk voor het afschaffen van discriminerende wetten die in Argentinie lang geleden door de provincies zijn uitgevaardigd. Zo geldt er een "verkleed-verbod". Een man die in vrouwenkleren over straat gaat, mag door de politie worden opgepakt en gestraft. Er komt geen rechter aan te pas. De politie heeft vrijspel. Met name transgender mensen zijn hiervan de dupe. De voorzitter van de transgender groep nodigt me uit om op mijn laatste avond met haar mee te gaan naar de "roze zone". Ze wil dat ik van de prostituees zelf hoor met wat voor problemen ze te maken hebben. Middernacht is het zover. De secretaris van de homobeweging brengt ons in zijn auto naar het stadspark. Bij de ingang worden we afgezet. Op een groot bord staat "Plaza Holanda". Al gauw verlaten de prostituees de lichtbundel van hun lantaarnpaal en komen ze onze kant op. Hoge hakken, blote billen en grote ronde borsten. De meeste dames zijn schaars gekleed en zien er betoverend uit.

"Hier is de man van Human Rights Watch uit Amerika. Oorspronkelijk komt hij uit Nederland. Hij wil van jullie zelf horen hoe jullie gediscrimineerd worden" roept de voorzitter. Inmiddels staan er zo'n 25 transvrouwen om me heen. Eerst wachten ze beleefd met antwoorden tot ik een vraag heb gesteld. Maar dan worden de emoties hen te veel. Ze roepen door elkaar heen. Uit hun verhalen destilleer ik dat de meeste rond hun 13e levensjaar door de ouders het huis uit zijn gezet. De familie kan er niet mee overweg dat hun zoon zich vrouw voelt en zich zodanig gaat gedragen. Weggepest van school komen ze op straat terecht. Geen werkgever wil ze hebben. Om te overleven eindigen ze in de sex-industrie. Ze worden opgejaagd door de politie. Rgelematig worden ze opgesloten in het huis van bewaring op de mannenafdeling, waar ze verkracht worden. Om aan opsluiting te ontkomen, betalen ze corrupte politieagenten beschermingsgeld. De samenleving kotst ze uit. Om al deze problemen het hoofd te bieden zoeken ze hun toevlucht tot alcohol en drugs. De gemiddelde transgender in Argentinie wordt niet ouder dan 35 jaar! Hun organisatie heeft het voor elkaar gekregen dat de transvrouwen hun hormoonpreparaten niet meer op de zwarte markt hoeven in te slaan, maar gratis bij de stadsapotheek kunnen krijgen.

Een man draait het raampje van zijn auto open en roept : " He, meiden, komt er nog wat van? Wij willen sex!"

In de verte zie ik door de bomen de ambtswoning van de Nederlandse ambassadeur. Daar op het dakterras begon ik mijn week in Buenos Aires. Hier in het park eindig ik mijn week. Ik bedank de dames voor alle informatie en wens hen het allerbeste. We gaan met zijn allen op de foto. De dames trippelen op hun hoge hakken naar hun lantaarnpaal. Een meisje blijft achter. "Juanita" stelt ze zich voor. "Oorspronkelijk Juan". Ze draagt een blonde pruik. Op haar wangen heeft ze glittertjes geplakt. Ik zie geen baardgroei. Haar borsten puilen uit haar strakke jurkje. Ze wiebelt op haar naaldhakken. De voorzitter van de transgroep legt me uit dat Juanita 16 jaar is en al twee jaar bij Plaza Holanda werkt.

"Over het algemeen hou ik van dit werk, maar gisteren ben ik door een klant geslagen. Dat zijn minder leuke kanten ."

Ik vraag haar of ze dit werk altijd wil doen of dat ze een andere toekomst voor zich ziet.

Ze lacht verlegen, haalt haar schouders op en loopt de nacht in. Dan, alsof ze een ingeving krijgt, roept ze over haar schouder:

"Misschien trouw ik ook met een Hollandse prins!"

Op "mijn" bank aan het Washington Square in New York lees ik mijn boek. Naast me komt een man zitten. Ik schat hem een jaar of dertig. Hij buigt zich voorover en ritst zijn tas open. Er verschijnt een dikke pil. Mijn nieuwsgierigheid kan ik niet bedwingen. Wat leest hij? Zo onopvallend mogelijk glijdt mijn blik over de kaft  van het boek. Ik schrik. Doordringend kijkt Ayaan Hirsi Ali me aan. Meteen komen de herinneringen boven. Ik zie ons weer in debat over vrouwenbesnijdenis, huiselijk geweld, Ontwikkelingssamenwerking. Terwijl ik aan het mijmeren ben, klapt de man naast me  "Infidel" dicht. Hij kijkt mijn kant op. "Ik ben Ayaan's collega in de Tweede Kamer geweest" open ik ons gesprek. Hij reageert stug. "De Nederlandse regering heeft haar het land uitgezet. Ze moest opnieuw vluchten. Bij ons was ze welkom" antwoordt hij. "Ik vind het een schande" voegt hij er aan toe. En zo zit ik op een warme zondagmiddag in de herfst van 2007aan een Amerikaan uit te leggen hoe Rita Verdonk de kwestie van de nationaliteit van Ayaan Hirsi Ali heeft aangepakt. Ik leg hem uit waarom D66 het kabinet Balkenende II heeft laten vallen. Maar in het verre New York lijkt de Nederlandse coalitiepolitiek te ingewikkeld. "Ik snap het niet. Hoe kunnen verschillende politieke partijen een regering vormen. Ze hebben toch andere programma's en doelstellingen?" Ik waag een nieuwe poging. "Maar dat snappen de kiezers toch niet? Ze stemmen op een partijleider die zich in de campagne tegen een ander afzet. En na de verkiezingen gaan ze samen een coalitie aan? Voelen de kiezers zich niet buiten spel gezet?" Zucht. In mijn nieuwe leven heb ik hier echt even geen zin meer in. Ik verander het gespreksonderwerp. De man blijkt eigenaar van een Botox-kliniek. Volgende week organiseert hij een Botox-party. "Jij moet ook komen" Hij wijst naar mijn voorhoofd. "Die rimpel tussen je wenkbrauwen maakt je veel ouder dan nodig is." Bevangen door de hitte en de herinneringen aan de val van het kabinet Balkenende II laat ik me bijna een Botox-behandeling aanpraten.
Het is 1 april 2008. Op het Plaza Independencia zit ik in de namiddagzon. Ik werk mijn dagboek bij. Ik ben in Montevideo en vat mijn besprekingen met regeringsfunctionarissen, een senator en veel maatschappelijke organisaties samen. Naast me op de bank zit een Uruguayaan. Hij heet Friedrich en wil weten wat ik aan het schrijven ben. Ik vertel over mijn werk en vraag dan : "Wat ben jij aan het lezen?" Hij houdt het boek omhoog. "Gimnasio de God". Met grote letters staat er onder "Leon de Winter". Friedrich zegt: "Het is een Nederlandse schrijver. Ik hou van dit boek." Ik vertel dat ik uit Nederland kom en dat ik veel van Leon de Winters boeken gelezen heb. Friedrich heeft zich in het onderwerp verdiept. "Hij is getrouwd met ....volgt iets onverstaanbaars." Hij ziet aan mijn gezicht dat er iets niet klopt. Hij slaat het boek open en herhaalt dan langzaam : "Jessica Durlacher". Ze hebben twee kinderen." Kennelijk staat dit allemaal voor in God's Gym. "Mijn lievelingsboek van De Winter is "De ruimte van Sokolov" zeg ik. Het begin ervan heeft me geraakt. Over een stratenveger in Tel Aviv, geemigreerd uit Rusland. Hij is getuige van een moord. Voordat ik kan uitwijden, onderbreekt Friedrich me. "Ik ga in de zomer een cursus volgen in Tel Aviv. Over de Tora." We praten over de Joodse gemeenschap in Uruguay. Ik vertel hem dat Jessica Durlacher en ik allebei in de jaren '70 in een kiboets hebben gewerkt. "In 2005 zijn we met de documentairemaker Remmelt Lukkien naar onze oude kiboets teruggegaan. Kiboetskinderen heet die film. We lopen er rond en praten er met de mensen die we na 30 jaar nog herkennen".  Friedrich kijkt me aan. Hij hapt naar adem. "Mijn tante woont in kiboets Dovrat. En zij is gefilmd in een documentaire van een Nederlander die daar ooit vrijwilliger is geweest."     Zit je op een bank in Montevideo, Uruguay en haal je herinneringen op aan 30 jaar geleden, aan de tante van Friedrich. De wereld is klein. En soms zo mooi!

Ik loop de Suipacha uit en raak meteen verstrikt in de protestoptocht. Ik kan niet voor- of achteruit. Ik sta midden tussen de Peronisten. Ze houden een spandoek met de beeltenis van Evita Peron omhoog. Zij zou Argentinie gered hebben, maakt een meisje hard schreeuwend duidelijk. Ik ontworstel me aan de massa en loop over het trottoir richting Plaza de Mayo. Daar is de kop van de demonstratie. Moeders en grootmoeders met witte hoofddoekjes op houden foto's van vermiste kinderen en kleinkinderen omhoog. Ze dragen een zeildoek  van meer dan 100 meter lang, waar alle foto's van de vermisten op zijn afgedrukt. "Wij eisen gerechtigheid. Geen pardon voor hen die bloed aan de handen hebben. De processen moeten doorgaan." Ik vind het ontroerend. Hoe erg moet het zijn als je weet dat de militaire regering van je land de hand heeft gehad in de verdwijning van je zoon of je dochter. En dat je weet dat degenen die daar mede verantwoordelijk voor zijn, gewoon deel van de samenleving uitmaken. Daarom valt het me op dat veel van de dwaze moeders lachen en plezier maken, terwijl we langzaam Plaza de Mayo oplopen. Vanavond heb ik een diner bij de Nederlandse ambassadeur. We zitten in de tuin. Het is donker. Om 8 uur breekt er een hels kabaal los. In de ramen van de flatgebouwen om ons heen zie ik  silhouetten in de raamopeningen staan. Ze slaan op pannen en potten slaan. Het geluid komt in golven over ons heen. De mensen hebben elk vertrouwen in de regering van Christina Kirchner verloren. Er zijn prijsstijgingen, een exportstop. Raakt Argentinie weer in een vrije val?  Zelfs in deze sjieke buurt is het geduld met de regering op. In de stad wordt een grote demonstratie gehouden. Het is onrustig in Buenos Aires.  

Onlangs gaf ik een interview aan De Pers. Ik liet me ontvallen dat ik me een vrij man voelde. De pers haalde deze woorden uit het gesprek en plaatste het boven het artikel. Toen ik het na publicatie onder ogen kreeg, werd ik met mijn eigen woorden geconfronteerd en ik dacht : inderdaad, het is waar, ik voel me echt een vrij man. (Het is heerlijk om het met jezelf eens te zijn). Vannavond bleek me dat ik niet de enige ben met zo'n ervaring. Kofi Annan, de voormalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, vertelde vanavond zijn mooie verhaal. Hij kreeg de MacArthurFoundation prijs uitgereikt voor zijn inzet voor internationale vrede. De MacArthurFoundation had ter gelegenheid van de prijsuitreiking een diner georganiseerd in het gerenommeerde Waldorf Astoria Hotel. Human Rights Watch had mij afgevaardigd. Tijdens het diner werd er een aantal toespraken gehouden. Wat me opviel bij de toespraak van de huidige SG Ban Ki Moon was het geluid van messen en vorken die over de borden schuurden alsof het winter in Nederland was en iedereen op natuurijs schaatste. Precies zo'n geluid. Die arme Ban Ki Moon. Ik zat vlak bij hem, keek hem aan, maar ondertussen dacht ik aan de elfstedentocht en dat soort zaken. Enfin, dat terzijde. Kofi Annan gaat achter de microfoon staan en vertelt ons het volgende verhaal. (het zijn mijn woorden, het is geen letterlijk citaat) "Vrienden, Toen mijn vrouw en ik begin 2007 New York verlieten, hadden we na al die hectische jaren behoefte aan rust.  Maar waar in de wereld konden we een plek vinden, waar we niet herkend zouden worden? Gelukkig bood een kennis uitkomst. Hij bezit een landgoed in Italie. Daar zijn we naartoe gegaan. We hebben er zes weken gelogeerd. We konden er ongestoord wandelen, kwamen niemand op het terrein tegen, het was heerlijk. We hadden geen TV, geen krant. Afgesloten van de buitenwereld, precies wat we wilden. Maar na enkele weken begonnen we de buitenwereld weer te missen. Zou er belangrijks nieuws zijn? We besloten naar het dorp te lopen om een krant te kopen. Toen we in het dorp aankwamen en bij de krantenkiosk stonden, zag mijn vrouw een groepje mannen. Ze staarden ons aan. 'Oh, hier gaat onze geheime schuilplaats', dachten we. De mannen kwamen op ons af : "Ha, we herkenden u meteen. Mogen we uw handtekening, Morgan Freeman. We houden van uw films." Hierop keek ik mijn vrouw aan en zei :" Natuurlijk, geef me je pen." En ik tekende met K. Freeman. Het was een mooi moment, want zij waren blij met de handtekening van Freeman. En ik evenzeer. Aan de overkant van de straat stonden enkele lijfwachten. Ook zij waren blij met de handtekening van filmster Freeman. "We kunnen tegen de districtschef zeggen : Morgan Freeman was even in het dorp." Als we de naam Kofi Annan zouden noemen, zouden we moeten gaan beveiligen. Op deze manier houden we het rustig." En zo was iedereen blij, terwijl wij met zijn tweetjes rustig terugliepen naar het landgoed. En weet u. Toen realiseerde ik me dat de naam echt betekenis heeft. Vanaf dat moment voelde ik me echt een Free Man!"  

Gouverneur Eliot Spitzer van New York beleefde afgelopen week een publieke afgang van jewelste. Pijnlijker kan niet. Was hij eerst nog de machtigste man van de Staat en werd zijn naam genoemd als vice-president ( mocht Hillary Clinton de nominatie voor de Democraten in de wacht slepen) nu is hij de schlemiel van het land.

Vanmorgen is het opmerkelijk stil in de metro. Overal om me heen zijn de New Yorkers in hun dagbladen verdiept. De krantenkoppen liegen er niet om.

"De pijnlijke details, $ 80.000,- en onveilige sex", "Eliot, grootverbruiker van sex", "SCHANDE, en laat de deur niet tegen je klappen op je weg naar buiten", "Het meisje dat de gouverneur klein kreeg", "Oprecht spijt van hoerenschandaal" "De Gouverneur wilde geen condoom".

Het is het gesprek van de dag.

Iedereen lijkt zich aan het verhaal te verlustigen.

Kort samengevat luidt het : man loopt pik achterna en wordt betrapt. Maar op de keeper beschouwd: wat is er nu eigenlijk aan de hand? Spitzer heeft veel geld voor zijn sexuele behoeftes betaald. Hij heeft zijn vrouw bedrogen. En is tegen de lamp gelopen.

Ik ben een eenling in de discussies, wanneer ik zeg dat ik vind dat het prive-zaken zijn. Zolang de manier waarop hij de Staat bestuurde, er tenminste maar niet onder leed. En als het geld zijn prive-geld was en niet door de belastingbetaler werd opgehoest.

"Maar hij heeft sex met een prostituee gehad!" roepen mijn Amerikaanse gesprekspartners uit.

"Nou en?" antwoord ik steevast. "Ze wisten toch allebei wat ze deden. Ze wilden het allebei."

"Ja, maar zij is een prostituee!" Een lichte wanhoop maakt zich van mijn Amerikaanse counterparts meester.

"Ik zie het als een zakelijke overeenkomst. Hij betaalt, zij zorgt voor de sex. Allebei zijn ze tevreden."

Hoofdschuddend kijkt men mij aan.

Ik doe er nog een schepje bovenop.

"Prostitutie moet gelegaliseerd worden. Schrap de bepalingen uit het Wetboek van Strafrecht. Wanneer twee volwassenen in alle vrijheid besluiten tegen betaling sex met elkaar te hebben, moet dat mogen."

Het is hier als vloeken in de kerk.

"Dit kan je niet menen."

Zelfs de organisaties die sexwerkers vertegenwoordigen, zijn nog niet zover. Elke discussie wordt geinjecteerd met een dosis morele verontwaardiging.

"Nederland heeft bepaalde vormen van prostitutie gelegaliseerd. En de wereld is niet vergaan."

Het overtuigt niemand. De cocktail van betaalde sex, macht en huwelijkse ontrouw zorgt voor een roes bij zelfs de meest progressieve gesprekspartners.

Zelf drink ik niet. Ik ben dan ook te nuchter voor deze maatschappij.

Wij-zij denken

Premier Balkenende liep, geescorteerd door bewakers, door een oude wijk van een stad en zag een burkadraagster op straat voorbijkomen. Ze was van top tot teen bedekt met slechts een kijkgaasje voor de ogen. "Ik vond het niet prettig" onthulde de minister-president aan het verzamelde journaille. In Nederland dragen naar schatting 200 vrouwen een burka. Het kabinet heeft besloten het dragen van een burka in het openbaar vervoer of op school te verbieden. "Omdat het angst oproept en wordt geassocieerd met radicalisme (minister Vogelaar), "omdat het de communicatie belemmert" (premier Balkenende).

Het uitvaardigen van een wettelijk verbod op het dragen van een burka door circa 200 draagsters is het met een kanon op een mug schieten. Wellicht denkt het kabinet Balkenende IV zo de aanhoudende kritiek van Wilders en de VVD af te kunnen buigen. De symbolische maatregel kan bijgeschreven worden op het lijstje "Kijk-eens-hoe-streng-wij-zijn". De boodschap van het wettelijk verbod is duidelijk. "Wij" durven "hen" aan te pakken. "Zij" hadden zich aan "ons" moeten aanpassen, maar deden dat niet. "Wij" willen niet dat "onze" cultuur wordt aangetast door "hun" alles verhullende kledij. Dat past niet bij "onze" waarde van gelijkheid van man en vrouw, die zich in het openbaar mogen laten zien. En het past niet bij "onze" norm : kledij mag het niet onmogelijk maken iemand in het openbaar a prima vista te identificeren. "Wij" associeren het dragen van een burka met radicalisme en radicalisme met terrorisme. Het kabinet, gesteund door de meerderheid van de Tweede Kamer, offert de liberale waarde van vrijheid van expressie (door de kleding die je draagt), op. Wat dat betreft is Nederland in hetzelfde vaarwater gekomen als Koeweit.

Koeweit? Ja.

Ook daar regeert de angst voor mensen die anders dan gebruikelijk gekleed gaan. In December 2007 heeft de Tweede Kamer van Koeweit een kleding-wet aangenomen.

"Elke persoon die zich in het openbaar onfatsoenlijk gedraagt of die het uiterlijk van iemand van het andere geslacht nabootst, wordt bedreigd met een gevangenisstraf van ten hoogste 1 jaar of een geldboete ter hoogte van $ 3500."

De wet wordt rigorous toegepast. Zo zat een man in de Starbuck's coffeeshop in zijn café latte te roeren. Hij droeg een paardenstaart en had een strakke broek aan. Een andere klant nam aanstoot aan dit on-islamitisch uiterlijk en belde de politie. Korte tijd later werd de man met paardenstaart afgevoerd naar het Huis van Bewaring. Hij leek te veel op een vrouw. In januari 2008 zijn al 14 mannen op basis van de "dresscode-wet" gearresteerd. De arrestaties moeten worden gezien in het kader van de campagne "het groeiende phenomeen van homo- en transsexualiteit te bestrijden". De gearresteerde mannen moeten zich conformeren aan de uiterlijke normen die voor de "normale" Koeweitse man gelden. Human Rights Watch heeft meldingen ontvangen dat sommige gearresteerden in het Huis van Bewaring vooruitlopend op het oordeel van de rechter alvast gestraft zijn. In opdracht van de gevangenisdirectie hebben de bewakers hun hoofd kaal geschoren. Desgevraagd juichen enkele parlementsleden de toepassing van de wet toe. "Wij" moeten "onze" cultuur beschermen tegen verderfelijke invloeden van buitenaf. Men heeft zich maar te kleden zoals dat hoort binnen onze cultuur en traditie."

In essentie gebruiken de Nederlandse en Koeweitse politiek dezelfde argumentatie. Het is het beschermen van "wij" tegen "zij". Koeweit loopt voor op Nederland en past de dress-code wet al toe. Het wachten is nu op de eerste arrestaties van burkadraagsters in Nederland. Hoe zal dat er in de praktijk aan toe gaan? Zal de burka met geweld van het hoofd getrokken worden, zodat iedereen het hoofd van de draagster kan zien? Geen zinnig mens zal beweren dat met het wettelijk verbod op het dragen van een burka de communicatie met deze moslima's zal verbeteren of dat radicalisering effectief wordt tegengegaan. Het enige dat ik kan bedenken is dat wanneer de 200 burkadraagsters uit het straatbeeld verdwijnen, de rest van Nederland zich "prettiger" voelt, om de woorden van de minister-president te gebruiken.

Het eens liberale Nederland is in de greep van de angst.

Het begon allemaal met een mailtje naar het campagneteam van Barack Obama en Hillary Clinton. Ik schreef hen dat ik hoopte dat Amerika in November 2008 een Democraat als president zou kiezen. Ik vroeg Obama en Clinton hoe ze over Quantanamo Bay dachten, over de oorlog in Irak en Afghanistan, over condoomgebruik in de strijd tegen HIV/AIDS in Afrika, over opheffing van het verbod op homosexualiteit in 77 landen in de wereld, over de doodstraf, over de te nemen maatregelen om de opwarming van de aarde tegen te gaan etc. Ik had een heel lijstje samengesteld. Ik begrijp best dat de Democratische presidentskandidaten veel mailtjes krijgen en dat het onmogelijk is snel te antwoorden. Verrassing! Al de volgende dag krijg ik hun reactie. "Beste Boris, bedankt voor je steun. We zijn samen op een reis die naar mijn Presidentschap leidt" schrijft Hillary me. Ik ben vereerd dat ze de moeite neemt om zo snel te reageren. Maar ook Barack laat zich niet onbetuigd. "Beste Bo, Wat we doen, kan Amerika veranderen. Bedankt." De volgende dagen is het weer raak. Het lijkt wel of Hillary en Barack een wedstrijd aan het spelen zijn wie mij het eerst kan overtuigen. Wat een eer. 9 Maanden in Amerika en nu al trekken de twee Democratische kandidaten om het hardst aan me. Omdat ik het druk heb met mijn werk, lukt het me niet om Barack en Hillary meteen te antwoorden. Net als in de liefde, maakt me dat aantrekkelijk. Hard to get. Vol spanning open ik elke dag mijn mailbox. Zowel Hillary als Barack zetten hulptroepen in. Zo schrijft Chelsea Clinton me : "Beste Boris, Mijn vrienden vragen me de hele tijd: "Wat kunnen we doen om je moeder te helpen de verkiezing te winnen?" Chelsea geeft zelf het antwoord en vraagt me een uur lang vrienden en kennissen te gaan bellen en te overtuigen op haar moeder te stemmen. "Bedankt voor alles dat je doet om mijn moeder te helpen winnen."  Het is alsof beide kandidaten weten wanneer een van hen me schrijft. Net als ik Chelsea enthousiast wil antwoorden (ik heb haar nog niet ontmoet en vind het leuk dat ze me schrijft), ploft er een emailtje van Michelle Obama in mijn mailbox. Ik word er haast verlegen van. "Beste Bo, De afgelopen tijd is de echtgenoot van een andere kandidaat veel in het nieuws geweest. Maar Barack heeft het niet nodig om in zijn campagne te leunen op een vroegere president van Amerika. Hij leunt op ons, op jou en mij, en op honderd duizenden anderen." Laat ik eerlijk zijn, het streelt mijn ijdelheid dat de presidentskandidaten het belangrijk vinden met me contact te zoeken. Blijkbaar praten ze over mij tijdens hun strategievergaderingen. Zo krijg ik zelfs een mailtje van Ted Kennedy, de broer van ! Hij neemt de moeite me uit te leggen, waarom hij Barack Obama steunt. Zo aardig van hem! En ook nog een mailtje van John Kerry die 4 jaar geleden kandidaat stond voor de Democratische partij. Hillary laat dit niet op zich zitten en gaat meteen achter haar computer zitten. Ze wordt intiemer met me. "Beste Boris, Ik zal nooit, nooit vergeten hoe je er voor me was, toen ik je het meest nodig had. Toen je hoorde dat mijn campagne hulp nodig had, aarzelde je niet. Mijn hart is echt vol." Nou, dat vond Barack weer vervelend. Zijn campagneleider vleit me door te schrijven: "Beste Bo, Dankzij jou won Barack vandaag drie Staten met een grote voorsprong!"  Krijg ik niet te veel lof toegezwaaid? Maar mijn twijfel wordt weggenomen, als Barack me zelf ook een mailtje stuurt. "Bo, Jij hebt het mogelijk gemaakt. Niet alleen op een Dinsdag, maar elke dag het afgelopen jaar, heb jij gedaan wat de cynici zeiden dat we niet konden. Ja, we kunnen het. Yes, we can!" Ik ben een beetje zenuwachtig aan het worden als ik bedenk hoe Hillary hier weer op gaat reageren. Gaat ze hier weer over heen? Wordt ze nog intiemer? Ze moet wel oppassen dat men geen roddels gaat verspreiden dat ze Bill ontrouw is en dat wij samen iets hebben.   Overigens valt me wel op dat Hillary en Barack in elk mailtje om geld vragen. En dat ze nog steeds geen antwoord op mijn vragen geven. Maar daar doe ik niet moeilijk over. Ik ben blij dat ik  zo'n beslissende rol in hun campagnes speel. Mochten ze uiteindelijk even sterk uit de bus komen, dan denk ik, gelet op de inhoud van hun mailtjes, dat ik een uitnodiging zal krijgen om op het congres van de democratische partij een beslissende keuze te maken. Ik ga hier geschiedenis schrijven. Echt waar!

February 7, 2008

Mr. Nicolae Vacaroiu

Chairman of the Senate

Mr. Teodor Melescanu

Minister of Justice

Prime Minister

Mr. Cãlin Popescu - Tãriceanu

Your Excellency,  

On behalf of Human Rights Watch, I urge you to reject the proposed amendment to the definition of the family in Romania's family code, a legislative initiative that would write discriminatory treatment of families into law. 

Article 1 (3) of Romania's existing Family Code states simply, in gender-neutral terms, that family is "based on marriage between spouses."  This reflects Romania's constitutional position which in Article 48, also in gender-neutral terms, recognizes the family as founded on "marriage of the spouses."

On February 4 the Judiciary Committee of the Senate debated a package of amendments designed to restrict the Code so as expressly to ban marriage between same-sex partners. The package was sponsored by 27 Senators, the majority from the Greater Romania Party.

At the committee session, Senator Serban Nicolae, proposed a single, all-inclusive amendment changing Article 1 para.(3) to state that: "The marriage between a man and a woman is at the basis of the family." The committee adopted this unanimously.  The amendment will now go to the full Senate for consideration.     

Such a deliberate narrowing of existing law�with the intent arbitrarily to restrict the rights of lesbian and gay people's families  by denying them their very acknowledgement as families under the law�is inconsistent with Romania's human rights obligations. Encoding deliberate discrimination in the law also contradicts Article 16 of Romania's Constitution, declaring citizens "equal before the law and public authorities, without any privilege or discrimination."  It would moreover infringe on Romania's acceptance of international legal standards.   As you are aware, Article 20 of the Constitution provides that "Constitutional provisions concerning the citizens' rights and liberties shall be interpreted and enforced in conformity with the Universal Declaration of Human Rights, with the covenants and other treaties to which Romania is a party." It also provides that if any inconsistencies exist between national law on the one hand, and the covenants and treaties on fundamental human rights to which Romania is a party on the other, the international regulations shall take precedence. Moreover according to Article 11, treaties ratified by Parliament are part of national law.

The European Convention of Human Rights, one of those treaties to which Romania is a party, provides specific protection to families under Article 8, and the European Court of Human Rights is very clear that the legal definition of family should neither be discriminatory nor unduly restrictive. In the case of X, Y and Z v. the United Kingdom, for instance, the Court held that "the notion of 'family life' in Article 8 (art. 8) is not confined solely to families based on marriage and may encompass other de facto relationships." [1]  In Karner v. Austria, the Court also ruled that discrimination in the family home against same-sex couples was a violation of the Convention. [2] In that case Austria's domestic legislation, which protected families renting property, did not extend to same sex couples, a fact the Court ruled was discriminatory. Most recently, in 2008 the Court found in Frette v France that discrimination on the basis of sexual orientation in adoption proceedings was unlawful.  

This is also consistent with the findings of other international bodies that different forms of family deserve state recognition and protection.  Article 23 of the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), to which Romania is a party, says that the family is entitled to protection by society and the State.  The UN Human Rights Committee, which oversees states compliance with the ICCPR, has noted in its General Comment 19 on "Protection of the family, the right to marriage and equality of the spouses," that "the concept of the family may differ in some respects from State to State, and even from region to region within a State, and � it is therefore not possible to give the concept a standard definition."[3] The UN Committee on the Rights of the Child, which interprets the Convention on the Rights of the Child (ratified by Romania in 1993), has stated that with regard to the "family environment," the Convention reflects "different family structures arising from various cultural patterns and emerging family relationships" and "refers to various forms of families, such as the extended family, and is applicable in a variety of families such as the nuclear family, re-constructed family, joint family, single-parent family, common-law family and adoptive family."5 The UN High Commissioner for Refugees has gone further and specifically recommended that the right to family unification include same-sex partners. In its view, States should adopt "a pragmatic interpretation of the family. � Families should be understood to include spouses; those in customary marriage; long-term cohabitants, including same-sex couples; and minor children until at least age eighteen."6  
 
The "Yogyakarta Principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity," released in 2007, draw together these international protections for family and for non-discrimination. The Principles hold that "[e]veryone has the right to found a family, regardless of sexual orientation or gender identity. Families exist in diverse forms. No family may be subjected to discrimination on the basis of the sexual orientation or gender identity of any of its members."  
 
The Principles urge states to "[e]nsure that laws and policies recognise the diversity of family forms, including those not defined by descent or marriage, and take all necessary legislative, administrative and other measures to ensure that no family may be subjected to discrimination on the basis of the sexual orientation or gender identity of any of its members, including with regard to family-related social welfare and other public benefits, employment, and immigration."  

The definition of family in the existing Family Code�restricting it to units based on married spousal relationships�is itself at odds with European and international standards for the protection of diverse family forms.   The proposed amendment would place it still further in conflict with human rights standards.  

The proposal also offends against equality in that it seeks to impose further barriers to the recognition of same sex couples and their enjoyment of the right to marry. The right to marry is a basic human right.  Article 16.1 of the Universal Declaration of Human Rights affirms that "Men and women of full age, without any limitation due to race, nationality or religion, have the right to marry and to found a family"�without specifying that the right be restricted to marriages between men and women.  This right is also found in the European Convention (Article 12).  Article 9 of the Charter of Fundamental Rights of the European Union, which is the most recent instrument setting out Romania's human rights obligations, clearly and deliberately defines the right to marry in a gender-neutral manner: "The right to marry and the right to found a family shall be guaranteed in accordance with the national laws governing the exercise of these rights."

Articles 6 and 7 of the Treaty on the European Union and Article 13 of the EC Treaty commit the EU and all its member States to uphold human rights and fundamental freedoms and provide Europe-wide mechanisms to combat discrimination and human rights violations. Article 21 of the Charter of Fundamental Rights of the European Union prohibits discrimination on the basis of sexual orientation.

The ICCPR affirms the equality of all people in its articles 2 and 26. In the case of Nicholas Toonen v Australia, the United Nations Human Rights Committee found that both these provisions should be understood to include sexual orientation as a status protected against discrimination. The UN Human Rights Committee has held that same-sex relationships must be recognized for the purposes of pensions and other benefits in the cases of Young v Australia 9 and, most recently, in X v Colombia.10

We urge you not to enact this provision motivated by prejudice and predicated on exclusion. Civil marriage is not an exception to the protections against unequal treatment, and Romanian legislators should not write their country into a trap of preemptive and discriminatory prohibition.

Romania should be looking at ways to re-enforce safeguards against discrimination.  I should not arbitrarily foreclose a path taken by states such as Belgium, Canada, the Netherlands, South Africa and Spain--all of which have ended discrimination in access to civil marriage. We also urge you to enact a family code that ensures protection to all forms of the family, without discrimination.  

Sincerely,

Boris Dittrich

Advocacy Director

Here is some big news from the UN in New York!  And the international media did not cover it..... I attended a meeting of the UN NGO Committee. There I heard a shocking prediction. I had to take a deep breath. Did I hear it correctly? Yes, I did. The representative of Egypt announced it. The same doom scenario was echoed by his colleague from Pakistan. The words floated around the conference room. I had to surpress a sudden urge to leave the room and make one last phone call to my mother. No, I said to my self. Stay put and hear them out. What's the case? A respectable Dutch organization, called COC, applied for consultative status with the UN, like thousands of non gouvernmental organizations have done in the past. The members of the NGO Committee, diplomats from many countries in the world, reviewed the application. The COC organization exists for more than 60 years. Its aims are to stop discrimination on the basis of sexual orientation. It wants gay and lesbian people to live freely in society. COC is sponsored by the Dutch government. The delegate of the Egyptian mission to the UN frowned, looked in his briefcase and took notes of what was said. Then he raised the sign with "Egypt" on it. He wanted to speak. It took some time before the chair, a representative from Sudan, noticed him. "The distinguished representative from Egypt has the floor". The Egyptian man looked around the conference room. And everybody looked at him. He cleared his throat. Something important was going to happen, I could feel it in the air. The other delegates stopped wispering. Even the interpreters were silent. "Egypt?" the chair gestured. And then the delegate spoke. "In same sex relations no children will be born. Granting the COC organization a consultative status would violate what the UN stands for. The UN is there to support people all over the world. If the COC will become successful in furthering the cause of homosexuality, the human race will become extinct!" "Yes" echoed Pakistan. "My government is deeply concerned about the possibility of extinction of the human race. How many years will it take until we reach that point?" I could not help but thinking about Benazzir Bhutto and how she was assassinated.  I hadn't realized that President Musharraf had meanwhile been occupied with the future of humanity. Egypt demanded from the COC organization answers to these questions in writing. "I need to share the answers with Cairo and wait for new instructions from my capital" he added ominously. I looked around the conference room. Most countries in the world were gathered here to deliberate this important issue. Why did the delegates from Israel, Colombia, the Netherlands, Qatar and Romania seem so calm and composed? Why didn't they rush to their office in order to inform their capitals about the upcoming disaster Humanity would soon be confronted with? "Stay calm" I said to myself. At that moment I saw that the United Kingdom asked the floor. "Yes?" the chair from Sudan said, looking a bit troubled as if he could not cope with more bad news. But at least he understood the gravity of the situation. "I give the floor to the distinguished delegate from the UK". I took another deep breath. Please, help us out, I thought. Something must be done to avoid the predicted tragedy. Maybe the former British empire has a solution to save the world? "I thank the distinguished colleagues from Egypt and Pakistan for voicing their concerns. Also the United Kingdom is troubled by a possible extinction of the human race. But I would like to ask the representative of the COC a question. Do I understand it correctly that the COC organization does not force hetersosexual people to adopt a homosexual life style?" 

Never given much thought about dress codes. I sort of automatically obeyed the invitation card. "Black tie, white tie, business casual, smart dress only". If I did not feel like squeezing myself into my too tight smoking I choose not to go to the event.  Actually it is all about conforming to certain standards, set by society or groups within a society. People who did not meet the expectations of the majority often shocked public opinion. Marlene Dietrich, the femme fatale actress who became famous in the 20th century, will always be remembered for dressing up in men's clothes. George Sand, the French author who lived in the 19th century, caused commotion, when she appeared in public dressed as a man, smoking a pipe. Their appearance led to discussions, inspired artists and others and life continued. In the 21st century there is a backlash in Kuwait. The oil state with about 1 million inhabitants, considered it necessary to adapt the law. As from December 10, 2007 the Kuwaiti legislature criminalizes people who "imitate the appearance of the opposite sex". More than a dozen people have been arrested and jailed under the new dress-code law. The new amendment says : "Any person committing an indecent act in a public place, or imitating the appearance of a member of the opposite sex, shall be subject to imprisonment for a period not exceeding one year or a fine not exceeding one thousand dinars ($3,500)". Dress codes based solely on gender stereotypes disrespect the freedom of expression and personal autonomy. The Yogyakarta Principles on the application of International Human Rights Law in relation to sexual orientation and gender identity (see www.yogyakartaprinciples.org) formulate it in principle 19 as follows : States should take all necessary legislative, administrative and other measures to ensure the full enjoyment of the right to express identity or personhood, including through speech, deportment, dress, bodily characteristics, choice of name or any other means". The jailed men face difficult times, while incarcerated. The prison administration ordered guards to shave their heads as form of punishment. According to reports some of the detainees were beaten. One was left unconcious. Human Rights Watch issued a press release about this case. I wish Marlene Dietrich was alive and would visit Kuwait. She is the best advocate for freedom of expression through the clothes one chooses to wear.  

During the Presidential election campaign there is a lot of talk amongst Democratic candidates about revising the health care system. 47 million people in the US are without medical insurance. Today I had my own experience with the health care system. My insurance company demanded a colonoscopy because I am over 50. This morning I went to St. Vincent's Hospital, a 10 minutes walk from my apartment in Greenwich Village. The waiting room was empty, I was early. "Please, here are some documents for you to sign" the man behind the counter said. Although we live in a computer age, most health institutions require that you complete at least 5 paper forms and sign each page. It took me about 15 minutes to finish anwering the questionnaire. I signed a privacy waiver, I gave permission to disclose my health information to all kind of people, I stated that the Patients' Bill of Rights was read to me etc. The lawyer inside of me protested and said : first read what you sign! But this morning I felt like a patient. Let's hope for the best. I was led to a room where I could take off all my clothes, was assigned a locker and stepped into two gowns (one with an opening to the front, one opening to the back). An older nurse stopped by and asked me all kind of questions abouth my health condition. It gave me a wonderful feeling being able to answer : "no, no, no" while she checked the boxes of cancer, HIV/AIDS, Cronedisease etc.  And no, I do not smoke, I do not take drugs, I don't drink alcohol. After she completed another five forms she left. Enter a friendly nurse. "Hi, my name is Patrick. I will be your nurse for today". He put me on a bed with wheels and off we went through the corridors of the hospital. Doctors and nurses were running around, patients and visitors passed by. Everybody threw a quick glance at me. "Who is that new patient?". It was like being in an episode of ER. Once in the room, where the colonoscopy would take place (don't worry, I will not give details) my charming nurse Patrick wanted to insert a needle into one of the veins on my hand. He failed. "Sorry, sorry, the needle bounced" he explained. I looked and saw blood on my hand. I have seen a massacre in Burundi, raped and butchered women in Congo and other atrocities. I did not blink my eyes. But my own blood? That is too much. I almost fainted, but Patrick engaged me in a conversation about my condition. "Are you an athlete?" he asked, knowing the answer. But he tried to be nice. "No, I am a lawyer and I am going to sue you for one million bucks if your next attempt will fail." We had to wait until my heart beat and blood pressure were normal again.  Meanwhile, while he inserted the drip,  he planned to deliberately miss my next vein and share the profit with me. Not an attractive idea. I am no hero, I hate hospitals and the thought of spilling more blood made me dizzy again. A female doctor came in and asked me to lay on my side. She unveiled my buttocks. "Where are you from?" she asked me. "The Netherlands" I answered. It was an awkward position to talk about my home country. "I don't like it over there. The sky is always gray". I felt the urge to defend the Kingdom of the Netherlands, while she put a towel under my hip to soak up possible body fluids. "So where in the Netherlands have you been? I asked. "Well, I was in Norway and Sweden" she answered. The sedation was beginning to work, but I couldn't let this go unanswered and mumbled something about Scandinavia. After some time I woke up. I overheard a conversation between Patrick and the doctor. "But Barack Obama is more likeable than Hillary Clinton." "She should show more emotions, she is like a robot." "But she has experience, and Obama is a smooth talker, but will he be able to take the right decisions in difficult times?" I opened my eyes and saw my intestines projected on a flatscreen. How beautiful I am from the inside, I thought. I saw my bowels in red, yellow, greenish colors. They moved and changed position each time the camera entered another area. "She should not let Bill Clinton play such a dominant role" somebody said. I smiled. I felt so happy! I could have listened to these people for hours, while watching my interior as some kind of artistic tableau vivant. Did they put morphine in the drip's fluid? The world seemed so peaceful to me, I did not see any dangers or problems. " How do you feel?" Patrick the nurse asked. I was still in this blisful state of mind and felt the urge to embrace him. But lucky fo him I couldn't because of the drip in my arm and the workings in my arse. He took me to the recovery room. I fell a sleep again for a while. I woke up, because another nurse asked me if I wanted cranberry juice with crackers. Yes! I had not eaten in one and a half day. This juice, these crackers! Never did I taste something so tasty! After 20 minutes they allowed me to leave the hospital and go home. Because I had an important meeting at the office I took the subway to the Empire State Building. And then it started. Waves of pain through my stomach and belly, running through my bowels. Oh, how it hurt! My intestines contracted for minutes and then let go. Painful, exhausting. My colleagues did not notice anything during our 2008 planning session. But I was in labour, delivered a baby and nobody noticed!  

Bericht uit de Amerikaanse multiculturele samenleving, deel 2.

De jury bestaat uit 12 mensen. Wekenlang heeft ze naar verklaringen in de rechtszaal geluisterd. Is mr White, de zwarte man die een blanke jongen voor zijn huis doodschoot, schuldig aan doodslag of niet?  Uiteindelijk komen ze door de houten deur de rechtszaal binnen. Kort daarvoor was bekend geworden dat de jury tot een beslissing was gekomen. Het is doodstil in de rechtszaal. De juryleden kijken met gespannen gezichten strak voor zich uit. De zoon van mr White slaat een arm om zijn moeder heen. Rechter Barbara Kahn vraagt naar hun oordeel. De voorzitter leest met trillende hand van een blaadje voor: "Wij, de jury van Suffolk County, achten mr White schuldig aan doodslag." Gejuich in de rechtszaal. Ongeloof in de rechtszaal. Buiten op de trap van het gerechtsgebouw flitsten de fotolampen. De familieleden van het slachtoffer en de dader worden geinterviewd. Binnen roept rechter Kahn om orde. Ze slaat met een houten hamer op tafel. "Orde" roept ze. Nadat de rust is weergekeerd, maakt ze bekend dat ze in februari 2008 de straf zal bepalen die bij de schuldigverklaring hoort. Tot die tijd blijft mr White op vrije voeten. Daarvoor heeft hij een borg van $100.000,- betaald. Buiten op de trappen van het gerechtsgebouw worden de advocaten van mr White geinterviewd. "We gaan in hoger beroep. Dit is een racistische uitspraak. Als mr White blank was geweest en Daniel Cicciaro zwart, dan was het geheid een vrijspraak geworden."

De uitspraak van de jury doet stof opwaaien. Van de twaalf juryleden was er een zwart en een van Mexicaanse afkomst, de rest was blank. Wat wil je? Nogal logisch dat er een veroordeling uitkomt, is de reactie van veel mensen. Op de websites van de kranten wordt de discussie op een bedenkelijk niveau gevoerd. Dan gebeurt er iets ongewoons. Een van de juryleden wordt gekweld door schuldgevoel. Hij geeft een interview aan de New York Times en verklapt het geheim van de raadkamer. Op de erbijgeplaatste foto staat Francois Larche tegen de voordeur van zijn huis geleund, een kerstkrans op de achtergrond. Zorgelijk kijkt Larche de krantenlezer aan. "Ik was onder druk gezet om mr White schuldig te verklaren".

Hij beschrijft de gang van zaken binnen de jury. Na een proces van een maand trokken de juryleden zich op woensdag terug voor beraad. Na 3 dagen was er nog steeds geen unanimiteit. Buiten stond een meute journalisten te wachten, gespannen familieleden van mr White en Daniel Cicciaro, en aanhangers van beide kampen. Het ongeduld was tot in de raadkamer voelbaar. Rechter Kahn riep de jury bij zich. " Jullie moeten net zolang beraadslagen totdat jullie er uit komen. Hou er maar rekening mee dat jullie hier met Kerst ook nog zitten. Geef je telefoonnummers door, dan bellen wij de familie." Volgens Larche ontstond er een enorme druk op hem en een vrouwelijk jurylid om van standpunt te veranderen. Tot dan toe waren zij de enige twee geweest die de verklaring van mr White aannemelijk vonden. Zij waren voor vrijspraak. 6 juryleden waren streng-christelijk. Tijdens de beraadslagingen gingen ze hardop bidden. "Laat God in het bewijsmateriaal toe" zeiden ze. Ze waren allen voor een veroordeling en verweten Larche dat hij ongelovig was. Andere juryleden voerden de druk op. Ze sloegen de deur van de toilet hard achter zich dicht. Een van de juryleden was een alleenstaande moeder. "Ik wil mijn kinderen zien". Een ander jurylid : "Mijn zoon zit in het leger en gaat binnenkort naar Irak. Ik wil naar huis". Weer andere juryleden klaagden dat ze er financieel op achter uit gingen door zo lang van hun werk weg te zijn. "Ik ben een zelfstandig ondernemer. Ik kan dit niet langer trekken.Niemand compenseert mijn verlies aan inkomsten." De juryleden ergerden zich over en weer aan elkaar. "Twee vrouwen uit de jury waren de hele tijd aan het breien tijdens het overleg. Ik kon de breinaalden tegen elkaar horen tikken. Ze wilden er niet mee ophouden. Ik werd er gek van. Hoe kun je je concentreren op het bewijs, als je aan het breien bent?"  De rest van de jury keerde zich tegen hem en het andere jurylid. " Of je verklaart mr White schuldig, of we hebben een onbesliste jury en geven de zaak terug." Larche vertelt hoe je je voelt als jurylid in zo'n situatie. "We waren gaar van vier weken luisteren naar de behandeling van de zaak en van de discussies in raadkamer. Je slaapt niet, je hebt geen honger meer, je mond is droog van alle vijandigheid om je heen." Toen het zaterdagavond was, brak er iets in Francois Larche. "Ik kon niet meer. Ik zei tegen het andere jurylid : Ik geef het op. Ik ben er klaar mee. Ik ga voor schuldig." Binnen enkele minuten liep de voltallige jury de rechtszaal in om het vonnis bekend te maken.

De zwarte dominee Al Sharpton heeft zich inmiddels met al zijn gewicht op de zaak geworpen. Hij kondigt een protestmars aan voor begin januari 2008.

En jurylid Francois Larche verklaart in de krant: " Ik hoop dat de mensen van de staat New York mr White een nieuw proces geven in een ander deel van de staat. In Suffolk County krijgt hij toch geen eerlijke kans."

Hoe democratisch juryrechtspraak ook moge zijn, je wordt door een vertegenwoordiging van de gemeenschap berecht daar waar het misdrijf is gepleegd- toch ben ik voor het Nederlandse systeem. Berechting door drie professionele rechters biedt meer waarborgen voor een eerlijke beoordeling. 

Begin jaren negentig ben ik rechter geweest in Alkmaar. Ik behandelde veel strafzaken. In honderden, misschien wel duizenden zaken hakte ik een knoop door. Van al die dossiers is me er slechts een handjevol bijgebleven. Waarom juist die? Omdat de beslissing zo moeilijk was. Wettig bewijs was er meestal wel. Maar was het ook overtuigend? Aan welke verklaring hecht je het meest geloof? Heb je twijfel? Moet je veroordelen of vrijspreken? Zo maakte ik eens deel uit van een combinatie van drie rechters. Voor het hekje stond een verdachte die door de officier van justitie beschuldigd werd van moord op een vriendin. Nadat de beschuldiging was onderbouwd, de verdediging ontlastende gegevens had aangedragen, trokken we ons terug in raadkamer. Wat te doen? We kwamen er niet uit. Ieder van ons weegde de gegevens anders af. Technisch gezien konden we tot een veroordeling komen. Het bewijs was er, hoe flinterdun ook. Maar in de wet staat ook dat je als rechter de overtuiging moet hebben gekregen dat de verdachte het misdrijf heeft gepleegd. We probeerden elkaar te overtuigen. Uiteindelijk hebben we de man vrijgesproken, omdat een van ons die overtuiging niet had.

Ik moest weer aan die worsteling denken toen ik las over de zaak van mr White. Laat de naam je niet op het verkeerde been zetten. Mr White is zwart. Hij woont in een blanke buurt ten noorden van New York. Is het relevant dat ik dat vertel? Ja en nee.

Op een hete zomeravond in 2006 stormt zijn zoon de slaapkamer binnen. "Pa, wordt wakker, ze willen me vermoorden". Mr White springt uit bed, trekt gauw wat kleren aan en gluurt vanachter het gordijn naar buiten. Twee auto's remmen en stoppen voor het tuinpad. In totaal 5 jongens, tieners nog, stormen naar de voordeur. Ze zijn allemaal blank, hun haar is kortgeschoren. Ze roepen om Aaron, de zoon van mr White. Volgens een van de jongens zou Aaron, 20 jaar oud, een 15-jarig blank meisje hebben willen verkrachten. "Kom naar buiten, vuile vieze neger. Of ben je te laf om te vechten?" Het is duidelijk dat er drank in het spel is. Mr White loopt achterom naar de garage en haalt daar een baretta te voorschijn. Met Aaron achter zich gaat hij naar de zijkant van het huis. Daar staan de 5 jongens te schelden. "Van mijn terrein af" roept mr White. Hij zwaait met zijn vuurwapen. De jongens schreeuwen en joelen. "Vuile negers" Ze schelden mr White en Aaron uit, het is een racistische scheldcannonade. "Weg, ga weg". Mr White doet een stap naar voren. Hij hodt de baretta omhoog. De jongens deinzen terug. Maar dan spingt de kleinste van hen, de 17-jarige Daniel Cicciaro, opeens op hem af. Daniel haalt uit naar de hand van mr White. Het vuurwapen gaat af, Daniel wordt in zijn gezicht geschoten. Hij sterft.

Mr White staat terecht voor doodslag. Zijn advocaten portreteren hem als een godvruchtige man. Hardgewerkt, zijn leven lang. Van het spaargeld heeft mr White zijn droomhuis gekocht. Hij wilde zijn zoon naar een goede school sturen. Nog nooit is mr White, 54 jaar oud, met de politie in aanraking geweest. In de bewuste zomernacht raakte hij in paniek. "Het was net een lynchmob" zo omschrijft hij de 5 scheldende jongeren. "Ik wilde mijn gezin verdedigen. Ik wilde hen van mijn erf afjagen. Ik zwaaide met mijn baretta om hen schrik aan te jagen" snikt hij. "Dat het vuurwapen afging, was niet de bedoeling. Dat was een ongeluk". Het Openbaar Ministerie laat de andere kant van de medaille zien. "De jongens waren ongewapend. Al waren ze misschien fel, Mr White had andere opties. Hij hoefde zijn vuurwapen niet uit de garage te gaan halen. Hij had 911 kunnen bellen. In plaats daarvan is hij naar buiten gegaan en heeft hij met het vuurwapen geschoten. Het is geen noodweer of noodweer-exces, maar gewoon doodslag."

In de media worden beide kanten van het verhaal belicht. In de krant zie ik een grote foto van de moeder van Daniel. Ze zit geknield voor de grafsteen van haar zoon. Tranen stromen over haar gezicht. "Deze kerst is mijn lieve Daniel er niet meer bij". In een andere krant staat een foto van mr White en zijn zoon Aaron. Beiden keurig in het pak, ze komen net uit de kerk. Mr White zingt in het kerkkoor. Hij heeft om kracht gebeden.

In de rechtszaal zitten beide kampen. Links zitten overwegend zwarte mensen. Ze geloven in de onschuld van mr White. "Hij verdedigde zijn gezin en zijn huis tegen een racistische groep gevaarlijke skinheads. Het was noodweer, toen het vuurwapen afging." Rechts in de zaal zitten overwegend blanke mensen. Ze steunen de familie van Daniel, het slachtoffer. "Waarom moest mr White met een vuurwapen op de jongeren afstormen? De jongens waren ongewapend. Ze wilden alleen met Aaron een ruzie over een meisje uitvechten.Mr White heeft zich doelbewust in een gevaarlijke situatie gebracht, op Daniel geschoten en hem zijn leven afgenomen. Dat moet bestraft worden."

De jury bestaat uit 12 mensen en heeft wekenlang naar verklaringen in de rechtszaal geluisterd. Uiteindelijk komen ze naar buiten. Rechter Barbara Kahn vraagt naar hun oordeel. De voorzitter : "Wij, de jury van Suffolk County, achten mr White schuldig aan doodslag." Gejuich in de rechtszaal. Ongeloof in de rechtszaal. Buiten op de trap van het gerechtsgebouw flitsten de fotolampen. De familieleden van het slachtoffer en de dader worden geinterviewd. Binnen roept rechter Kahn om orde. Ze maakt bekend dat ze in februari 2008 de straf zal bepalen die bij de schuldigverklaring hoort. Tot die tijd blijft mr White op vrije voeten. Daarvoor heeft hij een borg van $100.000,- moeten betalen. "We gaan in hoger beroep" verklaren de advocaten van mr White. "Dit is een racistische uitspraak. Als White blank was geweest en Daniel Cicciaro zwart, dan was het geheid een vrijspraak geworden."

Wordt vervolgd.

Midden jaren '70 studeerde ik aan Denison University in Ohio. De campus van de universiteit was in een bosrijke omgeving op een aantal heuveltoppen gebouwd. Zet een paar duizend studenten in de leeftijd van 18 tot 23 bij elkaar en je kunt er van op aan dat er drugs worden gebruikt. Ook in het Midden-Westen van de Verenigde Staten. Of misschien beter gezegd : juist in het Midden-Westen. De meesten van ons woonden voor het eerst zonder ouders te midden van leeftijdgenoten. Er was weinig toezicht. En dus werd er druk geexperimenteerd met sex, drugs en rock and roll. Achter het gebouw, waar ik woonde, had mijn roommate met enkele vrienden marihuana gezaaid tussen de struiken. De planten schoten omhoog. 's Avonds werd er in veel kamers op de gang een joint gedraaid. Muziek aan en praten over het leven. Het was een groot "Chillen avant la lettre".

Toen ik jaren later in Nederland in de Tweede Kamer werd gekozen, vroeg een journaliste van het Parool mij : "Hebt u wel eens drugs gebruikt?"

" Ja", zei ik. "Ik heb wel eens marihuana gerookt, toen ik in Amerika studeerde. Het was een geweldige ervaring. Ik weet nog hoe ik naar het oranje wandkleed op mijn kamer keek en de kleur kon proeven, alsof ik een sinaasappel at." Sommige van mijn collega's in de Kamer vonden dat ik een beginnersfout had gemaakt. "Dit soort vragen moet je nooit beantwoorden. Politiek kan het jou en de partij schade toebrengen. Wees voorzichtig." 

Periodiek wordt het Nederlandse coffeeshopbeleid door de Amerikanen onder vuur genomen. En altijd wordt de steppingstone-theorie van stal gehaald. Heb je eens een joint gerookt, dan is de kans groot dat je aan de cocaine of crack raakt. Toen ik fractievoorzitter van D66 was, werd ik eens uitgenodigd voor een diner met Amerikaanse senatoren. Ze maakten een rondreis door Europa. In Nederland wilden ze zich op de hoogte stellen van ons drugsbeleid. Tijdens het diner werd er flink ingenomen, het ene glas wijn na het andere. Ondertussen spraken de senatoren hun afschuw uit over het roken van hash en marihuana. Hypocrieter kan het niet. Dat de Nederlandse overheid zoiets toestond, werd gezien als slapheid en verdorvenheid. Ik hield het niet meer. Toen het mijn beurt was, sprong ik op en begon mijn tafelspeech. Wat heb ik genoten van de verbouwereerde gezichten, toen ik de senatoren vertelde over mijn Ohio-ervaring. "De marihuana was van uitzonderlijk goede kwaliteit" verzon ik ter plekke. "Bij jullie heb ik geleerd te roken. Maar hier in Nederland, waar het onder voorwaarden is toegestaan, heb ik er nooit meer behoefte aan gehad."

Ik moest aan dit voorval denken, toen er onlangs in de Verenigde Staten een relletje ontstond tussen Barack Obama en Hillary Clinton. Allebei willen ze president van Amerika worden en allebei zijn ze van de Democratische partij. Naarmate de beslissing dichterbij komt wie van de kandidaten de Democratische nominatie in de wacht gaat slepen, worden de schermutselingen venijniger. Vroom hadden de kandidaten maanden geleden verklaard : "Ons gaat het om de inhoud, wij willen elkaar niet persoonlijk aanvallen en vuige politiek bedrijven" Langzamerhand lijkt dit goede voornemen te vervagen. Plotseling kwam in het nieuws : Barack Obama heeft drugs gebruikt! Kan hij wel een goede president zijn? Het verhaal was ingestoken door het campagne team van Hillary Clinton. Het was zeker niet uit de duim gezogen. Obama zelf heeft in zijn boek : "Dreams from my father" (1995) opgetekend dat hij wel eens een jointje had gerookt in zijn jeugd en misschien zelfs wel eens een lijntje cocaine gesnoven. Gelukkig schoot Obama niet in een kramp, maar koos hij de tegenaanval. " Toen ik een jongen was, inhaleerde ik tenminste" sneerde hij naar Bill Clinton, die ooit van twee walletjes probeerde te eten door toe te geven dat hij wel eens marihuana had gerookt, maar zijn longen niet had volgezogen.

Voor politici blijft hun eigen gedrag in relatie tot drugs hier in Amerika een taboe.

Ik vind het juist voor Obama pleiten dat hij 30 jaar geleden met drugs heeft geexperimenteerd. Hij weet wat het is, en heeft laten zien dat je niet meteen voor de rest van je leven doelloos thuis op de bank ligt te blowen na het roken van je eerste joint. Geef mij maar een presidentskandidaat die echt geleefd heeft en niet probeert te passen in de mal van het hypocriete Amerikaanse ideaalbeeld. Gelukkig heeft Hillary Clinton ingegrepen. In een prive-gesprek heeft ze Obama haar excuses aangeboden. En de campagnemedewerker die Obama's drugsgebruik bij de pers had ingestoken, heeft ontslag genomen. Beide presidentskandidaten zijn het er over eens dat Obama's vroegere drugsgebruik niet relevant is voor het presidentschap.

Laten we hopen dat hier wel de steppingstone-theorie geldt. En dat beide kandidaten als volgende stap ervoor kiezen de Amerikaanse "war on drugs" te veranderen. Want die oorlog slurpt miljarden op (net als die andere in Irak), en berokkent grote schade. Laat de Amerikanen eerst eens een onderscheid maken tussen soft en harddrugs en dan een beleid ten aanzien van de softdrugs ontwikkelen vanuit de volksgezondheidsoptiek.

Laatst ging de telefoon. Ik was een stuk aan het schrijven over de Verenigde Naties en hoe gebrekkig de Human Rights Council functioneert. " Bent U Boris Dittrich?", vroeg de vrouw in het Nederlands. Het gebeurt niet zo vaak meer dat ik Nederlands spreek tijdens mijn werk, dus meteen had ze mijn aandacht gevangen. Helemaal toen ze eraan toevoegde : "Ik ben van de PvdA. We hebben een afdeling in New York." Ze nodigde me uit om de afdeling te komen toespreken. Het zou een huiskamerbijeenkomst worden terwijl er tijdens mijn toespraak een diner zou worden opgediend. "De PvdA?", schoot het door me heen.  "U weet dat ik geen lid ben. Ik was Tweede Kamerlid voor D66" antwoordde ik afstandelijk. Ook al woonde ze al jaren in New York, mijn opmerking onlokte een lachje. "We zouden het leuk vinden te horen over Human Rights Watch en het werk, waar u mee bezig bent." Door het raam van mijn kantoor zag ik hoe de lichten aan gingen in het Rockefeller Center verderop. Beneden me maakte de stad zich op om de avond in te gaan. Een kantoorgenoot stak zijn hoofd om de deur en riep : "See you tomorrow, take care". Even flitsten alle meningsverschillen, discussies, aanvaringen, maar ook leuke en goede momenten met de PvdA door me heen. Wat lijkt Den Haag al weer lang geleden en ver weg. Op dat moment realiseerde ik me hoe klein de verschillen tussen de PvdA en D66 zijn, wanneer je naar die partijen kijkt vanuit New York met een internationale bril op. "Dat wil ik wel doen ja. Wat leuk eigenlijk" liet ik me ontvallen. Inmiddels heb ik mijn verhaal voor de PvdA gehouden. En ben ik vorige week naar een bijeenkomst van de PvdA-New York gegaan, waar Ian Buruma, de schrijver van "Murder in Amstterdam", zijn visie op Nederland na de moord op Theo van Gogh toelichtte. Volgende week komt Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van de SER en D66er, zijn opwachting maken. Dan kan ik natuurlijk ook niet ontbreken. En ja, laat ik het maar bekennen. Ik voel me wel thuis bij die mensen van de PvdA. In New York.  

Makwan Mouloudzadeh lived in a small town in Iran. One night his cousin came home too late. He had been partying with some friends. Makwah criticized and punished him for arriving too late. This infuriated his cousin, according to my spokesman. The cousin complained to his friends and they decided to get back at Makwan. They concocted a story that Makwan had raped them years ago, in 2000. Allegedly he was thirteen at the time. They went to the police and Makwan was arrested. During the police investigation it is said that Makwan was maltreated. He was forced to confess, which he did eventually. During the trial Makwan withdrew his confession. He stated he was coerced by the police. The three boys who had said they were raped by him when Makwan was thirteen, recanted their statements. They explicitly told the court their accusations were false. They said they had fabricated their statements in order to take revenge. So, it was for the court to decide whether a thirteen year old boy raped three other boys 7 years ago, while the witnesses had withdrawn their accusations and the suspect denied. The witnesses even offered to let themselves be examined by doctors in order to proove they were not raped. All this to no avail. On May 25, 2007 Branch seven of the Penal Court of the City of Kermanshah sentenced Makwan to death. He was found guilty as charged. After the Supreme Court in July upheld the conviction, the head of Iran's judiciary, Ayatollah Shahrudi, exercised his authority to declare the conviction to be contrary to Islamic law (Shari'a). An order by Shahrudi on November 3 requires that a branch of the Review and Follow-up Unit of the Judiciary investigate the case and then refer it back to the Penal Court of Kermanshah. Good news in a judicial system that is questionable. The good news travelled fast, but did not last very long. On December 3, 2007 Makwan's lawyer told Human Rights Watch that the Kermanshah court had informed him that the death sentence could be carried out, even though the required judicial review had not been completed. Human Rights Watch issued a press release asking the Iranian government to prevent the execution. It was published on December 4 in the evening.Human Rights Watch opposes capital punishment in all circumstances because of its cruel and inhumane nature. In particular, in imposing death sentences on people for crimes committed before the age of 18, Iran flouts clear and specific human rights obligations. Iran has ratified two key human rights treaties: the ICCP (International Covenant on Civil and Political Rights) and the CRC (Convention on the rights of the Child). Both treaties bar the imposition of the death penalty for offenses like rape. On december 3, 2007  I contacted the Dutch government with fresh and doublechecked information about the Kermanshah's Court decision. I asked them to protest with the Iranian authorities. On December 4, 2007 in the evening I sent around the Human Rights Watch' press release and in the morning of December 5th I contacted politicians in the Netherlands, the European Parliament, and I contacted the Council of Europe and the office of the High Commissioner for Human Rights. Most organisations reacted positively and made their objections known to the Iranian authorities. Unfortunately, the Iranian authorities neglected these protests. In the morning of December 5, 2007 Human Rights Watch got the bad news confirmed. Makwan Mouloudzadeh, 20 years old, had been hanged in Kermanshah's prison. His relatives who had not been notified beforehand, were contacted by the prison authorities : they were asked to come and collect the body. So far this shocking news from Iran. I wrote this weblog, because I do not want that Makwan's name will be forgotten easily.  And because I am outraged with the Iranian court system and its executioners. Why doesn't this country respect the rule of law?

It was hardly covered by Dutch newspapers. In 2006 about 33,000 pregnant women choose to end their pregnancy. The government issued the data. We could even read how many of these women were younger than 18 years old, what percentage of them were from Moroccan or Surinam origin. In the Netherlands abortion is legal, it is performed in certified clinics. There is a whole system of counselling and post abortion care. How different this is in Nicaragua! Daniel Ortega is president in this country. He seized power in 1979 while leading the Sandinist revolution. Then he was in favor of abortion. In 1990 Ortega lost the elections. He then saw the light and converted to catholicism. And that is bad news for women in Nicaragua. During the presidential election campaign in 2006 the candidates competed with each other to win the support of the church. This is a must in order to obtain a good result in this Roman catholic country. Ortega promised the Nicaraguans a total ban on abortion. So also no abortion after rape or in situations that the life of the pregnant woman is in danger. He won and after a period of 16 years he became president again. Good for him, bad for women. In september 2007 the parliament confirmed the total ban on abortion. When a woman gets pregnant and there will be life threatening medical complications : bad luck. The doctor and the woman face a prison sentence up to 3 years, when found guilty of having performed an abortion. Human Rights Watch issued a report about violations of the right to Life of pregnant women. The new law makes people terrified. Medical personnel in hospitals, doctors, but also pregnant women are afraid. They might face charges when helping a woman with a complicated and life threatening pregnancy. Dr. Francisco del Palacio of the Aleman Hospital in Managua : " Recently a pregnant woman arrived at the hospital. She was in great pain. Noone dared to perform an abortion, because the foetus was still alive. Desperately she tried to end the pregnancy herself, while hospitalized. However, after 5 days she was still in shock and died from complications. Under the previous law she would have been entitled to get a therapeutic abortion; this would not have happened." Because of the total ban on abortion women who want to end their pregnancy turn to illegal and shady people to help them out. 32,000 times a year is estimated. Malpractisioners with needles and sticks endanger their lives. Such abortions are unsafe. Thus, the pact between president Ortega and the Roman Catholic church prooves to be a deadly pact for pregnant women. The Dutch tax payer supports Daniel Ortega and his government financially. 5 Million Euro per year is earmarked for the Nicaraguan health care system. Isn't it about time to conditionalize this development aid?

Het nieuws dat Aad Nuis is overleden heeft ook New York bereikt. Het was niet een grote verrassing voor me. Ik wist dat Aad erg ziek was. De laatste keer dat ik hem belde- ik was in september in Nederland voor een congres- vertelde Ellen, zijn vrouw, dat Aad te ziek was om aan de telefoon te komen. Hij lag in bed en was moeilijk aanspreekbaar. Ik hoorde hem op de achtergrond. Ik belde Aad omdat ik hem wilde feliciteren met de bronzen legpenning die hij gekregen had van de Koninklijke Nederlandse Boekverkopersbond. Die uitreiking was zeer verdiend. Aad Nuis heeft zich als geen ander ingezet om het Nederlandstalige boek te beschermen. Zo heb ik hem eigenlijk het beste leren kennen. Want toen Aad staatssecretaris van Cultuur en Media was in Paars I had ik als Justitiewoordvoerder in de Tweede Kamerfractie van D66 weinig met hem te maken. We spraken elkaar wel op partijcongressen. Pas toen ik fractievoorzitter was geworden, kwam Aad dikwijls over de vloer. Hij had het hele boekenvak - van schrijvers, uitgevers en verkopers- weten te verenigen achter het idee dat de Vaste Boekenprijs moest blijven bestaan. Zonder die Vaste Boekenprijs zou het Nederlandstalige boek marginaliseren. Gespecialiseerde boekverkopers zouden verdwijnen en debutanten en niet-courante schrijvers zouden het loodje leggen. Aad kon daar gepassioneerd over vertellen. Hij had onderzoek gedaan naar andere landen en zag dat daar, waar de Vaste Boekenprijs was losgelaten en de wetten van de vrije markt golden, het boek een slag was toegebracht. Vind nog maar eens goede boekenwinkels in Belgie, bijvoorbeeld. Aad wilde dat er een Wet op de Vaste Boekenprijs kwam. Hij zag een gevaar in de Europese regelgeving en wilde door een Wet het systeem dat Nederland al sinds de 19e eeuw kent, verankeren. Ik heb me door hem laten overtuigen en was graag bereid een initiatiefwet op de Vaste Boekenprijs in te dienen. Die initiatiefwet heb ik samen met Femke Halsema van GroenLinks en Jeltje van Nieuwenhoven ingediend. Maar het is geen geheim als ik verklap dat Aad zich achter de schermen sterk met het schrijven van de wettekst bemoeide. Hij had de regie ervan in handen. Soms stond zijn reusachtige gestalte onaangekondigd in de deuropening. Hij vertelde dan hoe zijn lobbywerk om de initiatefwet door andere Kamerfracties geaccepteerd te krijgen, verliep. Soms was hij somber, maar meestal zag hij kansen en mogelijkheden. Uiteindelijk is het dankzij zijn doorzettingsvermogen, allemaal goed afgelopen. Ik vond het een eer om de initiatiefwet door de Tweede en Eerste Kamer te loodsen. Zonder Aad Nuis was deze wet er nooit geweest. Het is dan ook terecht dat hij de bronzen legpenning heeft uitgereikt gekregen. Nog net op tijd, anderhalve maand voor zijn dood. Ik wens Ellen, zijn vrouw, veel sterkte.

We wanted to check out some galleries in Chelsea, so last Saturday morning we left our apartment and headed north on 6th Avenue. Jehoshua, my husband, was describing a painting by Duchamps to me, when we were stopped at the corner of 19th street. A man, I guess he was about 40 years old, blocked our way. It was windy, his hands and nose were red from the cold. " Are you Jewish by any chance?" he asked. He looked from me to Jehoshua. "Why do you ask?" I bitched. Immediately his question awoke a fear of imminent discrimination in me. "I am quite desparate" he mumbled, more to himself than to us. "So, why do you want to know" I persisted. He put his hands in the pockets of his coat and looked at us with two big brown eyes. "You see, we just started a new synagogue. We need a minyan. We are short of two men, so the rabbi cannot start praying." He smiled bashfully. Jehoshua and I looked at each other. We are not religious, we wanted to go to a coffeeshop, drink an espresso and then go to the Chelsea galleries. The idea of ending up inside a synagogue instead, was hard to grasp. "Ok, I heard Jehoshua say. I am Jewish. We can help you out, if it does not take too long." The man's eyes lit up. "Are you serious? Do you really want to join us?"  Enthusiastically he shook our hands, introduced himself and pushed us into the direction of the synagogue. No time for second thoughts. We entered a newly renovated building. Children were playing in the frontroom. Women were walking up and down with toys. In the backroom, beautifully painted white with a high ceiling and elegant lighting, the rabbi was waiting. The man who had collected us from the street, was beaming. "Where did you find them?" the rabbi asked. He thanked us for wanting to spend some time with him and his crowd. Five minutes after Jehoshua's description of Duchampes' painting we were reading the Torah, covered in a black and white prayer's cloth, while wearing a black kippa. Who would believe this? I certainly did not, although I was there, surrounded by praying Jews. While the rabbi was chanting in Hebrew I decided to read the Torah. I opened the book at a random page and read the beautiful story about how Rifka was approached near a well. Eliezer asked her for water. "Yes, Sir", Rifka answered. "I will give you water. And I will also take care of your camels". Eliezer dug into his satchel and presented a golden nosering which he handed to Rifka. I looked up. The rabbi was talking to me. "Yes you" he said. "What is your fathers name? And what is yours?" Jehoshua and the other eight men turned around and looked at me. Even the women behind the screen turned their heads. I could see their silhouettes. "My father's name is Zdenek  Maximilian and mine is Boris", I said. It surely did not sound Jewish. Was I going to be expelled by the rabbi? Was God going to put a curse on me, because I helped the Jewish men by filling up the minyan with my presence? For a second the rabbi bit on his upperlip, then diverted his attention to Jehoshua. "Jehoshua" he answered. "And my father's name is Aaron." The rabbi clapped in his hands from joy. " Good" he exclaimed. " Step forward, please". Jehoshua started to protest, but gave in after the rabbi raised only one eyebrow. Jehoshua walked up front. The rabbi pointed with a silver stick to the text in the Torah and I heard Jehoshua's voice filling the room. The Hebrew words from the prayer sounded vaguely familiar. "Where are you from?" the man next to me whispered. "Are you a Russian Jew?"  In stead of answering both his questions, I said : "I am from Amsterdam" and asked him where he came from. Funny how people forget what they want to know and obeyingly respond to what is asked from them.  He said he was originally from Iran, grew up in Germany, but moved a few years ago to New York. " Hoe gaat het met u? he proceeded with a strong accent, but prooving that he had been to the Netherlands. Meanwhile Jehoshua was still reading from the Torah. His back was slightly bent, his hand clenched into a fist. He looked quite desparate to me. Since his Bar Mitzvah 40 years ago he had not prayed once. I turned to the text of the Torah again and read about Abraham. He became one hundred years and seventy years and five years. Why all the time the word "years" between the numbers? I  was reading the explanation at the bottom of the page, when we had to get up. One of the men collected the Torahs, so I did not figure out what the answer was. Everybody shook hands, the service was over. "How do you like our new synagogue? a nice looking woman came up to us and introduced herself. She told us that the rabbi was also giving Kabbalah Iessons. "Are you interested?" she asked, followed by : "How did you learn about this synagogue?" I explained that we had met her friend on 6th Avenue, while we were on our way to see some galleries, so it was pure by chance that we ended up praying on a Saturday morning. "Lesson one from the Kabbalah is that coincidence does not exist. Everything happens for a reason." We were pressed for time, so we declined their offer to have lunch with the rabbi and his crowd. Jehoshua gave her his businesscard and we said goodbye.   The next day she sent him an email. "It is too cold now to catch Jews on the street. So, please take your friends with you the next time you come to our synagogue. You are most welcome. By the way, I really like your art. We should talk, because we will be opening a gallery in our center ..."      

An ordinary day in the Us. A sunny Sunday in New York. We went to see our friends Ton and Leslie in Brooklyn (Bedfort-Stuyvesant). Ton is the proud owner of an Oeral motorbike, made in Russia. The three of us went for a ride. We protected our skulls with thick, old fashioned helmets that reminded me of World War II. Ton behind the wheel, Jehoshua, my husband, in the side car, myself on the back seat. Our glorious ride began. We speeded through Williamsburg, the black section of town, followed by the orthodox Jewish part, then into Greenpoint, where the Polish community rules the neighbourhood. Everywhere the Oeral entered a street, people turned their heads and waved. Occasionally someone shouted : nice bike!; hey guys, what's up? In Red Hook we took a break and enjoyed a coffee (tea in my case) whilest admiring the Statue of Liberty in the distance. Jehoshua and I changed seats. Now it was my turn to sit in the side car. Very low, as if my butt was scraping the turmac. We then crossed the Brooklyn Bridge, in front of us the skyline of Manhattan, wind in my face. I sensed a feeling of freedom, of a life without worries and new beginnings. Never old enough to try again. When we reached Washington Square, a piece of paper blew into my eye. Yes, for a moment I imagined us being the center of a ticker parade. The skyscrapers were closing in on us, high above our heads. Ton dropped us off in front of our apartment building. I had the ride of my life. 

Het meer van Geneve glinstert in het ochtendlicht. In de verte steekt de witte kap van de Mont Blanc af tegen de blauwe lucht. Buiten is het warm en schijnt de zon. Hier binnen zijn we de wereld aan het verbeteren. Althans dat is de bedoeling van de nieuwe Mensenrechtencommissie van de VN. Ik woon de vergadering bij, waar het Israelisch-Palestijns conflict centraal staat. Het is een vast agenda onderwerp, in tegenstelling tot andere brandhaarden in de wereld. Human Rights Watch heeft het recht de vergadering toe te spreken, net als enkele andere non-gouvernementele organisaties, zoals Amnesty International. De zaal is goed gevuld. Israel mag het spits afbijten De ambassadeur beklaagt zich over het feit dat het Israelisch-Palestijns conflict politiek door de Arabische landen wordt uitgebuit. Dat Israel altijd maar weer aan de schandpaal wordt genageld, terwijl landen als Syrie, Egypte, Libanon en Iran zwijgen als het ernstige schendingen van mensenrechten in eigen kring betreft. " Neem nou de onderlinge Palestijnse vete, waar Israel part noch deel aan heeft. Hoeveel mensen worden er door Hamas niet in koele bloede vermoord? Waarom vraagt de VN daar geen onafhankelijk onderzoek naar?" Dan komt de Palestijnse ambassadeur aan het woord. "Schande dat het bloedbad in Beit Hanoun nog niet is onderzocht. Het kan niet anders dat Israel de missie van aartsbischop Desmond Tutu een visum heeft geweigerd." Nu protesteert de Israelische ambassadeur op luide toon. " Niet waar! Hij kan zo via Egypte naar Palestijns gebied reizen!" De Palestijnse ambassadeur schreeuwt : "Leugens, leugens." Inmiddels leunen de ambassadeurs van de andere landen achterover. Sommige lezen documenten, anderen praten met elkaar of fluisteren in hun mobiele telefoons. "Orde, orde!"  De stem van de Roemeense voorzitter Costea klinkt door de zaal. Hij heeft de brief van Desmond Tutu erbij gepakt en leest er uit voor. " Wegens persoonlijke omstandigheden zijn mijn collega en ik niet in staat geweest om voor de vergadering van de Menenrechtencommissie naar Beit Hanoun af te reizen." Deze mededeling heeft niet het gewenste effect. "Zie je wel" zegt Israel. "Leugens!" roept Palestina. Dan geeft de voorzitter het woord aan een lange reeks landen. Zij mogen hun licht laten schijnen over het Israelisch-Palestijns conflict. En de missie van Desmond Tutu, die niet is doorgegaan. Plichtmatig lezen de ambassadeurs de verklaring van hun regering voor. Ieder krijgt exact 5 minuten spreektijd. De electronische klok telt mee, voor iedereen zichtbaar. Namens de EU spreekt de Portugese ambassadeur. Opvallend is dat kort daarna Frankrijk, toch ook lid van de EU, het woord krijgt. " We sluiten ons bij de woorden van het Portugese voorzitterschap aan. Maar willen er wel wat aan toevoegen." Vervolgens vertelt de Franse ambassadeur hoe de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner naar de Palestijnse gebieden is geweest en hoe hij geschrokken is van de leefsituatie van de mensen daar. Hij roept beide partijen op zich en in acht te nemen. " Frankrijk wil een rol spelen in het vinden van een oplossing in dit drama." Na uren zijn de non-gouvernementele organisaties aan de beurt. Ieder mag 3 minuten spreken. Human Rights Watch wijst op het gebruik van geweld door Israel en op de doden die dat tot gevolg heeft gehad. Maar ook de vele raketaanvallen vanuit Gaza op Israel worden bekritiseerd. "Dit zeggen we niet om het zogenaamde evenwicht in benadering te handhaven, maar omdat de feiten nu eenmaal zijn dat beide partijen zich aan schendingen van de mensenrechten schuldig maken. Burgers aan beide zijden van de grens worden er het slachtoffer van. Het is in hun belang dat wij ons uitspreken. Daarom doen we een klemmend beroep op Israel en op het Palestijns leiderschap de schendingen van de mensenrechten te laten onderzoeken en te stoppen met geweld tegen burgers." De organisaties stellen veel vragen aan de ambassadeur van Israel en die van de Palestijnen. Na de pauze mogen Israel en de Palestijnen antwoorden. De Israelische ambassadeur neemt tenminste de moeite een aantal aan hem gestelde vragen te beantwoorden al verwijst hij de meeste als bevooroordeeld en insinuerend van de hand. De Palestijnse ambassadeur daarentegen verliest zich in getier. Arrogant negeert hij alle aan hem gestelde vragen. Alsof Human Rights Watch en andere organisaties niet aan de vergadering hebben deelgenomen schreeuwt hij weer over leugens. Het wil er bij hem niet in dat aartsbisschop Tutu persoonlijke redenen had om niet naar Beit Hanoun te gaan en zijn onderzoek te doen. De Roemeense voorzitter probeert de vergadering naar een eind te brengen. Maar de Palestijnse ambassadeur onderbreekt om de haverklap." Punt van orde" Hij krijgt het woord. Hij wil weer iets weten over de brief van Tutu. De voorzitter antwoordt. Weer een punt van orde. De Palestijn blijft maar roepen, hij slaat met zijn hand op tafel. In de zaal staan mensen op en lopen naar de uitgang. Op de publieke tribune wordt er gezucht. De man naast me zegt : " Zo verliest hij alle krediet. Dit is je reinste vergaderterreur." Na het vijfde punt van orde weet de voorzitter de vergadering af te sluiten. Er zijn niet zo heel veel ambassadeurs meer aanwezig. Het is tegen zes uur als ik het gebouw uitloop. Vermoeiend is het,  zo ' n hele dag de wereld proberen te verbeteren.... Langzaam verdwijnt de zon achter de bergen.

Governor Arnold Schwarzenegger
State Capitol Building
Sacramento, CA

Dear Governor Schwarzenegger:

On behalf of Human Rights Watch, I urge you to sign A.B. 43, “The Religious Freedom and Civil Marriage Protection Act,” which would extend civil marriage in the State of California to lesbian and gay couples. As you know, the State Assembly approved this bill on September 7, 2007, by a vote of 22-15; earlier this year, the State Assembly passed it by a vote of 42-34. You vetoed a similar bill when passed in 2005.  We hope that this time, the principles of human rights will prevail.  We urge you to act upon your stated, strong commitment to defend the rights of lesbian, gay, bisexual, and transgender Californians.

The decision you will make is about basic human rights as well as state and national law.  You know that California and the United States can be examples to the international community; you are uniquely positioned to recognize the human rights dimensions, as well as the historic implications, of this decision.  The ramifications of your choice will extend beyond California.  They will be heard across the world.  Your signature can help make your state a global leader in progress toward full equality in human rights.

The right to marry is a basic human right. So is the right to be free from discrimination.   Civil marriage is not an exception to the protections against unequal treatment.  The right to marry should be enjoyed without discrimination.

California is one of many jurisdictions that have responded to the call for equality in recognition of relationships by creating a parallel regime for same-sex relationships. California’s domestic partnership provisions are strong.  Such steps are progress--but fail to provide true equality.

Segregating same-sex unions into a special legal status acknowledges them as separate but only putatively equal.  In fact, separate is never equal.  The history of racial segregation in the United States shows how preserving discreteness only perpetuates discrimination. Even if the rights promised by civil unions on paper correspond exactly to those of civil marriage, the distinct category means that the stigma of second-class status will still cling to those relationships.

Governments committed to equality cannot legitimately reserve certain areas of civil life as exempt zones where inequality is allowed. Human rights principles demand that states end unequal treatment in recognizing families and relationships.  The status of civil marriage should be opened to all without discrimination based on sexual orientation.

Many governments have grasped the urgency of ending discrimination in access to civil marriage. The legislature of my own country, the Netherlands, extended full civil marriage to same-sex couples in 2001; Belgium did likewise in 2003. The parliaments of Spain and Canada followed suit in 2005.  In all these places—as well as in many other subsidiary jurisdictions that have granted recognition to same-sex couples within their powers—the decision was made by legislatures freely elected by the whole people.  The same is true of the freely elected legislature in California.

In the past, you have invoked the “will of the people” to justify vetoing the legislature’s acts on marriage equality, citing a 2000 referendum’s results.   (The expressed intent of that referendum was to ban not same-sex marriages performed in California, but California’s recognition of such marriages performed elsewhere.)  However, when the elected legislature has spoken, your decision should be based not on evasive technicalities, but on upholding human rights.  Democracy lies in principle as well as process. Equality is an essential principle. Your decision to sign or to veto will reveal whether you see equality as rhetoric or as commitment. .  We urge you to take the side of human rights.

Emerging from the historical catastrophe of apartheid with a determination to ensure equality for all, South Africa created a new constitution, in 1996, with sweeping protections against all forms of discrimination.  It was the first constitution in the world expressly to bar unequal treatment based on sexual orientation.  California may be on another continent, but South Africa still provides a clear example.  In its landmark decision in 2005 supporting marriage equality, the South African Constitutional Court declared:

“What is at stake… is how to respond to legal arrangements of great social significance under which same-sex couples are made to feel like outsiders who do not fully belong in the universe of equals. …A democratic, universalistic, caring and aspirationally egalitarian society embraces everyone and accepts people for who they are.   To penalise people for being who and what they are is profoundly disrespectful of the human personality and violatory of equality.  … Accordingly, what is at stake is not simply a question of removing an injustice experienced by a particular section of the community.  At issue is a need to affirm the very character of our society as one based on tolerance and mutual respect.” (Minister of Home Affairs and Others v Fourie and Bonthuys and Others, Constitutional Court of South Africa, CCT 10/05, at 61 and 60.)

The success of marriage equality in Massachusetts is another indicator of how mutual respect must be practiced in all areas of life.  The character of the state you govern is at issue here.  We hope that you, like the legislature, will aspire to make California a state that upholds and practices the highest standards of human rights.

Sincerely,

Boris Dittrich
Advocacy Director
Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender Rights Program
Human Rights Watch

Yesterday I came back from Brazil, where I was invited to speak at the launch of the Yogyakarta Principles in Rio de Janeiro. I met the most wonderful people there. A special tribute here to Caio Varela who accompagnied me from Rio to Brasilia. He translated for me and introduced met in the capital to senators, members of  the lower house, government representatives and members of Brazilian NGOs. One meeting I want to highlight here and that is the meeting with President Lula. On Wednesday August 29, 2007 a comprehensive book ( I guess it weighed at least 10 kilos) was presented, called " The right to memory and to Truth" (Direito a Memoria e a Verdade), written by the Comissao Especial sobre Mortos e Desaparecidos Personas. It is a study about the military dictatorship in Brazil from 1964 until 1985. During this period many people disappeared and were murdered. It was an honour for me to be invited and attend the launch of the book in the officebuilding of the President. The Brazilian government seems to take human rights seriously and took responsability for these dark decades in the history of the country. I was impressed by the speech of minister Paulo Vanucchi. He was a fierceful opponant to the military dictatorship and a political prisoner for 5 years. Now he is minister of Human Rights. At the end of the meeting president Lula took the floor. Now I could see his charismatic personality myself. Amazing to realize he was 10 when he learned to read and write. At 12 he left school and became a shoeshine boy and street vendor. In 2002 he was elected as President of Brazil with more than 61 % of the people voting for him. During my stay in Rio and Brasilia many people spoke about Lula, and always with respect. What a difference with the situation in my new home country, the United States of America. It is difficult to find anybody who thinks highly of president George W. Bush or dares to say this outloud. 

At the end of 2006 a group of internationally renowned human rights activists, mostly lawyers working within the UN-system, convened in the Indonesian city of Yogyakarta. In front of them on the table : a pile of international treaties on human rights. At the request of the High Commissioner of Human Rights, Ms. Louise Arbour, they codified all existing human rights and specified them for people with a homosexual or bisexual orientation and for people who are born within the wrong body and would like to become or have become a person of the opposite sex. Because they had their meetings in Yogyakarta the document they drew up is called : the Yogyakarta Principles. The Principles address a broad range of human rights standards and their application to issues of sexual orientation and gender identity. They affirm the primary obligation of States to implement human rights. Each Principle is accompanied by detailed recommendations to States. The experts also emphasize, though, that all actors have responsabilities to promote and protect human rights. Additional recommendations are addressed to other actors, including the UN human rights system, national human rights institutions, the media, non-governmental organisations, and funders. The experts agree that the Yogyakarta Principles reflect the existing state of international human rights law in relation to issues of sexual orientation and gender identity. They affirm binding international legal standards with which all States must comply. Seen through the eyes of somebody from the Netherlands the Principles are logical and understandable. For instance the right to a fair trial, to work, education or the right to participate in public life. But outside the European Union (forget Poland for now) the Principles are delicate material. There are many countries where homosexuality is illegal. In some of them gays are even facing the death penalty. This heritage from British colonial times is difficult to eradicate. Introducing the Yogyakarta Principles is the main focus of my job. I go to all kind of countries and organisations in the world, conveying the message : Take human rights seriously, apply them for all, don't exclude certain groups, human rights are indivisible and universal. The other week I was in Geneva. I was invited for a lunchmeeting with people working in the office of the High Commissioner of Refugees (UNHCR). They were very interested in revising the guidelines on international protection dealing with gender-related persecution. The 1951 Convention to the Status of refugees should be interpreted according to the needs of 2007. We had a wonderful lunch and for me the conversation was inspiring.  Towards the end we started talking about the Netherlands. I am used to questions like : " How do you explain that the Netherlands is so liberal on issues like euthanasia, homosexuality, drugs and prostitution? " But this time the question was refrased.  " How do you explain that gays are frequently beaten up in Amsterdam? Why doesn't this happen in Berlin, Barcelona or Paris? Those cities are also known for their tolerance and house visible gay communities. In the suburbs of Paris some youngsters of Arab origin directed their frustration to the windshields of cars. But why do youngsters from Moroccan origin attack gay people in Amsterdam?" The woman across from the table pushed away some plates and took my copy of the Yogyakarta Principles. She pointed out principle 5 and read out loud : " The right to security of the person. Everyone, regardless of sexual orientation or gender identity, has the right to security of the person and to protection by the State against violence or bodily harm, whether inflicted by government officials or by any individual or group." When I began working for Human Rights Watch I never imagined that I would have to answer questions like these about the situation in the Netherlands. For decades my country has been a progressive, liberal frontrunner in terms of acceptance of homosexuality. The times, they are a changin'....  

Zomaar een klein berichtje in de Indiase pers. De politie in het Hooghly district in West-Bengalen trof twee lijken aan. Ze hielden elkaar in een omhelzing en waren verstijfd. Naast hen stond een fles met gif. De politie ging op onderzoek uit. Al gauw bleek dat het om twee jonge mannen ging. Jayanta Ghosh (26 jaar) en Swapan Manna (26 jaar) hielden van elkaar en  woonden in het zelfde dorp. Ze hadden zelfmoord gepleegd omdat ze zich realiseerden dat er voor hun liefde geen plaats was in het dorp. De dorpelingen hadden ontdekt dat Jayanta en Swapan een intieme relatie met elkaar hadden. Ondanks dat ze allebei getrouwd waren. Hun liefde zorgde voor spanningen in beide families. Er werd een mediator ingeschakeld, maar de spanningen bleven. De twee mannen bleven elkaar zien. Jayanta was een kapper. Swapan een boer. Toen duidelijk werd dat hun liefde niet overging, werd de politiek ingeschakeld. De Karmadhakshya van de lokale Panchayat verklaarde : " We hebben dit probleem op partijniveau geprobeerd op te lossen, maar zonder succes. De twee reageerden niet op onze oproepen." Een dorpsbewoner legde een verklaring af : " Iedereen maakte hen belachelijk vanwege hun relatie. De laatste maanden ging hun intimiteit veel te ver. Veel mensen uit het dorp dreigden hen in elkaar te slaan, als hun liefde niet zou ophouden." De lichamen van Jayanta en Swapan werden gevonden aan de voet van het monument voor Satish Ray, een vrijheidsstrijder uit Dihibagnan.

De Young Democrats of America bestaan 75 jaar. Ze organiseren hun nationale conventie in Dallas, Texas. Ik ben door de internationale tak van de jonge democraten uitgenodigd op het congres een toespraak te houden. Als enige buitenlander in het programma. Later op de dag spreekt John Edwards. Hij staat kandidaat voor het presidentschap van Amerika. Maar dan moet hij eerst wel Hillary Clinton en Barak Obama bij de Democraten verslaan. En moet hij nog van de Republikeinse kandidaat zien te winnen. Om me op te laden voor mijn toespraak loop ik door downtown Dallas. Wat een troosteloze binnenstad. Af en toe een mooie wolkenkrabber, maar verder vooral veel uitgestorven straten. Dichtgespijkerde winkelpanden, uitgestrekte lege parkeerterreinen. Het leven is uit Dallas weggesijpeld. De mensen zijn in de buitenwijken gaan wonen. En daar zijn ook de winkels naartoe getrokken. Als ik Elmstreet bijna uitgelopen ben, sta ik opeens midden in het Zapruderfilmpje. Ik zie het viaduct, de helling van gras met het muurtje en de bomen. Dreigend op de achtergrond het pakhuis. Het pakhuis, vanwaaruit Lee Harvey Oswald president Kennedy doodschoot. Op de 6e etage is nu een museum ingericht. In kleur trekt het Zapruderfilmpje daar aan me voorbij. Ik zie Jacky met haar roze hoedje op de achterklep van de auto kruipen. Ze houdt een deel van het achterhoofd van haar man in de handen. De mensen langs de kant van de weg kijken niet begrijpend om zich heen. Er zijn schoten gehoord. Maar is de President geraakt? In het museum kijk ik vanachter het raam op de 6e etage naar het wegdek, het grasveld en het viaduct. Midden op het asfalt markeert een wit kruis de plek waar de eerste kogel het hoofd van Kennedy doorboorde. Ik sta als Human Rights Advocate in het programmaboekje aangekondigd. Ik vertel over mijn ervaringen in Moskou en Nepal. En over mijn vroegere werk in de Tweede kamer. Na afloop geef ik een interview aan de Belgische delegatie. De Philippijnse vertegenwoordiger nodigt me uit om naar Azie te komen. Ik werk me door een grote hoeveelheid vragen heen. De jonge democraten zijn enthousiast en willen de wereld verbeteren. En zo hoort het ook. Dan wordt de pauze aangekondigd. Aan het begin van de avond is het  zover. Opkomst John Edwards. De zaal joelt, zwaait met spandoeken, scandeert zijn naam. Hij gebaart te gaan zitten. Als het rustig is geworden, begint hij met een grap: " Het eerste dat jullie moeten leren is dat wanneer een presidentskandidaat zegt : "ga zitten, doe rustig aan", dan moet jullie juist nog harder te keer gaan." De jonge democraten die 's ochtends nog zo serieus naar mij hadden zitten luisteren, schreeuwen nu de longen uit hun lijf. Edwards vertelt gepassioneerd. "Wat doe ik op de eerste dag dat ik president ben? Ik sluit Quantanamo Bay. Ik zorg dat het Amerikaanse leger nooit meer martelt. Ik stop de oorlog in Irak. En ik zorg ervoor dat de wereld weer respect voor ons krijgt." Applaus, gejoel. Edwards is nog maar net op dreef als ik op mijn schouder word getikt. "Komt u mee?", vraagt iemand van de organisatie.We sluipen door de donkere zaal naar de zijkant. Hij neemt me mee achter de coulissen. Straks mag ik hier met John Edwards praten. Er is een fotograaf opgetrommeld. "Gaat u hier maar vast staan." Ze wijst naar een grote bloem in de foeilelijke vloerbedekking van het hotel. " Dan komt John zo naast u staan voor de foto". Ik hoef helemaal geen foto, denk ik. Maar het heeft geen zin om tegen te gaan sputteren. De campagnemachine draait op volle toeren. Voor afwijkingen op het protocol is geen plaats. Bij de deur in de gang staan twee bewakers boos de gang in te kijken. Ik hoor de zaal lachen en klappen, maar Edwards stem klinkt niet door tot de bloemen in het tapijt. De fotograaf kijkt op haar horloge. Applaus. Gejoel. Nog meer applaus. Dan vliegt de deur open. Eerst een bewaker. Dan nog een bewaker. Dan de assistent. Dan de voorzitter van de Young Democrats of America. Een paar onduidelijke figuren. En in hun midden John Edwards. De presidentskandidaat. Hij heeft nog steeds die glimlach om zijn lippen die het in de zaal zo goed deed. Hier in de gang achter het podium past hij eigenlijk niet meer, daarvoor is de ruimte te klein. John heeft het zelf ook in de gaten, want zijn gezicht verstart. Hij komt vlak naast me staan. Bruin gezicht, witte tanden. De foto wordt genomen. En nog een. Inmiddels worden we door een kluwen jonge democraten omgeven. En opeens zie ik het Zapruderfilmpje weer voor me. Die schokkerige beelden van de presidentiele auto. John F. Kennedy en Jackie op de achterbank. Vriendelijk zwaaien ze naar de mensen langs de kant van de weg. Twee seconden voordat Lee Harvey Oswald op de 6e etage vanachter het raam de loop van zijn geweer op de slaap van de president richtte. Edwards, in werkelijkheid tengerder en kleiner dan op tv, wordt door de bewakers weggeleid. De groep jonge democraten dringt mee op naar de deur. " Mag ik uw handtekening?, roept een van hen. Ik zie Edwards nog net gebaren " ik zou wel willen, maar" en de deur valt achter hem dicht. De bloemen in de vloerbedekking zien er opeens heel anders uit. Alsof het water in de vaas op is en het verval onverbiddelijk inzet.  

Blootvoets komt de bediende de kamer van de voorzitter binnen. Hij zet voor ons een kop thee neer. Thee met melk en suiker. " Ik ben vorig jaar in de Keukenhof geweest" zegt de voorzitter, nadat de deur weer dicht is. Dat is toch niet het eerste waar je aan denkt bij de fractievoorzitter van de Maoistische partij in het parlement van Nepal. Vervolgens hoor ik mezelf aardige dingen over de Keukenhof zeggen en bloembollen in het algemeen. Maar daar zijn we niet voor gekomen. Sunil Pant, oprichter van de Nepalese mensenrechtenorganisatie " Blue Diamond Society" kijkt me verwachtingsvol aan. De schaarse minuten die we hebben, moeten niet onbenut voorbijgaan. Ik laat de bloembollen voor wat ze zijn. " We do have an anti-discrimination-clause in our Constitution". En ik vertel over hoe in Nederland en in de Europese Unie seksuele minderheden beschermd worden. In Nepal wordt de Grondwet veranderd en in november 2007 in stemming gebracht. Dan zijn er verkiezingen. Sunil Pant wil de politiek beinvloeden. De Blue Diamond Society wil de discriminatie van seksuele minderheden ( zoals bijvoorbeeld homoseksuelen en transgender-mensen)  tegengaan. Hij wil dat ze door de nieuwe Grondwet worden beschermd. " Their struggle is our struggle" reageert de voorzitter met een gul armgebaar richting Sunil. " We did not know about the problems of these people. But we will protect them. They should not be discriminated." Dat klinkt hoopvol. Aanstaande zaterdag organiseert de Blue Diamond Society een conferentie. Onderwerp is de nieuwe Grondwet. Ik spreek daar over de Nederlandse en Europese Grondwet. " Do you want to be present at the Conference" vraag ik de voorzitter. Hij knikt beleefd. "See you saturday". En zo werken we nog een aantal parlementsleden af. Mij valt op dat er een opgewonden sfeer hangt rond de Grondwetswijzigingen. "Wij schrijven hier geschiedenis" zegt een van de parlementsleden. "De Grondwet is het begin van een nieuw tijdperk." Buiten bij het hek krijgt Sunil een telefoontje. Drie meti's zouden door de politie zijn mishandeld. " Meti's? Wat zijn dat?" vraag ik. Het gaat hier om mannen die zich vrouw voelen en regelmatig opgetut en in vrouwenkleren de straat op gaan. We springen met ons gezelschap in twee taxis en rijden naar het politieburo. De straten van Kathmandu zijn smal. De auto's kunnen elkaar nauwelijks passeren. Om de haverklap staat het verkeer stil. Een stroom brommers en fietsers wurmt zich tussen de auto's door. Iedere zichzelf respecterende chauffeur claxonneert minstens een keer per minuut. Dit alles wordt omlijst door een bruine walm die boven de miljoenenstad hangt. In het politieburo kijkt de chef van het district ons gereserveerd aan. De drie meti's hebben zich bij ons gevoegd. Mijn collega Scott Long en ik leggen uit dat we van Human Rights Watch zijn. En dat we een rapport schrijven over de situatie van seksuele minderheden in Nepal. Dat we hoorden dat de meti's mishandeld zijn. En dat we graag willen weten wat de politiechef hier aan gaat doen. " Ik?" vraagt hij verbaasd. " Waarom, wat is er dan gebeurd?" De meti's vertellen hun verhaal. Ze zaten de avond ervoor op een bank in het stadspark, toen er drie politieagenten kwamen aangerend. " Blijf zitten, anders schieten we op jullie." Vervolgens werden ze door de agenten afgeranseld met een stok. " De agenten trapten ons en sloegen ons in het gezicht". Ze moesten hun broek uitdoen en hun penis laten zien. Een agent deed zijn mobiele telefoon aan. "In het donker scheen hij met het blauwe schijnsel vlak boven onze geslachtsdelen. We moesten onze voorhuid naar achteren trekken. De agent keek of er spermaresten te zien waren. Hij zei dat we hoeren waren en in het park kwamen voor sex. Maar dat is niet waar. We zaten met elkaar te kletsen op de bank." De broeken mochten weer omhoog. En na nog wat klappen mochten ze naar huis.  De chef van het district laat de agenten ophalen. Bedremmeld staan ze naast zijn buro. De meti's wijzen naar de lange agent. "Hij heeft ons mishandeld, hij is het!" De agent legt uit dat hij uit zelfverdediging heeft gehandeld. En ja, dat ze geslagen zijn is waar. Maar ze moeten dan ook niet in het stadspark rondhangen. Hij begint te grijnzen. "Bovendien hadden ze een condoom bij zich." Mijn collega vraagt wat dat bewijst. De agent : " Dat ze sex hebben." De meti's roepen dat ze een condoom gebruiken om zich tegen besmetting van HIV/AIDS te beschermen. " Sinds wanneer is dat een misdaad"? De chef heeft er genoeg van. "Ik heb alles gehoord. Sex tussen mannen is immoreel." De meti's nemen deze uitspraak niet. Ze willen een klacht indienen. "Wij willen niet door de politie mishandeld worden. Ook wij verdienen respect." We zeggen tegen de chef dat de afwikkeling van deze zaak door Human Rights Watch nauwlettend gevolgd gaat worden. "Wat is uw naam?" vraag ik aan de agent die geschopt en geslagen heeft. De fractievoorzitter van de Marxistisch-Leninistische partij ontvangt ons in zijn werkkamer, vlakbij het parlementsgebouw. We leggen hem de zaak van de meti's voor. " Dat is niet goed, de politie mag niet slaan." Dan vertelt Sunil Pant waarom de Blue Diamond Society een anti-discriminatiebepaling in de Gronwet opgenomen wil zien. Meneer Nepal, zoals hij heet, kucht en komt overeind. " Dat weet ik niet. Ik snap die mensen niet. Twee mannen of twee vrouwen mogen van mij wel samenwonen. Maar ik ben er tegen dat ze sex hebben. Dat hoort niet." Hij begint over het liberale Europa. Hij voegt er aan toe : " Mijn partij is tegen het homohuwelijk. Stel je voor, als we homoseksualiteit promoten, dan sterft de mensheid uit."  Zucht. De stemming is bedrukt als we zijn werkkamer verlaten. De dagen hierna werk ik hard aan mijn toespraak. Ik wil voorkomen dat de Nepalese parlementsleden denken dat ik eens even kom vertellen hoe het moet. Taktvol probeer ik mijn woorden te keizen. Het is zaterdag aan het eind van de ochtend als mijn toespraak klaar is. Net op tijd. Om drie uur 's middags zal de conferentie van start gaan. Dan komt Sunil Pant het kantoor binnengelopen. Zijn bruine ogen staan bedroefd, de schouders hangen naar beneden. "Er is een staking uitgebroken in de stad. De taxichauffeurs zijn kwaad. Ze slaan de ruiten in van auto's die de versperringen omzeilen. Er liggen brandende autobanden op de weg. Ik heb de conferentie afgeblazen." Even later zitten we met het hele team van de Blue Diamond Society om de tafel. De conferentie is met een week uitgesteld en wordt nu op zaterdag 21 juli gehouden. Maar dan ben ik niet meer in Nepal. Iemand anders zal mijn toespraak voorlezen. " Dit is Nepal. We zijn er aan gewend dat alles anders gaat dan je verwacht. Maar we gaan door, we laten ons niet meer marginaliseren." Ik zie weer iets van vechtlust in zijn ogen terugkeren. "Kom, we brengen een persbericht uit over de Meti-zaak" zegt hij en hij gaat achter de computer zitten. Terug in mijn hotel komt de eigenaar bij me zitten. Hij heeft gehoord dat ik in de politiek heb gezeten en dat ik het parlement zou toespreken. " De Maoisten komen hier op gezette tijden aan de deur. Ze eisen protectiegeld. Als ik niet betaal, ben ik mijn leven niet zeker. Die angst wil ik niet." We praten over de toekomst van Nepal en over de conferentie die niet is doorgegaan. " Die hele Grondwet is een lachertje. De politici veranderen toch niet. Ze denken alleen aan zichzelf. Voor de Maoisten is het een handige manier om zonder wapens de macht in handen te krijgen. Ik geloof er niet in. En velen met mij." Ik denk aan de idealisten bij de Blue Diamond Society. En hoop dat de hoteleigenaar ongelijk krijgt.  

Een mensenrechtenorganisatie heeft me uitgenodigd om een toespraak te houden in Nepal. Het publiek bestaat uit parlementsleden. Zij gaan zich de komende maanden buigen over een nieuwe Grondwet. Van mij willen ze horen hoe je in Nederland de Grondwet wijzigt. ( Nou, heel moeilijk. Denk maar eens aan het voorstel van D66 om het referendum in te voeren of de burgemeester rechtstreeks door de bevolking te laten kiezen. Daar ga ik de Nepalese parlementsleden overigens niet mee lastig vallen. Sommige frustraties kennen letterlijk hun grenzen).
Vanaf New York gaan er geen rechtstreekse vluchten naar Kathmandu. Ik moet een nacht in New Delhi slapen. Geen probleem. Ik heb inmiddels een afspraak voor een ontbijtvergadering met de Nederlandse ambassadeur in India gemaakt. Zo kan ik recente informatie over Nepal krijgen. Nu komt het. Ik heb een visum nodig voor die ene nacht in het hotel bij het vliegveld van New Delhi. Geen probleem, dacht ik.
Op dinsdag ging ik naar het Consulaat van India in New York. Ze gaan om 09.15 uur open. Ik was er om 08.30 uur. Ben ik de een van de eersten, dacht ik. Nou, vergeet het maar. In de kelder van het Consulaat waren al zo'n 200 mensen samengepakt. Om precies 09.15 uur werden de loketten geopend. Nummertjes werden uitgedeeld. Alles ging heel ordelijk. Maar vreselijk langzaam. De Indiers achter het loket leven nog in het papieren tijdperk, alle mooie verhalen over de kenniseconomie en IT ten spijt. Voor een doorreis visum moet je talloze papieren invullen en fotokopieen inleveren. Na 2 uur wachten gaf ik het op. Ik moest naar een vergadering bij de Verenigde Naties. Dan maar terugkomen en nog vroeger op.
Zo stond ik vanmorgen om 07.30 uur in de rij voor het Indiase Consulaat. De kelderdeur was nog niet geopend, dus de meute stond op de stoep te wachten. Er waren misschien dertig mensen voor me, dus dat gaf hoop. Nederlander als ik ben, had ik een parapluie meegenomen. En eindelijk eens niet voor niets. Om me heen veranderden de Indiase dames met hun sarongs, de Amerikaanse zakenlui in hun nette pak in hoopjes druipende ellende. Ik hield de bovenhelft droog, alleen mijn broek raakte doorweekt. Om een uur of acht werd de kelderdeur ontgrendeld. Er onstond een run op de paar stoelen in de wachtkamer. En nu maar wachten op je beurt. Om 09.15 uur kreeg ik nummer 39 uitgereikt. Niet gek. Om 11.00 uur was ik aan de beurt. De Indiase dame achter het loket mompelde wat door de plastic gaatjes in de transparante wand die haar tegen het opdringerige publiek beschermt. " Wat zegt u, ik kan u niet horen" riep ik. De wachtkamer luisterde mee. Ze maakte een wegwerpgebaar. " U moet een kopie van uw ticket achterlaten." Stom, stom. Ik had alleen mijn originele ticket bij me. " Kunt u dan even een kopie voor me maken?" vroeg ik. Nee, dat kan natuurlijk niet. "Ga naar buiten en maak de kopie". Mijn aarzeling duurde enkele seconden. Had het zin om in discussie te gaan? Nog voordat ik iets besloten had, werd ik al opzij geduwd door degene die achter me stond.  Maar mij krijgen ze niet klein.  Niet uit je humeur raken, zei ik tegen mezelf. En ja, het regende niet meer, het was warm buiten. Op zoek naar een kopieerapparaat. Ik klampte een mevrouw aan die net uit een flatgebouw kwam. "Nee, dan moet je 5 straten verder en helemaal naar Lexington Avenue. Dat is het dichtstbijzijnde. Hier in de buurt kun je geen kopieen laten maken." Het  zou zeker een uur heen en weer lopen betekenen. Wat te doen? Mijn oog viel op de toegangsdeur van een voorname kunstgalerie. Ik weet dat onderdirecteur daarvan een Nederlander is. Maar kan ik zomaar naar binnen gaan en een kopie van mijn ticket laten maken? Gewoon doen. Over de rode loper liep ik naar de glazen toegangsdeur. In het glas zag ik mijn reflectie. Een man van middelbare leeftijd, verwilderd haar, stropdas los, natte broekspijpen. " Mag ik u om een gunst vragen?", vroeg ik de portier. "Kan ik hier een kopie laten maken? " Zucht.  " Tegen betaling natuurlijk" voegde ik er gauw aan toe. Zijn ogen dwaalden af naar mijn schoenen.  " Ze komen hier elke dag om kopieen te laten maken. Daar kunnen we niet aan beginnen." Nu was het tijd voor mijn grote troef. " Ik ken de onderdirecteur. Ik zou hem graag willen spreken." De portier draait vermoeid een nummer. "Ene Dittrich wil u spreken" Vijf minuten later kwam de onderdirecteur naar beneden. Ik legde mijn situatie uit. " Natuurlijk maken we een kopie, kom mee naar boven." Aan de muren hingen prachtige schilderijen. Ondertussen vertelde hij over een grote Monet tentoonstelling. Helaas was mijn concentratie beperkt. Ik wilde een kopie en gauw weer naar de Indiase kelder. Maar wat voelt het goed als iemand begripvol reageert! Uit angst weer bij het loket weggestuurd te worden, gaf ik hem het ene papier na het andere om te kopieren. En beleefd legde hij elk velletje onder het apparaat. (Dank je wel Nanne! Voor eeuwig sta ik bij je in het krijt.)
Terug naar de kelder. Ik drong tussen de mensen door naar voren en zwaaide met mijn kopieen.  Boze reacties, toen ik me voor het loket wierp. " Ik heb ze" riep ik door de gaatjes in het plexiglas, alsof dat de irritatie bij de mensen in de rij minder zou maken. Ik schoof mijn paspoort en de stapel kopieen door de gleuf naar binnen. De Indiase vrouw begon met haar hoofd te schudden. " Uw Amerikaanse visum is in mei verstrekt. We kunnen u alleen vandaag een Indiaas doorreisvisum geven, als uw Amerikaanse visum ouder is dan  2 jaar. Nu duurt het 5 werkdagen voordat u het doorreisvisum krijgt." Ze schoof de papieren weer terug. "Maar ik vertrek maandag naar Nepal." Geen genade. " Dan had u vorige week maar moeten komen."  Ik voelde hoe mijn overhemd op mijn rug begon te plakken. Ze verschoof een stapel dossiers, keek over mijn schouder en wenkte de volgende klant. In wanhoop riep ik dat ik de manager wilde spreken. Hier raakte ze niet van onder de indruk. Zovelen voor mij hadden hetzelfde dreigement gebruikt. "Loket 8" was wat ik opving. Loket 8 bevindt zich in de andere kelder van het Consulaat. En voor dat loket stond een rij ontevreden mensen met papieren te zwaaien. Door een luidspreker baste een stem : " Niet bij de loketten samendrommen. Alleen als uw nummer aan de beurt is, mag u naar voren stappen." Misschien was het de hitte in de kelder. De geur van natte kleren. Of de babies die aan het krijsen waren. Maar niemand gehoorzaamde. Een kluwen mensen schreeuwde door elkaar tegen het plexiglas. Paspoorten, formulieren werden als bewijsmateriaal hoog de lucht ingeheven. De oude vrouw achter loket 8 duwde haar bril maar weer eens omhoog. Na een half uur dringen en duwen, waarbij mijn parapluie goed van pas kwam, stond ik strategisch voor de gaatjes en riep ik dat ik de manager wilde spreken. Dat mijn vlucht maandag vertrekt. En dat ik niet 5 werkdagen op een transitvisum kan wachten. Ik schoof de hele handel door de gleuf haar kant op. Ze pakte de stapel en liep weg. Ondertussen moest ik mijn plek voor het loket zien te behouden. Alle beleefdheid had ik laten varen. Met parapluie en ellebogen hield ik stand. Een vrouw naast me viel flauw. Iemand riep om water. Ik verroerde me niet. De situatie deed me denken aan een overvolle veerboot op een Indiase rivier. Achter het loket was eindelijk wat beweging te zien. De oude vrouw kwam teruggesloft. Naast haar stond een kalende man. Hij hield mijn papieren in zijn hand. " Ik ben de consul" kon ik in de consternatie voor het loket opmaken. Zowel links als rechts van me probeerde iemand me weg te duwen. Daardoor kon ik midden voor het loket in dezelfde positie blijven. " Ik moet voor het parlement van Nepal spreken. Ik ben van Human Rights Watch.  Wilt u alstublieft een uitzondering maken?" De consul bladerde hoofdschuddend door mijn paspoort. De moed zonk me in de schoenen. Dan maar niet naar Nepal.  " Vooruit. We gaan u helpen. We gaan ons best doen uw visum maandagmiddag klaar te hebben." Hoorde ik dat goed? Zou het toch lukken? Maar nu schoof  hij de stapel papieren weer mijn kant op en wees naar het eerste loket. " U moet weer terug naar dat loket" en weg was hij. Daar ging ik weer. Het was inmiddels lunchtijd en de menigte paste niet meer in de kelder. Op de trap naar boven was het een duwen en trekken. Ik wurmde me weer naar voren. " One moment, just one moment" probeerde ik de anderen gunstig te stemmen.  Ik kwam oog in oog te staan met een grote Indier. Hij had een felgele Tulband op. Hij stond voor " mijn" loket en was aan de beurt. Maar de handschoenen waren uit. Het was oorlog. Ik schoof hem zonder pardon aan de kant, duwde de hele handel weer naar binnen. "Het mag van de consul" riep ik. De vrouw achter het loket keek me misprijzend aan. Maar ik kreeg het groene licht. "Ok, komt u uw visum maandagmiddag ophalen. Maar eerst moet u 30 dollar betalen". Ik legde een biljet van 100 dollar neer. " Oh nee, dat accepteren we niet. Alleen kleine coupures." Ze duwde de papieren weer door de gleuf. "De volgende" riep ze.  Dit kan niet waar zijn. In het zicht van de haven!  Ik hield het 100-dollar biljet in de lucht. " Kan iemand?" Onder de gele tulband achter me zag ik een rij parelwitte tanden. Voor deze nobele ziel geen oog om oog, tand om tand. " Welcome to India" lachte hij. Hij pakte zijn portemonnaie en haalde 5 twintigjes te voorschijn. " Patience, my friend, patience.  We will see you on Monday again". Het klonk als een waarschuwing.

Het seizoen van de marsen is geopend. In Oost-Europa gaan de mensen de straat op voor meer vrijheid.  Mensenrechten zijn er voor iedereen. Bepaalde groepen mag je niet uitsluiten, omdat ze een minderheid zijn. Dus zeggen de homo’s in Warschau, in Moskou en in Riga : waarom worden wij ontslagen, ons huis uit gezet, getreiterd en door de overheid gediscrimineerd? Het is niet niks om dat hardop in Polen, Rusland of Letland te zeggen. De burgemeester van Moskou zei bijvoorbeeld : jullie krijgen geen toestemming voor de mars. ´Waarom niet?´ vroegen de homo’s? ´Jullie zijn Satanskinderen´ Zoals het echte duivelskinderen betaamt, gingen ze toch de straat op. Maar omdat ze van te voren wisten hoe lastig het zou worden, vroegen ze buitenlanders solidair met hen te zijn. Namens Human Rights Watch was ik uit New York overgevlogen.

Met mijn tolk Eleonora stond ik op de Tverskayastraat.´Hij zegt dat homobloed moet vloeien over de straten van Moskou´ vertaalde ze. Voor ons stond een jonge man, in het zwart gekleed. Hij had een bronzen kruis in zijn vuist gekneld en hield dat voor mijn gezicht. Op de manier waarop je een vampier verdrijft. Als je films als Dracula tenminste mag geloven. Omdat ik geen vampier ben, bleef ik staan.  ´Het christendom kent toch naastenliefde?´ probeerde ik. Maar mijn vraag verwaaide ergens tussen de vertaling en de vuistslag die hij plotseling aan een Russische demonstrant gaf. Gegil, geschreeuw. Ze belandden vechtend op de grond. ´Ongedierte´ riep een vrouw en ze begon met eieren naar de demonstranten te gooien. Een groepje neo-nazi’s schreeuwde : ´Hou Rusland zuiver.Weg met homo’s´. Eleonora en ik kregen een duw in onze rug. Ze verloor haar schoen tijdens de charge van de oproerpolitie. De orthodox- christelijke vechtersbaas en zijn slachtoffer werden uit elkaar getrokken. Beiden werden naar een arrestantenbusje afgevoerd.

Nog meer eieren vlogen in het rond. We zochten dekking achter een auto. Daar zat al een lesbisch meisje. Ze had eigeel in haar nek. ´Doet het pijn?´vroeg ik. Ze haalde haar schouders op. ´Wat is nou een eitje? Eieren doen geen pijn. Woorden wel. Die kruipen in je hoofd.´

De Volkskrant van 21 april 2007 verhaalt op de voorpagina over de oprichting van een nieuwe progressief liberale partij, waar ik druk mee bezig zou zijn geweest. Het gepubliceerde verhaal behoeft nuancering. Toen ik in 2003 D66 het kabinet Balkenende II in loodste, leidde dat tot heftige discussies. Ik vond dat D66 verantwoordelijkheid moest willen nemen voor ingrijpende hervormingen. Die waren noodzakelijk om de Nederlandse samenleving weerbaar te maken voor de periode van de vergrijzing. Denk aan de nieuwe Bijstandswet, de nieuwe zorgverzekeringswet, de nieuwe WAO. Allemaal zaken waar bijvoorbeeld de PvdA toen tegen heeft gestemd en fel tegen ageerde. En die ze nu ze zelf in de regering zitten gewoon hebben overgenomen zonder wezenlijke correcties. Ik merkte dat achter de schermen veel D66-ers, VVD-ers, PvdA-ers en GroenLinksers over tal van zaken min of meer hetzelfde dachten. Maar de partijscheidslijnen en coalitie/oppositie houdt hen van elkaar verwijderd. Daarom ben ik in 2003 en 2004 allerlei gesprekken gaan voeren met mensen van wie ik dacht dat het geestverwanten zouden kunnen zijn. Ik wilde wel eens weten of de oprichting van een nieuwe beweging kans van slagen had. Niet om nog meer versnippering in de politiek aan te brengen, maar juist ter versterking van het progressief-liberale geluid. Dus een beweging waarin gelijkgestemden van al die partijen in op zouden kunnen gaan. In mijn optiek boksen progressief-liberalen in de VVD, in de PvdA en in GroenLinks op tegen andere kampen in die partijen en blijven de disussies voornamelijk intern gericht. Een bundeling van gelijkgestemden met D66 erbij zou een nieuwe impuls kunnen geven aan vernieuwing van de Nederlandse politiek. Ik heb veel gesprekken gevoerd. In vertrouwelijkheid en zonder dat men wist wie ik nog meer gesproken had. Met politici, maar ook met mensen uit het bedrijfsleven. En met mensen van maatschappelijke organisaties zonder politieke binding. De uitkomst van al die gesprekken lag voor de hand. Als vergezicht was er enthousiasme voor progressief-liberale politiek, maar als het ging over de oprichting van een nieuwe beweging kwamen de problemen al gauw op tafel. Politici die gekozen zijn voor een politieke partij, voelen zich al gauw genoodzaakt om trouw aan de eigen partij te belijden. Begrijpelijk, maar zo verandert er nooit wat. Wie zet de eerste stap? Wie durft in plaats van het bestaande iets nieuws te beginnen? In mei 2005 heb ik een pamflet geschreven : op weg naar nieuwe solidariteit. Hierin heb ik mijn ideeen voor progressieve liberale politiek opgeschreven. Het heeft een positief onthaal gekregen. Mijn idee was om na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006 te kijken ( met toen nog in het achterhoofd Tweede Kamerverkiezingen in mei 2007) of een doorbraak mogelijk was met het oog op de eerstkomende Tweede Kamerverkiezingen. Ik vond dat iemand van buiten de actieve politiek de leiding zou moeten nemen. Zelf had ik iemand als Hans Wijers voor ogen. Zelf heb ik hem daar overigens nooit over benaderd, omdat ik hem in dat stadium niet wilde belasten. In mijn pogingen te verkennen of het zinvol was ies van de grond te tillen werd ik enthousiast gesteund door Laurens Jan Brinkhorst. In februari 2006 trad ik af als fractievoorzitter van D66, omdat ik me niet kon verenigen met het besluit van het kabinet en 3/4 van de Tweede Kamer Nederlandse militairen naar Uruzgan te sturen. Het kabinet wilde ik er niet op laten vallen, omdat dat als een dolkstoot in de rug van de militairen die linksom of rechtsom zouden worden uitgezonden, zou kunnen worden ervaren. Na mijn aftreden is er niets meer met dit initiatief gedaan. Ik ben er nog steeds een voorstander van. Het gaat mij om de inhoudelijke progressief-liberale politiek en niet zo zeer om het in stand houden van bestaande politieke verenigingen. Een nieuwe beweging zou ook heel anders georganiseerd kunnen worden dan de bestaande politieke partijen. Wat mij betreft 20 aansprekende mensen op de lijst die een aantal basis beginselen onderschrijven en zich verder meer als individu laten gelden dan zich in het keurslijf van een partij laten insnoeren. Wat mij betreft is er bestaansrecht voor de PLP.

De onderhandelingen over mijn nieuwe baan waren in een stroomversnelling gekomen en ik had plotseling een dag vrij. Het was prachtig weer. Met het boek dat ik aan het lezen was (we need to talk about Kevin van Lionel Shriver) toog ik naar Washington Square. Ik nestelde me met een extra grote hot tea van Starbucks op een bankje in de zon. Het was 's ochtends vroeg, de hele dag lag nog voor me. Over een paar uur - nam ik me voor - zou ik een aantal makelaars gaan bellen, de kranten uitpluizen en via www.craigslist. com op huizenjacht gaan. Maar eerst quality time : in de zon lezen. Ik was een eind in het eerste hoofdstuk gevorderd, toen mijn oog op een oude man viel. Hij groef met zijn armen in elke prullenbak, alsof hij iets kwijt was. Toen hij vlak bij mijn bank was, zei hij opeens : wat voor boek leest u? We raakten aan de praat. Over boeken, New York, Washington Square. Ik liet me ontvallen dat ik een huis ging zoeken. " Het liefst in deze buurt" vogde ik er aan toe. For no reason at all. Gewoon, zo maar. Na een minuut of vijf brak de man het gesprek af. Hij vroeg me of ik een dollar kon missen. Ik baalde daarvan. Maak je een kletspraatje en moet je daar nog geld voor betalen ook. Maar goed, ik zat lekker op de bank, de zon scheen, ik genoot van Greenwich Village, dus vooruit dan maar, ik gaf hem een dollar en verdiepte me weer in mijn boek. Na een half uur werd ik op mijn schouder getikt. Ik draaide me om. Daar stond ie weer. " Ik heb een woning voor u gevonden". Ik schoot in de lach, terwijl ik naar zijn vieze handen keek. " Waar dan?" vroeg ik gevat. Hij wees naar de straat even verderop. " Belt u daar bij die deur maar aan, de eigenaar heeft nog een etage vrij." Ik bedankte hem hartelijk en begon aan het volgende hoofdstuk. "Knettergek" dacht ik. Toen ik geen zin meer had om te lezen, besloot ik de NY Times te kopen om de huizenpagina te bekijken. De hele volgende week hadden we uitgetrokken om een appartement te vinden. " Het lukt je nooit" zei iedereen." Er is grote woningnood in Manhattan, er zijn wel 20 gegadigden voor elke betaalbare woning." Ik liep de straat in die de man me had aangewezen. En dacht toen : wat maakt het uit, laat ik gewoon aanbellen en dan zie ik wel. Toen de deur open ging, bleek ik bij een real estate kantoor aanbeland te zijn. Er zat een mevrouw achter de balie. " Ik hoorde dat er een etage vrij was" zei ik. " O, bent u die man die in het park aan het lezen was?" vroeg ze. Voor ik me goed realiseerde wat ik aan het doen was, kon ik met de concierge naar boven en liet hij me een vijftal etages zien die leeg stonden. Er zat weliswaar niets van mijn gading bij (te klein), maar het gaf me een goed gevoel. Hoe dan ook zouden we wel ergens een dak boven ons hoofd vinden. De maandagochtend daarna. Na talloze telefoontjes met verschillende makelaars en onderverhuurders gingen mijn partner en ik terug naar het bewuste adres bij Washington Square. Toevallig was de eigenaar er. " Ik ben hier vorige week vrijdag geweest en heb toen enkele etages gezien, maar die waren te klein voor ons tweeen. Hebt u niet iets groters?" De eigenaar fronstte zijn wenkbrouwen en bladerde in zijn papieren. " Mijn familie heeft 40 panden in New York, maar bijna alles is verhuurd en er komt weinig vrij de komende tijd." De telefoon ging onophoudelijk. Om de andere zin staakte hij ons gesprek en stond de volgende beller te woord. Verbazingwekkend met welk gemak hij de draad van ons gesprek weer oppakte. "Ik heb wel iets dat voor u beiden geschikt is, maar die etage komt pas per 1 juni vrij." Laat dat nou net onze bedoeling zijn geweest. Hij liet de concierge komen. " Jose, neem jij deze heren naar het appartement op de vierde etage." Wij naar boven. En ja, dat was het helemaal. 10 minuten later heb ik het huurcontract getekend. En zo zijn we aan onze etage in New York gekomen. Bij Washington Square, in het centrum van Greenwich Village. Als ik terug redeneer, was die ene dollar een gouden investering...

Mooie en vruchtbare tijd hier in New York. Aan de Yeshiva Universiteit een gastcollege gegeven. Heeft veel reacties opgeleverd. In de zaal zat een journaliste van een televisiestation die me uitnodigde voor haar talkshow. Op USA Gay TV vervolgens een interview gegeven over de situatie van homo's in Nederland, het homohuwelijk en discriminatie in Europa. Dat interview heeft weer nieuwe uitnodigingen opgeleverd. Maar het allerbelangrijkste is dat ik na bijna een jaar onderhandelen dan eindelijk mijn arbeidscontract heb getekend : ik ga werken bij de non-gouvernementele organisatie Human Rights Watch. Human Rights Watch heeft een kleine 10 jaar geleden de Nobelprijs voor de vrede gewonnen vanwege o.a. het organiseren van de actie tegen landmijnen. In naart 2007 heeft Human Rights Watch in Nederland de Geuzenpenning toegekend gekregen voor haar activiteiten op het gebied van de mensenrechten. Zo is de organisatie een van de initiatiefnemers van het International Court of Justice in Den Haag. HRW houdt zich veel bezig met de rechten van vluchtelingen, brengt rapporten over de mensenrechtensituatie uit in kwetsbare landen. Deze rapporten zijn gezaghebbend en worden in de politiek veel gebruikt. Zelf heb ik in mijn tijd als Tweede Kamerlid met de organisatie te maken gehad naar aanleiding van hun rapporten over Iran, Irak, kindsoldaten in Afrika en het gebruik van clusterbommen in Libanon. Human Rights Watch heeft een nieuwe functie voor mij gecreeerd : special global advocate op het gebied van LGBT-rechten (Lesbian, Gay, Bisexual en Transgender). Het is een internationale functie die veel reizen met zich mee zal brengen. Mijn uitvalsbasis is het hoofdkantoor van Human Rights Watch in het Empire State Building aan 5th Avenue. Vanuit mijn kantoor zie ik New York aan mijn voeten liggen. Ik hoop dat ik nog aan werken toekom en niet alleen maar uit het raam ga zitten staren, zo overweldigend is wat zich in de diepte afspeelt. Het Empire State Building is nu het hoogste gebouw in New York na de verwoesting van het World Trade Center. Ik zag er tegenop om een huis te zoeken.Iedereen zei dat het moeilijk zou worden op de overspannen woningmarkt. Er is grote woningnood, de prijzen zijn belachelijk hoog. Toch lukte het om een leuk appartement te vinden in mijn favoriete buurt : Greenwich Village. In juni ga ik verhuizen. Ik woon om de hoek bij het Washington Square. Hoe dat zo gekomen is, is een verhaal apart. Het is altijd mijn droom geweest om in New York te wonen en te werken.Die droom lijkt uit te komen.

Het was toch wel een hoogtepunt voor me om vrijdag de keynote speech te houden op het congres in UCLA. Het was georganiseerd door het Williams Institute. Ik mocht komen vertellen hoe het Nederland gelukt was om als eerste land in de wereld het " same-sex-marriage" ingevoerd te krijgen. Kolfje naar mijn hand. Hier in de VS is het een fel bediscussieerd onderwerp. De democratische presidentskandidaat Barack Obama heeft zich voor verklaard. Hillary Clinton is aan het schuiven. Jarenlang was ze tegen, nu vindt ze dat homo's "alle rechten moeten krijgen die hetero's ook hebben". Nou ja, daar kan ze nog alle kanten mee uit. Leuk was het om te zien hoe enthousiast de zaal reageerde. Ik schat dat er zo'n 250 lawyers en studenten aanwezig waren. ' s Avonds nog een receptie en een sjiek diner. De wereld draait door heeft van de dag opnames gemaakt. Ben benieuwd wanneer het uitgezonden wordt.

De dag erop had ik vrij. Omdat ik van lopen hou ebn ik de Santa Monica Boulevard helemaal afgelopen naar het strand. Was inderdaad een Amerikaanse afstand, ik deed er 2 uur over. Nu begrijp ik waarom het meisje achter de balie in het hotel tegen me zei : " Walking? You must be European". Enfin, de zon scheen, het was een graad of 20 en ik deed even mijn ogen dicht. Gevolg : ik werd een uur later wakker, zo rood als een tomaat. Over de strandboulevard naar Venice Beach gelopen en terug naar het hotel. Heerlijke dag.

Inmiddels ben ik in New York. Vanavond geef ik college op de Cardozo Law School, een Joodse universiteit. Zie er nog steeds verhit uit. Hier in Manhattan heeft het trouwens gesneeuwd en is het om en nabij het vriespunt. Wel even een verschil met de Westcoast.

Wordt vervolgd.

Door de jetlag kan ik niet goed slapen. Midden in de nacht word ik wakker, vol energie, klaar om te beginnen. Maar buiten is het stil, zelfs hier in Westwood en Beverly Hills is het 's nachts uitgestorven. Wat dat betreft is Amsterdam in het holst van de nacht levendiger. Dan maar tv kijken. Zo zie ik op wel 20 kanalen voorbijkomen dat Britney Spears is opgenomen in een afkickkliniek, hier vlakbij. Dat de rechtszaak over het lijk van Anna Nicole Smith een kookpunt bereikt. En dat zaterdag ( in Nederland dan al zondag) de Oscars worden uitgereikt. Veel ander nieuws over de wereld is er niet.

Vandaag kreeg ik een lunch aangeboden op de Universiteit van Los Angeles, UCLA. Ik zat naast de oud-dekaan, die nu professor aan de rechtenfaculteit is. Hij heeft nog les gegeven aan de vriend/advocaat van Anna Nicole Smith, ene Stern. We bespraken zijn kansen om de voogdij over haar dochtertje te krijgen. Vervolgens ging het gesprek over drugsgebruik en passeerde de verslaving van Britney Spears de revu. Het Nederlandse onderscheid tussen hard- en softdrugs kent men niet. En de kaalgeschoren Spears bewijst maar weer eens dat het alcoholprobleem groot is. En drinken mag onbeperkt. Toch wel hypocriet. Bijzonder om de informatie van de tv meteen in serieuze discussies te gebruiken.

Morgen en vrijdag mag ik mijn gastcolleges geven. Op de campus hangt het affiche met mijn foto erop. Het programma " De wereld draait door" komt misschien opnames maken. Ik ben reuze benieuwd hoe het allemaal gaat uitpakken.

Wordt vervolgd.

In 1996 vroeg ik staatssecretaris Schmitz om een wet te maken die het huwelijk zou openstellen voor homo's. Tot dan toe mocht een man alleen met een vrouw trouwen. Het huwelijk was een "closed shop". Vrij voor hetero's, verboten voor homo's. Dat kwam nou niet bepaald overeen met mijn ideaal van gelijke behandeling. Goed, ik vroeg dus om openstelling van het huwelijk. Er kwamen veel tegenargumenten : Geen land ter wereld kent het homohuwelijk; het huwelijk is altijd een instituut geweest van man en vrouw; waarom zouden we het openstellen, er is toch geen probleem?; na openstelling zullen hetero's niet meer willen trouwen, want hun huwelijk is gedegradeerd; juridisch kan het niet, er zullen allerlei problemen ontstaan, het buitenland zal een Nederlands huwelijk niet erkennen met alle nadelige gevolgen voor het getrouwde homostel vandien; waarom moet Nederland altijd voorop lopen, we zijn toch niet gekke henkie in de wereld etc. Het argument dat nergens in de wereld het homohuwelijk bestond, vond ik een argument voor angsthazen. Samen met mijn collega Mieke van der Burgh dwong ik het kabinet om een wet te gaan schrijven. Om al die tegenwind te doorstaan hield ik me vast aan mijn droom : een wet die alle mensen in Nederland die wilden trouwen, gelijk zou behandelen. En als er al problemen door de nieuwe wet zouden ontstaan,dan zouden we die gaan oplossen. Kortom: Alle energie gebruiken om iets nieuws te maken in plaats van op de rem te trappen en angstig vasthouden aan het bekende. 10 jaar na de motie ligt er een evaluatie van de wet openstelling huwelijk.Hoe werkt die wet in de praktijk? Het is allemaal uitgezocht door de Universiteit Utrecht in opdracht van het ministerie van Justitie. En het antwoord is : de wet werkt goed! Het eerste exemplaar van het boek dat erover geschreven is, werd op 9 februari in het Molengraaffinstituut aan het eind van een symposium aan mij uitgereikt. En daarmee was voor mij de cirkel rond.

Er is een nieuw regeerakkoord. Het heet " samen werken, samen leven". Er was heel wat afgespeculeerd van te voren wat het motto van het christelijk-behoudende kabinet zou zijn. Ik denk niet dat een motto een helder beeld van 4-jaar toekomstig beleid kan geven. Dat gold ook voor vorige kabinetten. Het kabinet Balkenende II dat ik met Balkenende en Zalm formeerde, had - wie weet het nu nog - als motto : meedoen, meer werk, minder regels. Ook niet bepaald een eye-catcher. Het " samen" motto van het nieuwe kabinet heeft iets stichtelijks. In die zin past het goed bij de sfeer die rond de onderhandelaars hangt.En dat bedoel ik niet negatief. Het regeerakkoord zelf laat veel aardige dingen zien. Ik geloof dat de onderhandelaars er in geslaagd zijn om een evenwichtige lijst afspraken te maken. Ik hoop dat dit kabinet vier jaar lang als een hecht team opereert. Dat is goed voor Nederland. Neemt niet weg dat ik de afspraken over het algemeen behoudend vindt. Niet te veel veranderen, pas op de plaats, en bijschaven lijkt de achterliggende gedachte. Dat is zo gek nog niet, want het kabinet van CDA, VVD en D66 nam wel erg veel op de schop. Opvallend vind ik wel dat de grote hervormingen van dat kabinet geruisloos worden overgenomen door de nieuwe ploeg. De PvdA en ChristenUnie hadden grote bezwaren tegen de WAO, de nieuwe zorgverzekering, de wet Werk en Bijstand. Om maar enkele grote werkstukken te noemen. Ze worden nu in tact gelaten. En dat is maar goed ook. Het plaatst alle oppositionele kritiek van de afgelopen jaren wel in een schril daglicht. Jammer vind ik het dat het nieuwe regeerakkoord geen uitdagende visie laat zien over het moderniseren van de economie. Nederland moet weer concurrerend worden in de wereldeconomie. Daarvoor zijn scherpe keuzes noodzakelijk. Ik vrees dat die niet gemaakt zullen worden als het nieuwe kabinet daadwerkelijk van plan is dat samen met werkgevers/werknemersorganisaties, ngo's, en andere professionals te gaan doen. Een sterk kabinet moet zich ook impopulair durven maken bij het gezond maken van de samenleving. Het regeerakkoord straalt wat dat betreft weinig lef uit. (geringe verandering AOW, stabilisatie hypotheekrente-aftrek, geen onderzoek naar waarom Balkenende I (dus het kabinet zonder D66) de oorlog in Irak steunde) Wat mij betreft had er wel een scheut vergezicht in het regeerakkoord gemogen. Mij spreekt aan wat Bobby Kennedy in zijn toespraken vaak zei : " Sommigen dromen van dingen die gebeurd zijn en vragen zich dan af : waarom? Ik droom van dingen die niet gebeurd zijn en vraag me af : waarom eigenlijk niet?"

Op 27 januari 2007 bracht de Volkskrant een uitgebreid interview met Bert Bakker. In " Totaal niet trots op Nederland" fulmineert hij tegen allerlei zaken. Het is een interview, zoals alleen Bert die kan geven. Met kennis van zaken, emotioneel, soms grof in de mond, en vaak erg geestig. Het was de afgelopen 12 1/2 jaar dan ook elke dag weer boeiend om met hem samen te werken. In het hoofdstuk over het homohuwelijk in mijn boek " Een blauwe stoel in Paars" beschrijf ik hoe Bert mij geinspireerd heeft om de discussie over het homohuwelijk in de Kamer aan te zwengelen. Maar goed, terug naar het interview. Bert vertelt vrijuit over hoe er in de top van D66 gediscussieerd werd over de missie naar Uruzgan en hoe botsende ego' s het partijbelang uit het oog verloren. Daar valt inderdaad heel veel over te zeggen. Maar met de verkiezingen van de Provinciale Staten voor de deur (maart 2007) lijkt me dat nou niet in het belang van D66. Waarom moet de kiezer weer herinnerd worden aan die zwarte bladzijde in de geschiedenis van D66? Ik zou het bijzonder lullig vinden voor al die kandidaten van D66 die idealistisch als ze zijn hun tijd en energie willen geven aan de provinciale politiek, wanneer hun campagne overschaduwd wordt door ontboezemingen over wat er zich allemaal een jaar geleden heeft afgespeeld. Laten we niet vergeten dat ik een eind aan het gedoe heb gemaakt door als toenmalig fractievoorzitter overal de verantwoordelijkheid voor te nemen, en af te treden. Dat was niet mijn eigen belang, maar als je principes hebt moet je die ook hanteren als het je niet uitkomt. Ik ga niet in op wat Bert allemaal over van Mierlo, de Graaf, Brinkhorst etc. zegt. Ik heb dan ook alle interviewaanvragen van NOS tot NOVA afgewezen met " geen commentaar". Toch maak ik hier een aanvulling op Bert's interview. Het viel me op dat de inhoudelijke afwegingen die de fractie gemaakt heeft om tegen de missie in Uruzgan te stemmen, maar het kabinet niet te laten vallen, niet in het interview voorkomen. Daarom voor alle helderheid : a. een wederopbouwmissie in een guerillagebied heeft geen redelijke kans van slagen. Niet doen dus, zeker niet als de bevolking van Uruzgan de NAVO-troepen niet verwelkomt. b. ik besloot het kabinet niet te laten vallen, omdat door de ja-stem van de PvdA de militairen hoe dan ook uitgezonden zouden worden. Ik wilde niet dat de militairen zouden vechten in Uruzgan, terwijl wij hier in Nederland een verkiezingscampagne zouden voeren, waarom de militairen daar niet hadden moeten zitten. Dat zou voor de militairen een slechte zaak zijn. Dus tegen de missie,maar voor de militairen. Bert vertelde me dat hij deze kwesties wel aan de orde heeft gesteld, maar dat de journalist ze niet in de tekst heeft opgenomen. Jammer. Overigens kreeg ik een gruwelijk mailtje van meneer van Voorschoten die Bert Bakker met de dood bedreigt vanwege het interview. Kennelijk is hij het niet met Bert eens. Treurig om dan je afwijkende mening op zo'n manier ( kleurenplaatje van een opengehakte schedel) kracht bij te zetten. Wordt vervolgd (meneer van Voorschoten, hoop ik).

Volgens de geruchten is de gezondheid van Cuba's president Fidel Castro sterk achteruit gegaan. De Cubaanse overheid doet er geheimzinnig over. In het Westen was er allang een helder verslag uitgebracht en waren er beschouwingen gewijd aan de toekomst van het land. In een dictatuur als Cuba kun je dat niet verwachten. Zullen er meteen grote veranderingen plaats vinden na het overlijden van Fidel Castro? Ik denk het niet. Zijn broer Raul en een elite van jonge communisten hebben de macht stevig in handen. Het is niet in hun belang om hun positie te verzwakken. Hooguit zullen er wat kosmetische tegemoetkomingen aan de bevolking worden gedaan. Stapje voor stapje worden de luiken open gedaan. Maar als Cuba een Chinees tempo gaat aanhouden, dan duurt het nog wel twee generaties voordat de ergste onderdrukking voorbij is. Ik hoop dat het de Cubanen lukt om zelf het initiatief in handen te nemen, waar het gaat om de toekomst van hun land. Er zijn Cubaanse organisaties op het eiland die zich met de eigen toekomst bezig houden. Oswaldo Paya, een van de bekendste dissidenten, pleit ervoor om een referendum onder de bevolking te houden. Hij wil de vrijheidsrechten terug die in de Cubaanse Grondwet staan, maar die onder Fidel Castro met voeten getreden zijn. Paya wil weer vrijheid van meningsuiting, van vereniging en vergadering, wil het recht op het hebben van een eigen bedrijfje invoeren, wil de blokkade opheffen voor Cubanen om naar andere landen te reizen. Oswaldo Paya is al jarenlang bezig zijn plannen te ontwikkelen,maar wordt daarbij ernstig tegengewerkt door het Cubaanse regime. Toen hij en zijn medewerkers handtekeningen ophaalden voor de referendumaanvraag, werden veel medewerkers gearresteerd. In 2003 kregen ruim 80 dissidenten een lange gevangenisstraf, gemiddeld zo'n 20 jaar. Waarom? Omdat Castro basisdemocratie als een bedreiging van zijn positie heeft ervaren. In Nederland zijn veel organisaties actief met het ondersteunen van Paya's plannen. Naast politieke partijen als D66 (niet de SP), de vakbeweging, ook non gouvernementele organisaties, zoals Pax Christi en Cuba Futuro. Ik hoop dat de EU de democratiseringsbeweging in Cuba fors gaat ondersteunen. De Cubanen verdienen het. Zij lijden al sinds begin jaren '50 ( eerst na de coup van Battista, daarna onder de revolutie van Castro). Ik gun hen een vrij Cuba. Cuba Libre!

Deze spreuk schiet door mijn hoofd als ik naar de gang van zaken rond de onderhandelingen voor het nieuwe kabinet kijk. Begin 2003 stond ik zelf op het Binnenhof, naast Balkenende en Zalm. " Bent u er al uit? " was zo'n beetje de meest gestelde vraag, vanaf de eerste dag van de besprekingen. Ik hoorde mezelf en de twee andere onderhandelaars nietszeggende woorden uitkramen. " We hebben een goed gesprek gehad, een aantal zaken zijn verkend, de sfeer is goed, we zijn positief, er zit vooruitgang in etc. etc." Begin 2007, 4 jaar en het kabinet Balkenende II later, geniet ik van mijn vrije tijd. Zolang mijn nieuwe baan nog niet begint, ben ik lid van een sportschool geworden. Ik train fanatiek. Elke dag. Eindelijk tijd om met mijn lichaam te werken en niet alleen denkwerk te verrichten. Heerlijk. Dagelijks doe ik oefeningen op een aantal apparaten, waarop een tvscherm is aangesloten. Terwijl ik me in het zweet werk, kijk ik naar de ontwikkelingen rond het formeren van Balkenende IV. En zie ik mijn oud-collega's dezelfde soort teksten bezigen. Naast Balkenende staan ditmaal Bos en Rouvoet. Ik hoop voor ze dat ze snel spijkers met koppen slaan en nog voor de provinciale Statenverkiezingen van maart 2007 een kabinet aan de Nederlandse bevolking zullen presenteren. Want in deze rare staatsrechtelijke periode - de black box van de democratie - lijkt het alsof het politieke bestuur van het land stil ligt. Er kunnen met het huidige kabinet nauwelijks politiek inhoudelijke debatten worden gevoerd. Het is passen op de winkel. Terwijl Nederland het verdient om geregeerd te worden. Er zullen nieuwe politieke prioriteiten moeten worden gesteld, beleid zal veranderen, er zal een nieuwe wind gaan waaien. Of je het met al die veranderingen eens bent, is vers 2. Maar de democratie is een systeem van geven en nemen, van aanvallen en verdedigen, van reuring maken en dempen, van buigen en barsten, van voorstellen doen en voorstellen afwijzen, van beleid maken en uitvoeren, van controleren en fiatteren. Dat alles in het openbaar, met felle debatten. We zitten nu midden in die black box-periode. En als buitenstaander merk ik het, trainend in mijn sportschool. Terwijl het zweet langs mijn voorhoofd gutst en mijn beenspieren zich aanspannen, hoor ik die brave teksten, om de journalisten en de bevolking zoet te houden, terwijl er achter de schermen een gevecht op het scherpst van de snede plaats vindt. In de beruchte achterkamertjes. Ik mis het debat. I love the noise of democracy. Kom maar op met dat nieuwe kabinet!

Eindelijk is het dan zover. Machiel Kuijt komt vrij. In Thailand heeft de commissie die over het uitvoeren van gevangenisstraffen gaat, besloten dat Machiel Kuijt aan Nederland kan worden overgedragen. Kuijt zit sinds april 1997 in gevangenschap. Hij werd gearresteerd op verdenking van medeplichtigheid aan heroinesmokkel. Kuijt ontkende. Er was geen bewijs tegen hem. De Thaise rechter sprak hem dan ook vrij. Toch werd hij niet vrijgelaten, maar moest hij in de cel in Bangkok blijven,omdat de officier van justitie in hoger beroep ging. In Europa worden gevangenen die worden vrijgesproken, meteen vrijgelaten, hoger beroep of niet. In Thailand gaat dat echter anders. In totaal zat Kuijt 6 jaar in de gevangenis van Bangkok, terwijl hij was vrijgesproken! Toen ik hier achter kwam, heb ik met de moeder van Kuijt een publiciteitsoffensief gestart om de Nederlandse regering onder druk te zetten iets voor hem en al die andere Nederlandse gevangenen in Thailand te doen. Dat had nog heel wat voeten in de aarde. Uiteindelijk heeft D66 in de Tweede Kamer een motie ingediend die met algemene stemmen werd aanvaard: de Nederlandse regering werd gedwongen met Thailand een bilateraal verdrag te sluiten. Kuijt is nu de eerste die van dit verdrag gebruik maakt en door Thailand aan Nederland zal worden overgedragen. Inmiddels werd Kuijt in hoger beroep en later door de Thaise Hoge Raad tot levenslang veroordeeld. Zonder verdrag betekent levenslang ook daadwerkelijk levenslang. En zo krijgt hij na 9 1/2 jaar gevangenschap onder erbarmelijke omstandigheden eindelijk zijn leven weer terug. Hij kan zich in Nederland gaan bezig houden met de opvoeding van zijn twee dochters die hij in 91/2 jaar twee keer heeft gezien, vanachter de tralies. Het zal nog een enorme overgang voor hem worden. Van een cel met soms meer dan 40 gedetineerden zonder enige vorm van privacy naar het vrije leven in Nederland. Ik wens Kuijt veel sterkte in zijn verdere leven. Ik hoop dat de overdracht van Thailand aan Nederland soepel verloopt en dat de overige Nederlandse gevangenen in Thailand moed putten uit de werking van het verdrag. Want de detentie-omstandigheden in de gevangenis van Bangkok zijn absoluut niet te vergelijken met de Europese situatie. Daarbij gaat het er niet om of een persoon schuldig is of niet. Elke gevangene moet fatsoenlijk worden behandeld. Daarom heb ik mij voor Kuijt en alle andere Nederlandse gevangenen in het buitenland ingezet. Ik vond dat mijn taak als volksvertegenwoordiger. Je bent er voor alle Nederlanders, in welke situatie ze zich ook bevinden. Een compliment verdient de moeder van Machiel, Pita Kuijt, die al die jaren voor zijn dochters heeft gezorgd en dag in dag uit voor zijn vrijlating heeft gevochten. Zonder Pita Kuijt had ik niet de inspiratie gevonden om het bilaterale verdrag met Thailand af te dwingen. Als er iemand een lintje verdient, is het Pita Kuijt wel.

Vandaag wordt Mariska Veres in Den Haag gecremeerd. Zij was begin jaren 70 de leadzangeres van de Haagse popgroep Shocking Blue. Ik was helemaal gek van haar en de muziek van Shocking Blue. Ik was een jaar of 15 en had op mijn kamertje flink wat posters aan de muur. De lp's van Shocking Blue draaide ik 10, 20 keer achter elkaar. Hele dagen verloor ik mezelf in nummers als Never marry a railroadman, Venus en inkpot. Ooit zag ik in Utrecht een affiche hangen van het PinkPopfestival in Limburg. Shocking Blue zou daar optreden. Mijn vriendje Anders Mansson en ik wilden er naar toe. Maar zou Mariska Veres er echt wel optreden? We wilden niet helemaal voor niets gaan, dus trok ik de stoute schoenen aan. Via de PTT haar telefoonnummer achterhaald. Ik kreeg haar meteen aan de lijn. Mijn hart bonkte in mijn keel. Mariska praatte met mij! AndersMansson die naast me stond, bloosde van jaloezie. Met zijn oor tegen de hoorn probeerde hij het gesprek te volgen. Ik stamelde : hoe komen we aan kaartjes? Welke liedjes gaat u zingen? en meer van dat soort onzinvragen. Mariska antwoordde geduldig en liet niet merken dat ze geen zin had in dit telefoontje van een puberale fan. De week daarop liftten Anders en ik naar Limburg. Ergens bij Eindhoven konden we met een Volkswagenbusje meerijden. Daar zat de Britse popgroep Forrest in. Zij zouden ook op Pinkpop optreden. Onderweg boden de leden van de band ons een hash-sigaret aan. Beleefd sloegen we dat af. Waarom? " We willen niet verslaafd raken". Ze lachtten ons hartelijk uit. Toen we vertelden dat we voor Mariska Veres kwamen,lagen ze helemaal in een deuk. Niet hun soort muziek. We moesten bekennen dat we nog nooit van Forrest hadden gehoord. Meteen pakte de jongen op de achterbank zijn gitaar en begon te zingen. Anders en ik voelden ons niet op ons gemak,maar de lift was goed, want het busje mocht van de organisatie zo het festivalterrein oprijden. Daarmee was het probleem van de kaartjes meteen opgelost. Die hadden we niet en hoefden we ook niet meer te kopen. Shocking Blue was een van de eerste acts. Anders en ik wurmden ons vooraan. Ik maakte foto's met mijn Agfa " klik-klak"- cameraatje. Later zou op de foto's alleen maar een podium met daarop een paarse stip zichtbaar zijn. Dat was Mariska. We hebben met de loep van mijn vader nog hevig naar haar zitten turen op de foto's. Ik heb ze nog steeds. Mariska zong een aantal van de welbekende hits. Ook Venus, waarmee ze 1 hadden gestaan in Amerika. Ik moet toegeven dat het geluid niet al te best was. Er waren festivalgangers die met appels naar haar gooiden. Groene appels. Een ervan raakte haar in de nek. Mariska draaide zich om naar de leden van de band. Maar ze zong door, alsof er niets aan de hand was. Tegen het eind van het laatste lied werd Shocking Blue vreselijk uitgefloten. Anders en ik waren verontwaardigd. Zo onbeleefd! We probeerden achter het podium te komen,maar dat mocht niet. Korte tijd later reden een paar zwarte auto's het terrein af.In een ervan zat Mariska achterin. Met trieste ogen keek ze Anders en mij aan, terwijl de auto stapvoets langs ons reed. We staken onze duim op. " Goed gedaan" riep ik. Mariska zwaaide een beetje afwezig naar ons en zei iets tegen de chauffeur. Die gaf daarop gas en weg was ze. Nooit meer heb ik haar daarna nog gezien of gesproken. Maar ze heeft een onuitwisbare indruk op me gemaakt. Mariska is 59 jaar geworden en is aan kanker overleden.

De laatste dagen van mijn Kamerlidmaatschap liggen alweer achter me. Een mooi toespraakje van Frans Weisglas, toen nog Kamervoorzitter. Daarvoor een afscheidsreceptie, en een afscheidsfeestje. Als verrassing werd ik ridder in de orde van oranje-nassau. Samir A., die terechtstond wegens het beramen van een moordaanslag op een aantal politici, onder wie ikzelf, werd tot 8 jaar veroordeeld. Moest mijn computer inleveren, want die was in bruikleen van de Kamer. Het resultaat van het geknutsel op een andere computer is meteen aan deze pagina te zien. Heb per ongeluk helelappen tekst weggegooid. Nou ja, het heeft zo moeten zijn. Een nieuw emailadres en mijn mobiele telefoon ingeleverd. Moet nog wennen aan mijn nieuwe mobiele telefoon. En nu ga ik elke dag naar de sportschool, lees ik elke dag een boek en slaap ik heel wat bij. Het nieuwe leven is begonnen. Interviews gegeven over hoe 2006 voor mij was ( totaal indruk : goed) en verder dromen over toekomstige werkzaamheden. Eindelijk weer eens tijd voor cultuur, zonder me schuldig te voelen dat ik eigenlijk nog 10 mensen moest bellen, een stapel rapporten moest lezen en weer niet thuis was voor het avondeten. Vanavond naar het Nederlands Dans Theater dat in Amsterdam choreografieen van Jiri Kylian en Lightfoot opvoert. Naar mijn ouders en met vrienden uit eten. Wat een heerlijk nieuw leven!

Hier in New York heb ik mijn hart kunnen ophalen in de boekenwinkels van de stad. Vlakbij Wall Street is een gigantisch groot en eigenzinnig boekenpaleis : the Strand. Ik heb er uren langs de kasten gestruind en kwam uiteindelijk met 5 romans van John le Carre naar buiten. Hard cover voor de spotprijs van gemiddeld 5 USD. Maar ik heb ook het boek van Ian Buruma : Murder in Amsterdam gekocht. Het gaat over de moord op Theo van Gogh en de duiding die Buruma van de Nederlandse samenleving geeft. Voor hem jammer dat hij de verkiezingsuitslag niet in zijn boek heeft meegenomen.

In Nederland had ik magere recensies op" Murder in Amsterdam"  gelezen. De trent daarin was " Wij Nederlanders weten beter hoe de Nederlandse samenleving in elkaar steekt dan de in het buitenland wonende Ian Buruma." Hier in de VS dringen alle Nederlandse pogingen onze samenleving te analyseren niet door, maar Buruma's boek daarentegen wel. Een aantal malen werd ik er door gesprekspartners op aangesproken, laatst nog tijdens een Thanksgivingsdiner in Princeton. Daar, boven de schalen kalkoen met stuffing en cranberrysaus, kreeg ik te horen dat Buruma ook over mij had geschreven. Ik geloofde het niet, maar toen ik gisteren in the Strand opeens " Murder in Amsterdam"  zag liggen, kon ik het niet nalaten en keek ik in het namenregister. Zie hier het bewijs van ijdelheid. En jawel hoor, het klopte, ik word genoemd. Gauw de betreffende passage opgezocht. Buruma verhaalt over mijn ruzie met Theo van Gogh in de Amsterdamse Stadsschouwburg. (zie elders op mijn website). Mijn uitval : " Wat ben jij een onbeschofte lul" was keurig in het engels vertaald : " You are such a rude prick". Ook Theo's antwoord blijft niet onvermeld alsmede de mededeling dat ik " openlijk homosekueel" ben (klinkt haast als een ziekte a la open TBC). Buruma vermeldde niet dat Theo van Gogh en ik het later weer hebben uitgepraat en een dubbelinterview hebben gegeven aan de Metro, de krant, waarin hij zijn columns schreef.

" Murder in Amsterdam" is vlot geschreven. Het lijkt me een uitstekend boek om tijdens de vlucht terug naar Amsterdam te lezen. Op weg naar een nieuw bestaan, zonder werk.

Best vreemd. Terwijl in Nederland de stembussen gesloten zijn en de stemmen worden geteld, ben ik hard aan het werk in New York. Toen ik vanmorgen wakker weg, was de verkiezingskoorts in Nederland al op een kookpunt. Ik volg de ontwikkelingen rond de uitslag tussen allerlei vergaderingen door. Ik ren dan naar een computer en zie dat er steeds grotere percentages stemmen zijn geteld. Marijnissen en Wilders hebben het goed gedaan. Bos, Rutte en Pechtold verliezen zwaar. Dat is de trent. Ik vertelde aan wat VN-ers dat er in Nederland verkiezingen zijn vandaag. " Is that the country where that guy got shot?" Kennelijk doelden ze op Pim Fortuyn of Theo van Gogh. Nederland is ook wel erg klein en ver weg van de VN in New York. Dit soort reacties relativeert de verkiezingscampagne wel erg. Hier gaan de discussies over Iran, Irak, Libanon, het Israelisch-Palestijns conflict, de hervormingen binnen het VN-apparaat etc. Als ik uitleg dat in Nederland de discussie werd gevoerd of Balkenende II wel sociaal genoeg was, dan fronst men de wenkbrouwen. Zelf heb ik per volmacht gestemd. Mijn stem heb ik uitgebracht op D66 en wel op Bert Bakker. Het is nu 's avonds laat in Nederland, de einduitslag komt steeds dichterbij. Voor Bakker en D66 ziet het er niet best uit. 2 of 3 zetels. Maar wie weet zitten er onder de late stemmers wel veel D66 kiezers bij.

Zo, en nu ga ik weer naar de volgende vergadering, over Darfur.

In de jaren tachtig werd ik door de Anti Apartheidsbeweging uitgezonden naar Zuid-Afrika. Ik was toen advocaat in Amsterdam. In Zuid-Afrika was het ANC nog een verboden partij en zat Nelson Mandela in de Floris Verster gevangenis opgeborgen. Ik ging in Johannesburg werken op het kantoor van Mandela's advocaat : Priscilla Jana ( die een paar jaar geleden ambassadeur van Zuid-Afrika in Den Haag was) en woonde in Pretoria, Johannesburg, en Kaapstad processen bij tegen ANC-leden. Over de wandaden van het regime schreef ik in 1988 een boekje met Karel Roskam samen : The crime of kidnapping, abductions by South Africa from the frontline states.

Tijdens mijn verblijf in Johannesburg kwam ik met een groep homo-aktivisten in aanraking. We spraken over de rechten van homo's en waren solidair met de zwarten die toen onderdrukt werden. "Homo's moeten de kant van de onderdrukten kiezen, alle minderheidsgroepen moeten voor elkaar opkomen en elkaar steunen. We moeten allemaal gelijke rechten krijgen" zeiden ze. Ik moet nog vaak aan de gesprekken van toen denken. Waarom het huwelijk niet openstellen, zodat ook homo's kunnen trouwen? was een idee dat toen ontstond. We deden er een beetje lacherig over. Zoiets was onvoorstelbaar, maar juridisch goed te verdedigen. Toen ik in 1994 in de Tweede kamer kwam zette ik het onderwerp op de politieke agenda en begon ik in de politiek een jarenlange discussie die uiteindelijk geleid heeft tot invoering van het homohuwelijk in 2001.

Waarom dit verhaal?

Deze week werd bekend dat het parlement in Zuid-Afrika na heftige debatten het homohuwelijk heeft goedgekeurd. Verbazingwekkend? Eigenlijk niet. Zuid-Afrika heeft een moderne grondwet, waar discriminatie op grond van o.a. seksuele voorkeur wordt verboden. (Dat staat bij ons niet eens in artikel 1 van de Grondwet!) Hoe komt die Zuidafrikaanse Grondwet zo liberaal? Een groepje juristen heeft veel invloed gehad op de ontwerptekst. Onder hen één van de homo-aktivisten bij wie ik in Johannesburg gelogeerd heb. Hij maakt nu deel uit van het Hooggerechtshof en staat bekend om zijn voorvechtersrol voor homorechten. Als ik zo terug denk aan die gesprekken van 20 jaar geleden, dan is er toch heel wat veranderd in Zuid-Afrika : de apartheid werd afgeschaft, Nelson Mandela werd vrijgelaten, het ANC werd gelegaliseerd en nu dan hebben homo's gelijke huwelijksrechten gekregen.

Op het congres van de Liberale Internationale, waar ik vice-president van ben, is een van de thema's : liberale moslims en hun tegengeluid.

We zijn in Marrakech in een groot congrescentrum. In het panel zit Kader, een gevluchte Palestijn, die in Denemarken in het parlement zit. Hij voert het woord. " Ik ben blij met de cartoonrellen. Voor het eerst heeft het Deense publiek doorgehad dat niet alle moslims 'e'en pot nat zijn. Je hebt conservatieve moslims, progressieve, religieus geborneerde moslims, liberale  etc. Helaas klopt de Deense overheid steeds aan bij imams, wanneer ze over integratie wil praten. En de meeste imams willen niet dat moslims integreren, al zullen ze dat niet hardop zeggen. De liberale moslims moeten hun stem meer laten horen. Er moet een internationaal netwerk van liberale moslims komen."

Naast mij zit mijn D66-collega Fatma Koser-Kaya. Zij gruwt van de gedachte dat ze zich zou moeten aansluiten bij een organisatie op basis van haar godsdienst. Ze vindt dat een prive-zaak. Maar ze ziet ook in dat liberale moslims meer gehoord moeten worden. Dat ook zij de vrijheidsrechten van eenieder onderschrijven. En dat een liberaal minternationaal moslimnetwerk een tijdelijke stap is in een proces om het grote publiek te laten zien dat niet alle moslims over een kam geschoren kunnen worden.

Het Deense en Nederlandse parlementslid gaan nu samen dat netwerk opstarten. Het lijkt mij een prima initiatief.

50 jaar geleden moest Bernard Haitink invallen als dirigent bij het concertgebouworkest. Hij was toen 27 jaar. Kort daarna werd hij als vaste dirigent gevraagd. Hij begon een glanzende carriere.

Op 7 november vond zijn jubileumconcert plaats : Haitink 50 jaar dirigent.

Het concertgebouworkest speelde de 4e van Mahler. Zelden heb ik zo'n mooie uitvoering gehoord.

Muziek, met name klassieke muziek, kan je meevoeren en een stukje van de hemel laten zien. En dat gebeurde gisteren.

De Irakese rechters hebben Saddam Hoessein de doodstraf opgelegd. De voormalig dictator van Irak heeft tijdens zijn schrikbewind opdracht gegeven duizenden mensen te vermoorden, vaak zonder vorm van proces. Er staan hem nog meer processen te wachten. Onder andere die over het gebruik van gifgas tegen de Koerden in het noorden van Irak. Tegen hem kan dus nog een paar keer de doodstraf worden uitgesproken. Tenzij hij al eerder wordt opgehangen.

De doodstraf.

Ik ben tegen de doodstraf in het gewone strafrecht. Omdat er altijd fouten in de bewijsvoering kunnen worden gemaakt. De dood is onherstelbaar. En dus die gemaakte fouten ook. In de Verenigde Staten heeft het tot pijnlijke taferelen geleid, toen DNA-onderzoek in oude zaken uitwees dat sommige ter dood veroordeelden onschuldig waren omgebracht.

Toch is het proces tegen iemand die misdrijven tegen de menselijkheid heeft gepleegd, van een andere orde. Al heb ik zelf de Neurenbergprocessen tegen een aantal hoe nazi's niet meegemaakt, ik heb er veel over gelezen. De doodstraf tegen zulke misdadigers kan ik beredeneren.

Saddam Hoessein valt in die categorie.

Als het aan mij ligt, zou ik hem niet laten ophangen, maar levenslang opsluiten. Maar wordt hij toch opgehangen, dan - laat ik het maar eerlijk zeggen - vind ik dat niet erg. Mijn gevoel wijkt af van wat ik vind dat ik moet denken.

Natuurlijk is het politiek correct om schande van de doodstraf te spreken. Maar het voelt anders. Saddam Hoessein heeft zoveel bloed aan zijn handen. Duizenden mensen zijn in zijn opdracht vermoord, gemarteld, ontvoerd, verdwenen.

Zijn ophanging maakt die pijn niet ongedaan. Maar toch...

Tot diep in de nacht gestemd. Mijn amendement op de wet Terugkeerbanen werd aangenomen. Hiermee heb ik ervoor gezorgd dat mensen met een bijstandsuitkering door hun gemeente gevraagd mogen worden met behoud van hun uitkering te gaan werken. Dat werk moet wel "additioneel" zijn. En het mag niet gewoon werk op de arbeidsmarkt verdringen.

Daarnaast werd mijn motie aangenomen om advocaten toe te laten bij het eerste verhoor door de politie van mensen die van moord of doodslag verdacht worden. Dat is een hele revolutie na meer dan 30 jaar discussie in de politiek.

Zal de afwerking van deze voorstellen niet meer als politicus meemaken.

Om 02.30 uur nog een verhuisdoos ingepakt. Affiches en foto's van mijn prikbord gehaald. Boeken ingepakt. Om 03.00 uur naar huis. Achter me de Tweede Kamer. Voor me een donkere nacht, en mijn toekomst. Yes!

12 1/2 jaar geleden werd ik gekozen in de Tweede Kamer. Op één van de eerste vergaderingen werd er door D66 en de VVD (toen samen in de oppositie tegen het CDA/PvdA-kabinet Lubbers III) een motie ingediend tegen de ministers Hirsch Ballin (Justitie) en van Thijn (Binnenlandse Zaken). Hen werd verweten dat de politie had meegewerkt aan het doorleveren van cocaïne. In deze IRT-affaire waren talloze kamervragen gesteld, de beantwoording door de ministers schoot tekort. De Kamer was op het verkeerde been gezet en kreeg het gevoel dat er relevante feiten verzwegen werden. De motie werd met twee stemmen verschil aangenomen (4 PvdA-kamerleden waren bij opnames van het tv-programma Sterrenslag in plaats van aan het werk in Den Haag). Hirsch Ballin en zijn collega traden af, er werd een parlementaire enquete ingesteld onder leiding van Maarten van Traa. Veel feiten die verzwegen waren kwamen nu wel boven. De opvolger van Hirsch Ballin werd minister Winnie Sorgdrager. Zij reorganiseerde het departement van Justitie en het Openbaar Ministerie. Dat werd haar in de mannencultuur van Justitie niet in dank afgenomen. Over haar botsingen met superpg Arthur Docters van leeuwen (klem tussen de draaideur) werd zelfs een boek geschreven en een film gemaakt. Maar ook Winnie Sorgdrager bleven affaires niet bespaard. In de kwestie van de politieman Lancée uit Schiermonnikoog (hij zou zijn dochter seksueel hebben misbruikt- de aangifte trok de dochter in en zij verklaarde later onder druk gezet te zijn tegen haar vader te getuigen) informeerde zij de Kamer. Maar later bleek dat die informatie niet klopte. De Kamer was op het verkeerde been gezet, omdat de ambtenaren die de feiten moesten verzamelen voor de minister niet alle relevante gegevens hadden verstrekt. Heibel in de tent dus. Na Sorgdrager kwam minister Korthals. Ook hij kwam in de problemen. Hij had de Kamer meegedeeld dat er geen afspraken waren gemaakt tussen de crimineel Mink K. en het Openbaar Ministerie. De commissie uit de Kamer die moest controleren of de aanbevelingen van de Parlementaire Enquetecommissie van Traa goed waren uitgevoerd, trof in een kluis een schriftelijke afspraak tussen Mink K. en een officier van justitie uit Amsterdam. (saillant detail : die officer staat nu hoog op de lijst voor de VVD om in de Tweede Kamer te komen, zijn naam Fred Teeven) Wel een deal dus. De Kamer was op het verkeerde been gezet.

Na Korthals kwam minister Donner op Justitie met minister Verdonk als minister van Vreemdelingenzaken. Donner moest de Kamer antwoorden over een ontsnapte TBS-er die een meisje in Eibergen had verkracht. Hij informeerde de Kamer verkeerd, want hij had zelf verkeerde informatie gekregen. En minister Verdonk zette de Kamer meer dan eens op het verkeerde been. Bekendst is de kwestie van de Congolese ex-asielzoekers. Er zou nooit informatie aan de Congolese overheid zijn verstrekt over de reden waarom ze Nederland moesten verlaten. En wat bleek: de IND vulde papieren in, waarop stond dat ze asielzoeker waren geweest. En die papieren werden op de ambassade afgegeven. Een rel was geboren. Ook hier was minister Verdonk door haar ambtenaren op het verkeerde been gezet.

En dan, na 12 1/2 jaar, is minister Hirsch Ballin weer terug op zijn oude departement Justitie. Voor mij is de cirkel rond. Ik begon met een debat over de IRT-affaire, waarin het vertellen van de waarheid centraal stond. En mijn laatste debat is weer met dezelfde minister. Hij is nu een maand minister en heeft al twee keer de Kamer verkeerd ingelicht. Nee, bij de Dienst Justitiële Inrichtingen wist niemand van een waarschuwing dat het Cellencomplex op Schiphol-Oost brandgevaarlijk was en dat er wel eens doden konden vallen. Toen de brand vorig jaar uitbrak en er maar liefst 11 mensen de dood vonden, zwegen de ambtenaren. Eergisteren werd bekend dat de waarschuwing wel degelijk besproken was met de lokatiedirecteur van Schiphol-Oost, in dienst van diezelfde Dienst Justitiële Inrichtingen. Maar die had de kwestie laten rusten. Deze cruciale fout was verzwegen voor de minister. Die zette daardoor de Kamer op het verkeerde been met zijn ontkenning. En gisteren moest de minister de Kamer vertellen dat hij niet correct had geantwoord op vragen of er aangifte was gedaan tegen een ontsnapte TBS-er die begin oktober een meisje had verkracht in Rotterdam. We hadden de aangifte voor ons liggen.

Hoe kan het dat al deze ministers van justitie door hun ambtenaren verkeerd worden geinformeerd? Is dat een justitieel virus of komt het ook bij andere departementen voor, maar weten wij dat misschien nog niet? Ik denk dat er een enorme afstand is tussen wat er in de politiek in Den Haag wordt besproken en hoe men op de werkvloer naar de zaken kijkt. Als er om informatie gevraagd wordt vanuit Den Haag, dan verstrekken degenen die weet hebben van bepaalde gebeurtenissen, alleen die informatie die zij belangrijk vinden of die hen goed uitkomt. Maar gegevens verstrekken, waardoor zij zelf wel eens op het hakblok kunnen komen te liggen, is er niet bij. Men is bang voor openheid. Het gevolg is dat de minister met gebrekkige informatie opgescheept wordt en daardoor de Kamer op het verkeerde been zet. Dit is funest voor een soepel werkende democratie. Als de waarheid niet verteld wordt, kunnen maatschappelijke problemen ook niet goed worden opgelost. Er moet dus een cultuur van openheid komen. De harde reactie van minister Hirsch Ballin tegen de ambtenaren die verkeerde informatie hebben verstrekt, is dan ook op zijn plaats. Het is een voordeel dat Hirsch Ballin ervaring heeft op dit gebied en dat hij slechts tijdelijk op de ministersstoel zit. Ik geloof dat hij de juiste man is om ambtenaren die het met de waarheid niet nauw nemen, aan te pakken. Er is geen excuus als de Kamer moedwillig op het verkeerde been wordt gezet. Dat heeft de Nederlandse bevolking niet verdiend. Zij moet vertegenwoordigd worden door mensen die op hun vragen aan de minister de waarheid te horen krijgen. De waarheid, en niets dan de waarheid.

Het is bijna 2 november en alweer twee jaar geleden dat Theo van Gogh werd vermoord. Mohammed B. schoot hem neer, sneed zijn keel door en prikte een mes in Theo's lichaam met daaraan een brief voor Ayaan Hirsi Ali. De strafzaak tegen de moordenaar is afgelopen. Hij zit veilig en wel achter de tralies. Laten we hopen dat we lang van dit heerschap verlost blijven. In deze periode staan nog wel enkele vrienden en bekenden van Mohammed B. terecht. Hen wordt onder andere het lidmaatschap van een terroristische organisatie ten laste gelegd, de zogenaamde Hofstadgroep. Na een veroordeling door de rechtbank zijn deze verdachten in hoger beroep gegaan.

De Tweede Kamer had intussen om een uitgebreide evaluatie over de gang van zaken voorafgaand, en na de moord op van Gogh gevraagd. Met name hoe de overheidsdiensten als het Openbaar Ministerie, de AIVD en de politie hadden (samen)gewerkt, zou onder de loep moeten worden genomen. De evaluatie is nog niet klaar en dus nog niet naar buiten gebracht. Mijn collega Bert Koenders van de PvdA eist nu dat de evaluatie alsnog wordt gepubliceerd en wel vóór de verkiezingen van 22 november. Ik heb mij daartegen verzet. Natuurlijk wil D66 ook dat we te weten komen hoe de overheidsdiensten hebben gefunctioneerd, wat ze over Mohammed B. en de Hofstadgroep (niet) wisten. Ook wij willen absolute helderheid over de gang van zaken. Maar ik vind het niet verstandig dat die evaluatie gepresenteerd wordt, terwijl de strafzaak tegen de verdachten nog open staat. Ik zou niet graag zien dat de evaluatie in die strafzaak een rol gaat spelen. En dat gaat ongetwijfeld gebeuren. De advocaten van de verdachten zullen de evaluatie als stuk in het proces kunnen inbrengen, overheidsfunctionarissen als getuigen oproepen, en misschien Mohammed B. ook nog wel. Het kan allerlei juridische gevolgen hebben. De politieke evaluatie over de rol van de overheidsinstanties moet niet in de strafzaak worden verweven. De onderste steen moet boven, maar wel op een moment dat de strafzaak tegen de verdachten van het Hofstadnetwerk er niet door beïnvloed kan worden. Dus even pas op de plaats. Bert Koenders, even dimmen. Nadat de strafzaak definitief is gesloten, kan wat mij betreft de evaluatie naar buiten worden gebracht en in de Kamer worden bediscussieerd. In het openbaar, zoals dat hoort.

Ik sluit mij aan bij al die wetenschappers die hun zorgen uitspreken over de toenemende hijgerigheid van de politiek en die wijzen op het belang van de Trias Politica en de afstand die de politiek van de rechtsprekende macht moet bewaren. Zeker in verkiezingstijd is extra zorgvuldigheid geboden. Ik moet er niet aan denken dat allerlei uitspraken van politici over de evaluatie van de moord op Theo van Gogh in de rechtszaal tot juridische verwikkelingen leiden.

Deze week woon ik in Geneve de conferentie van de IPU *Interparliamentary Union* bij. Bijna alle parlementen in de wereld hebben een afvaardiging gezonden. Ik voer namens de Nederlandse delegatie het woord over de strijd tegen het terrorisme en wat nationale parlementen daarin voor rol te spelen hebben. Er ligt een concepttekst voor, waar iedereen commentaar op mag geven. Het concept staat vol goede bedoelingen. Elke regering moet afzien van de steun aan terroristen, parlementsleden moeten onderhandelingen en het afzweren van geweld stimuleren. Mooie woorden op papier. Hier in de vergaderzaal blijkt het allemaal toch niet zo eenvoudig te zijn. Zo beweert de Palestijnse delegatie dat de bezetting van de gebieden door Israel leidt tot terrorisme. Dat de Palestijnen zelf geen geweld willen gebruiken, maar er wel toe worden gedwongen. Cuba geeft de VS een veeg uit de pan en beschuldigt hen van terrorsime tegen de Cubanen. Libanon stelt dat Hezbollah een vreedzame organisatie is die het recht heeft om burgers in andere landen te doden. Syrie beweert voorop te lopen bij het stimuleren van het vredesproces in de regio en het Iraanse parlementslid vergoelijkt alles wat zijn regering doet en geeft het Westen de schuld van de instabiliteit in het MiddenOosten. Niet echt een omgeving om eerlijk naar de feiten te kijken en hoe we daadwerkelijk als parlementen in de wereld naar vredesonderhandelingen kunnen streven. In mijn bijdrage heb ik al mijn parlementscollegas in de wereld opgeroepen kritisch te kijken naar wetsvoorstellen van hun regeringen in de strijd tegen terrorisme. Gooi niet alle vrijheidsrechten van jullie burgers weg, maar kijk goed of de antiterrorismevoorstellen effectief zijn en niet indruisen tegen wat eveneens in de Verenigde Naties is afgesproken. Ik heb de suggestie gedaan om horizonbepalingen in wetgeving op te nemen. Kijk na bijvoorbeeld 5 jaar of de wet nog wel voldoet en of het probleem van terrorisme niet op een andere manier kan worden aangepakt. Bijvoorbeeld door betere samenwerking tussen de geheime diensten, informatieverstrekking van politie organisaties aan elkaar etc. In Nederland werd een motie die D66 van deze strekking had ingediend verworpen. Maar hier hebben verschillende landen interesse getoond. Collegas uit diverse landen gaan een motie in hun parlement indienen van deze strekking. Wat me in Nederland niet gelukt is, krijg ik misschien wel in sommige andere landen gedaan.....

Vandaag mocht ik bij de opening van de Telefonische Hulplijn voor oudere homo's en lesbo's aanwezig zijn. De hele week kunnen ouderen bellen die problemen ondervinden met betrekking tot hun homoseksualiteit. Of tips doorgeven, waar het voor hen goed toeven is. De ANBO (algemene nederlandse bond voor ouderen) wil te weten komen hoe ze de homoseksuele doelgroep beter ter wille kan zijn. Ik vind het een prachtig initiatief, dat ze samen met de Schorerstichting en het COC hebben genomen.

Ik mag achter een van de computers zitten en kort na de opening heb ik een beller aan de lijn. Het is een man van 75 jaar. Zijn vriend is vorig jaar overleden. Ze waren iets van 30 jaar samen. Hij is nu naar een verzorgingsflat verhuisd. En daar zit hij dan, alleen. Elke keer als de schoonmaker komt, haalt hij gauw de foto's van zijn overleden vriend van de schoorsteenmantel. Het voelt een beetje als verraad. Maar hij durft de confrontatie niet aan. Laatst was hij naar de gemeenschappelijke eetzaal gegaan. Tijdens het avondeten spraken de andere bewoners over hun kinderen en kleinkinderen. "En jij?" vroeg de vrouw die tegenover hem zat te smakken. Ze priemde met haar vork in zijn richting.

"Ik had een vriend, maar hij is overleden" zei de man. Het gezelschap viel even stil.

"Van Basten ligt onder vuur, hebben jullie dat gelezen?" vroeg de man die naast hem zat. 

 Homoseksualiteit is nog steeds een taboe in verzorgingshuizen voor ouderen.

Gisteren met de fractie in Nieuwpoort wezen eten. Die maaltijd viel niet goed. 's Nachts thuisgekomen na de algemene politieke beschouwingen ging het mis. Overgeven, diarree. De verdere details laat ik maar. 's Ochtends kon ik mijn bed niet uitkomen en was het weer een rennen naar de badkamer geblazen. Vreselijk om zo boven de toiletpot te hangen en jezelf binnenste buiten te moeten keren. Helemaal vervelend is dat ik vorig jaar al de afspraak heb gemaakt om de openingstoespraak te houden op het jubileumcongres van de SOS-Telefonische Hulpdienst uit Leiden. Dat zou op vrijdagmiddag plaatsvinden in Noordwijkerhout. Ik had mijn toespraak al klaar. Eind jaren '70 heb ik er als vrijwilliger gewerkt, ik studeerde toen nog in Leiden. Ik draaide veel nachtdiensten en stond mensen met problemen telefonisch te woord. Wat heb ik veel geleerd van mijn jaren bij deze hulpdienst. Je leert luisteren, niet meteen je eigen mening te geven, en handelend op te treden in geval van nood. Zo had ik eens een beller aan de lijn die pillen had ingenomen en dood wilde. Hij werd bang en belde op, want hij wilde nog een menselijke stem horen, terwijl hij uit het leven weg zou glijden. Zijn stem klonk zwakker en zwakker. Toen hij nauwlijks meer verstaanbaar was, begon hij zijn naam en adres te noemen. Waarom deed hij dat? Ik besloot de ambulance te bellen. Ik zag het als een signaal dat hij toch in leven wilde blijven en gered wilde worden. Het adres klopte en de man zijn maag werd leeggepompt. Na enkele dagen werd hij uit het ziekenhuis ontslagen. Daarna heeft hij nog jaren gebeld om over zijn eenzaamheid te praten. Ik ben nog steeds blij dat ik die keuze heb gemaakt en heb ingegrepen.  Enfin, verjalen te over, maar ik kan ze nu niet aan alle medewerkers van de SOS-telefonische hulpdienst in Leiden vertellen. Balen. Als ze maar niet denken dat ik er met een smoes onderuit heb proberen te komen.

Aan het eind van de middag zou ik op een congres van de Nederlandse Orde van Advocaten in discussie gaan over het beroep van advocaat. Ook daar had ik me op verheugd. Toen ik klaar was met mijn rechtenstudie in Leiden, ben ik naar Amsterdam verhuisd en werd advocaat. Van 1980 tot 1989. Ik vond het een fantastisch beroep. Ook daar heb ik veel geleerd. De huidige deken van de landelijke orde van advocaten is Els Unger. Zij is ooit als stagiaire op mijn advocatenkantoor begonnen. Ik vind het altijd leuk te zien hoe ze zich heeft ontwikkeld. Maar helaas, ook dit congres in Haarlem heb ik moeten afzeggen.

Ziek zijn is niets voor mij. Het is de tweede keer in 25 jaar werken (advocaat, rechter, Tweede Kamerlid) dat ik afspraken heb moeten afzeggen om thuis in bed te blijven. En dat is wel even wennen.

Vandaag en gisteren worden de algemene politieke beschouwingen in de Tweede kamer gehouden. Drie jaar heb ik als fractievoorzitter het woord gevoerd en heb ik de kabinetsplannen besproken. Dit jaar zit ik achter Lousewies van der Laan. Het kost me moeite op mijn stoel te blijven zitten. Soms wordt er zo'n onzin uitgekraamd door de fractievoorzitters of de premier. Ik moet dan het puntje van mijn tong afbijten. Wat een energie kost het om Lousewies niet constant op te jutten om te gaan interrumperen of suggesties te doen. Het debat is bij haar in goede handen en ik moet leren los te laten.

Maar vandaag sprong ik uit mijn vel. Het ging over de oorlog tegen Irak. D66 was tegen die oorlog. Militair en politiek. De oorlog begon onder Balkenende I met de LPF in de regering. Ik heb een motie ingediend tegen die oorlog, want ik vond dat niet overtuigend was aangetoond dat Saddam Hoessein massavernietigingswapens had. De D66-motie werd afgestemd. Opvallend was dat de PvdA van Wouter Bos ook tegen stemde. In die fase onderhandelde Bos met Balkenende over regeringsdeelname en mijn motie kon hij toen niet gebruiken....

Vandaag interrumpeerde Lousewies premier Balkenende en noemde de oorlog illegaal. Terecht. Waarop Femke Halsema opmerkte - niet in de microfoon-  dat D66 toch vóór die oorlog was geweest. Kijk, op zo'n moment spring ik uit mijn vel. Ik kan er niet tegen als de feiten worden verdraaid. Niet goed van mezelf, rustig blijven. Ik denk maar aan iets leuks. Gisterenavond ben ik naar de Utrechtse filmdagen geweest. De film OBER van Alex van Warmerdam ging in premiere. Wat een prachtfilm! Absurdistisch scenario, schitterend gefilmd met vereenzaamde beelden, goed gespeeld. Heerlijk om naar te kijken. Wrange humor. Origineel. Ik vind dat deze film zou moeten worden ingezonden voor de Oscarnominatie van beste buitenlandse film. Echt een film om trots op te zijn.

Ondertussen gaan de fractievoorzitters maar door met elkaar en de premier de maat te nemen. Is het onthechting als ik blij ben dat ik daar niet aan mee hoef te doen? Laten we blij zijn dat het economisch weer beter gaat met Nederland. Goed dat D66 daar aan bijgedragen heeft. En laten we constructief kijken hoe de maatschappelijke problemen die nog niet zijn opgelost, aangepakt kunnen worden. In plaats van een wedstrijdje verbaal ver plassen te doen. Wie zit daar nu op te wachten?

Vandaag, 17 september 2006, een belangrijke dag voor Amsterdamse hardlopers. De van Dam tot Dam loop ging van start. Ik was er al maanden van te voren mee bezig. Zou ik het wel redden om 16 kilometer hard te lopen? Ik heb nooit langere stukken dan 10 km gedaan. De organisatie Mekong Eye Doctors had me gevraagd voor hen in het strijdperk te treden, en in mijn enthousiasme had ik "ja" gezegd. September leek toen nog ver weg. Maar naar mate de datum dichterbij kwam, begon ik me ongerust te maken. Stel je voor dat ik halverwege kreupel aan de kant de komst van de bezemwagen moest afwachten! Ik zag de flauwe commentaren al voor me. Toch was het geen reden om me af te melden. Beloofd is beloofd en de Mekong Eye Doctors kunnen de publiciteit goed gebruiken. De lopers van deze stichting hebben bijna 16.000 euro opgehaald. En dan te bedenken dat een staar-operatie in Cambodja door hen voor 35 euro gedaan kan worden. Een snelle rekensom : met deze van Dam tot Dam loop kunnen we 4571 Cambodjanen weer laten zien! Geweldig toch?

Het parcours was afwisselend. Langs de kant van de weg stonden mensen ons enthousiast aan te moedigen. Ze hielden ons bekertjes water, schijfjes sinaasappel en stukken banaan voor. Als je voorbijrende, hoefde je het alleen maar uit hun hand te grissen. Ik voelde me net een aap in Artis. Nog nooit heeft een stuk banaan zo zoet gesmaakt. Er deden tienduizenden lopers mee, ik werd door hen omstuwd. Leuk was het om tijdens het lopen naar de t-shirts te kijken. Nogal wat deelnemers liepen net als ik voor een goed doel (spierziekte, kanker, hartproblemen). Maar ook commerciële bedrijven waren goed vertegenwoordigd. Op een gegeven moment liep ik in een zee van donkerblauwe shirts : KLM.nl stond erop. Een mevrouw die in een bocht bij Amsterdam Noord stond, riep : hé, is er nog wel een KLMvliegtuig in de lucht?

De 16 km waren voorbij voor ik er erg in had. Mijn benen hadden me nog wel 4 kilometer verder kunnen brengen. Vóór de finish heb ik er nog even een hogere versnelling tegen aan gegooid. Daardoor vergat ik op het bord te kijken, hoe lang ik er over heb gedaan. Wat overheerst is dat voldane gevoel : ik heb mijn grens verlegd. Dat opent nieuwe perspectieven. Meteen een nieuw doel voor ogen. Ik wil nu een keer een halve marathon lopen. Goede doelen, kom maar op!

Bogota, 24 augustus 2006

De bediende gaat me voor naar de huiskamer. Ik zet mijn tas in de hoek en blijf staan wachten. Het is avond en door het raam zie ik nachtelijk Bogota aan mijn voeten liggen. Aan de muur hangt een schilderij van een vrouw met lange zwarte haren. Op de salontafel ligt een stapel kunstboeken. En bovenop zie ik de Nederlandse editie van " Woede in het hart", geschreven door Ingrid Betancourt. Ingrid is een belangrijk Colombiaans politica. Ze is Tweede Kamerlid in Colombia geweest en wilde in 2002 president worden. Op 23 februari 2002 werd ze door de FARC ontvoerd. Sindsdien wordt ze in het oerwoud van Colombia vastgehouden. De FARC zijn rebellen die in de drugshandel zitten en een gewelddadige criminele organisatie vormen.

" Buenas tardes". Achter me staat een frele vrouw, de moeder van Ingrid Betancourt. Ik herken haar van het schilderij aan de muur, maar dan ouder en getekend door het leven. Ze heeft een rode sjaal om haar schouders gedrapeerd en kijkt me afwachtend aan.

Ik vertel haar over de acties die in Nederland worden gevoerd uit solidariteit met Ingrid en de ruim 2500 andere ontvoerden in Colombia. Elk jaar organiseert de Tweede Kamer een bijeenkomst, waar de ontvoeringen centraal staan.

" Wanneer heeft u voor het laatst iets van Ingrid gehoord?" Ze schuift in haar stoel en zucht. " 30 Augustus 2003. Een videoboodschap. Sindsdien is het stil. Maar onlangs zond de Franse televisie een interview uit met de 2e man van de FARC. Hij zei dat Ingrid nog leeft en dat ze gezond is. Maar wie gelooft de FARC nog?"

De moeder van Ingrid Betancourt beschrijft beeldend hoe ze actie onderneemt in Colombia om aandacht voor de zaak van alle ontvoerden te krijgen. Ze heeft een paar maal met president Uribe gesproken en met parlementsleden. " Maar ze beloven steeds dat ze met de FARC gaan onderhandelen. Het is nu 4 1/2 jaar geleden dat Ingrid is ontvoerd, en nog is er niets gebeurd. Ik geloof de politiek in Colombia niet meer."

Ik pak mijn tas en haal er drie pakketjes uit. Het zijn brieven die mensen in Nederland en Belgie hebben geschreven aan Ingrid om haar te steunen. Ik overhandig de stapeltjes.

" Jullie aandacht doet ons goed. Het houdt ons op de been. Wij familieleden van ontvoerden staan machteloos. We worden verteerd door zorgen en verdriet."

Ik neem afscheid en ga terug naar mijn hotel. Woede in het hart, dat is de titel van Ingrid Betancourt`s boek. Het eerste exemplaar kreeg ik op 23 februari 2003 in Amsterdam uitgereikt, precies een jaar na haar ontvoering. Haar gezicht kijkt me vanaf de salontafel aan. Woede in het hart is ook wat ik voel. Hoe wreed is het om iemand te ontvoeren en jaren geisoleerd te houden. Laf en onmenselijk. En hoe lang gaat het nog duren? Volgens vice-president Santos bij wie ik de zaak eergisteren heb aangekaart, is er hoop dat er onderhandeld kan gaan worden. Maar wanneer kon hij niet zeggen. En garanties kon hij al helemaal niet geven.

De moeder loopt met me mee naar de deur van de lift. " Wilt u alle mensen in Nederland bedanken die een brief hebben geschreven. Hun medeleven is een lichtpuntje".

Dat doe ik dan. Bij deze!

Met twee collega`s uit de Tweede Kamer ben ik in Colombia. Bij de naam van dat land denk je aan cocainehandel, aan drugsbaronnen die bloedbaden aanrichten. Klopt, maar Colombia heeft zoveel meer. Het is een prachtig, groen land, de mensen zijn vriendelijk. Bogota geurt naar bloemen en de binnenstad is opgeknapt. In het nieuwe museum is een grote tentoonstelling van Botero.

We zijn hier op uitnodiging van Pax Christi en bestuderen de kwestie van de amnestie.

Veel guerillastrijders willen de wapens neerleggen en een gewoon leven leiden. Maar ze hebben gruwelijek misdrijven gepleegd. Zonder hen iets te bieden, lukt het de regering niet om stabiliteit in het land te krijgen. Dus is er een wet gemaakt die de oud-strijders straffeloosheid aanbiedt. Ze moeten dan wel al hun misdrijven bekennen, en de slachtoffers genoegdoening betalen. Er zijn duizenden oud-strijders die zijn overgelopen naar de regering en hun bekentenissen afleggen. Goed nieuws zou je zeggen op het eerste gezicht. Maar slachtoffers en mensenrechtenorganisaties zijn zeer kritisch. Hoe kan het dat een moord op je vader of moeder nauwelijks meer bestraft wordt? De Hoge Raad heeft een deel van de nieuwe wet van vrede en gerechtigheid ongrobndwettig verklaard. Dat is een steun voor de slachtoffers. Maar nu zijn er weer geluiden dat er weinig strijders te vinden zijn die willen demobiliseren. Er staan te weinig voordelen tegenover. En dat brengt de vrede weer niet dichterbij.

Hoemeer mensen we spreken, hoe ingewikkelder de kwestie van de amnestie wordt. Eèn gedachte komt steeds weer bij me terug : wat hebben we het in Nederland toch goed en wat zijn onze problemen klein, als je dat met hier vergelijkt.

Nederland betaalt een aantal projecten om strijders die gedemobiliseert zijn, aan onderwijs en een baan te helpen. Een voorbeeld van goede ontwikkelingshulp. De resultaten zijn tastbaar en helpen de Colombianen uit de spiraal van geweld te komen.

De Thaise koning heeft de smeekbeden van Tang en Yang verhoord. De twee Rotterdammers die in Thailand ter dood waren veroordeeld, is gratie verleend. Niet dat ze nu de Bangkok Hilton (zie twee weblogs geleden) uit kunnen lopen. De doodstraf werd omgezet in levenslang. En dat is op zich goed nieuws. Yang en Tang vertelden me eind juli, toen ik hen opzocht, dat ze letterlijk doodsbang waren. Elke nacht, wanneer ze voetstappen op de gang hoorden, schoot het door hen heen : worden we opgehaald? Volgt nu de executie?

Nadat Yang en Tang 8 jaar in de gevangenis hebben gezeten, komen ze voor overdracht naar een Nederlandse gevangenis in aanmerking. Volgens dezelfde procedure die Machiel Kuijt nu volgt.

De Nederlandse ambassadeur, de heer Pieter Marres, verdient een compliment. Ik weet uit eigen ervaring dat hij zich actief voor de omzetting van de doodstraf naar levenslang heeft ingezet.

Ik hoop dat er veel vrijwilligers te vinden zijn die Yang en Tang en alle andere Nederlandse gevangenen in Thailand willen opzoeken. Wanneer je levenslang of 20/30 jaar moet zitten onder die omstandigheden, doorbreekt een bezoekje van een landgenoot de sleur en de uitzichtloosheid.

Ergens op zee, tussen Thailand en Cambodia, heb ik de knoop doorgehakt. Ik wil me niet nog een keer kandidaat stellen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Op 22 november 2006, verkiezingsdag, ben ik 12 1/2 jaar Kamerlid. Zou ik nog een keer 4 jaar volksvertegenwoordiger zijn, dan loop ik het risico van stagnatie. Van metaalmoeheid. En dat wil ik voor zijn. Het is tijd om weer iets nieuws aan te pakken.  

Ik zou ontzettend graag nog eens in het buitenland wonen en werken. Dat is er in mijn werkzame bestaan nooit van gekomen. Advocaat, rechter, Tweede Kamerlid, mijn werk speelde zich meestal in Nederland af.

Ik kijk met bijzonder veel plezier op mijn tijd als volksvertegenwoordiger terug. Hoogtepunten waren voor mij het schrijven van 4 initiatiefwetten (anti-stalking, spreekrecht voor slachtoffers in de rechtszaal, opheffing verjaringstermijn bij moord en tot slot de wet op de vaste boekenprijs), het schrijven van mijn boek "Een blauwe stoel in Paars", waarin ik een deel van mijn werk beschreef, en als fractievoorzitter met Balkenende en Zalm om de tafel zitten en onderhandelen over een kabinet met D66. Ook dieptepunten zijn er. Al die moties die het niet haalden. Al die asielzoekers voor wie ik me heb ingezet, maar die toch van de verantwoordelijke staatssecretarissen en laatstelijk minister Nederland moesten verlaten. Grootste dieptepunt was wel de besluitvorming rond de missie naar Uruzgan, Afghanistan. Ik begrijp nog steeds niet dat 3/4 van het Nederlandse parlement samen met de regering onze militairen op deze vechtmissie heeft gestuurd. Zogenaamd om Uruzgan weder op te bouwen. Ik vind het een heilloze missie en maak me zorgen om de veiligheid van onze mensen.

Toch staat mijn teleurstelling over de Afghanistanbesluitvorming los van mijn beslissing na de verkiezingen niet meer in de Tweede Kamer terug te keren. Ik vind het een hele eer om 12 1/2 jaar volksvertegenwoordiger te hebben mogen zijn. Ik heb altijd hard gewerkt en mijn best gedaan om al die mensen die hun voorkeurstem op me hebben uitgebracht ( de laatste keer circa 25.000) niet teleur te stellen. Nu wordt het tijd mijn talenten buiten de Tweede Kamer te gaan gebruiken. Dat zal best wennen zijn. Maar verandering van spijs doet eten.

Nadat ik mijn beslissing genomen had, voelde ik een soort opluchting. Nu al zie ik allerlei mogelijkheden en kansen. De vrijheid lacht me tegemoet. Saluut!

Na Cambodia ben ik nog een tijdje in Thailand. Ben ook in Bangkok geweest. Niet in het Hilton Hotel, maar wel in het Bangkok Hilton. Dat is een andere naam voor de gevangenis in Bangkok waar gevangenen zitten die de doodstraf hebben gekregen of levenslang. Tussen de duizenden gevangenen zit een aantal Nederlanders. Eind juli heb ik hen opgezocht. Machiel Kuijt is de meest bekende gevangene. Hij zit al vast vanaf april 1997. Eerst was hij vrijgesproken, maar na jaren van wachten werd hij plotseling in hoger beroep veroordeeld tot levenslang zonder dat de zaak opnieuw was behandeld. Nadat de Tweede Kamer de D66-motie had aangenomen sloot de Nederlandse regering met Thailand een verdrag om gevangenen die een deel van hun Thaise straf al hebben uitgezeten, naar Nederland over te brengen. Machiel Kuijt gaat als eerste van dat verdrag gebruik maken. Hij hoopt eind 2006 naar Nederland te kunnen worden overgebracht.

Behalve Machiel Kuijt sprak ik met nog enkele gevangenen. Ik noem alleen Yang en Tang met  name, omdat zij me gevraagd hebben bekendheid te geven aan hun zaak. Yang en Tang zijn twee Rotterdammers van Chinese afkomst. Zij zijn ongeveer 35 en 25 jaar (ik ben slecht in leeftijden schatten). Ze hebben de doodstraf gekregen en zitten in de dodencel. Wat was er aan de hand? Op reis waren ze in Zuid-Thailand neergestreken. Ze huurden een kamer op de eerste etage van een pension. Een tijd later werd er een politie-inval gedaan op de begane grond, de woning van de eigenaar van het pand. Daar werd heroine aangetroffen. Op de eerste etage niets. Toch werden ook Yang en Tang gearresteerd, terwijl ze niets met de huisbaas te maken hadden. Vanwege hun aanwezigheid in het huis werden ze als medeplegers gezien. Met de doodstraf als gevolg.

Yang en Tang zijn goedlachse jongens. Tang toont me de kettingen die om zijn voeten zijn gelast. Ze kunnen nooit af. Het moet hem ervan weerhouden om weg te lopen. Is er ooit iemand uit de Bangkok Hilton ontsnapt??? Yang heeft een ziekte aan zijn been en heeft uiteindelijk toestemming gekregen om zonder ketting te mogen lopen. Elke nacht kan hun laatste zijn. Je weet het maar nooit in Thailand. Ze vertellen me dat ze 's nachts luisteren naar de voetstappen op de gang. " Komen ze ons halen? Is het voorbij?" Het blijkt dat ze al maanden geen bezoek meer hebben gehad, behalve van de ambassade. De meeste vrijwilligers of stewards en stewardesses van de KLM gaan bij Machiel Kuijt langs of bij enkele anderen. Maar de zaak van Yang en Tang vangt weinig aandacht. Ze zijn blij dat de ambassadeur mee is gekomen. Hij zet zich in om de doodstraf te laten omzetten in een levenslange gevangenisstraf. Want dan kunnen ze daarna ook van het Verdrag gebruik maken. Net als Machiel Kuijt. Maar eerst moet die doodstraf worden geschrapt.

Als de bezoektijd voorbij is en de gevangenen worden weggeleid, rammelt de ketting van Tang op de grond. " Gelukkig is er geen doodstraf in Nederland" had Yang nog gezegd. Maar vandaag las ik op internet dat de Poolse premier de doodstraf in Europa wil invoeren. Leuke nieuwe lidstaat, Polen.

Op 17 september doe ik mee aan de "Van Dam tot Dam Loop" tussen Amsterdam en Zaanstad. Ik probeer de 17 kilometer te lopen. Voor mij een uitdaging, omdat ik eigenlijk nooit verder ben gekomen dan de 10 kilometer. Het is gebruikelijk dat de lopers geld ophalen voor een goed doel. Ik doe dat deze keer voor "Mekong eye doctors", een kleine stiching die mensen met oogziektes in Cambodia helpt.

Terwijl ik dit schrijf zit ik in een internet-cafe in Phnom Penh, de hoofdstad van Cambodia. We hebben net een reis langs de mooiste tempels ter wereld achter de rug, in het ANgkor Wat-gebied even ten noorden van Siem Reap. In Battambang en Siem Reap ben ik op bezoek geweest bij de school voor blinden. Om de vele mensen die ernstige oogziektes hebben en blind geworden zijn, een plek in de samenleving te geven, en een mogelijkheid te bieden geld te verdienen in plaats van gedwongen te worden te bedelen - er zijn geen uitkeringen voor arbeidsongeschikten in dit arme land- is er een massage-academie opgericht. De blinde mensen die er talent voor hebben, leren massages te geven. Klinieken zijn opgericht onder de naam "the hand that sees".

Vooruitlopend op de "Van Dam tot Dam-loop" heb ik me er onder handen laten nemen. Handen die kunnen zien. Dat is te voelen. Een bijzondere ervaring.
 
 

Begin juli vertrekken veel militairen naar Uruzgan, de zuidelijke provincie in Afghanistan. Ik zie het met lede ogen aan.

3/4 van de Tweede Kamer steunde de Nederlandse hoofdrol in de voorgenomen NAVO-missie. Ik had grote bezwaren. De fractie van D66 heeft dan ook tegen de missie gestemd, samen met de SP en Groenlinks.

Onze bezwaren : in Uruzgan is de situatie zo penibel dat van een guerilla-oorlog kan worden gesproken. De hoofddoelstelling van de missie, wederopbouw, zal niet gehaald kunnen worden. Op basis van allerlei gegevens concluderen wij dat er niet aan een betekenisvolle wederopbouw gedaan zal kunnen worden. Er zal gevochten moeten worden met de Taliban. Uruzgan is het hartland van de Taliban. De bevolking is tegen buitenlandse inmenging, met name van niet-moslims. De mensen steunen al dan niet vrijwillig de Taliban. De Britten, de Russen en nu de Amerikanen hebben er roemloos de aftocht moeten blazen. Zal het de circa 1500 Nederlandse militairen wel lukken in dit gebied de orde en de rust te herstellen? Zal deze NAVO-missie niet doorkruist worden door de vechtmissie van de Amerikanen in het kader van Operation Enduring Freedom? Hoe ziet de bevolking het verschil tussen Nederlandse militairen die de "hearts and minds" van de bevolking willen gaan winnen, en de Amerikanen die er ruw huis hebben gehouden? Daar doorheen speelt het probleem van de corrupte Afghaanse autoriteiten die leven van de papaverteelt. Kortom, deze missie heeft te weinig kans van slagen om er het leven van Nederlandse militairen voor op het spel te zetten.

Waarom heeft de D66-fractie dan niet het kabinet laten vallen?

Moeilijke vraag, ik heb er in februari lang over nagedacht. Door een interview van mijn D66-collega Bert Bakker was er een beeld ontstaan dat de D66-fractie het kabinet zou laten vallen, wanneer de missie toch door zou gaan. Ik heb die crisisdreiging vóór het Kamerdebat van 2 februari 2006 weggenomen. Maar het beeld van een crisis bleef bestaan. Toen bleek dat de PvdA alsnog vóór zou stemmen, moest ik in alle nuchterheid constateren dat 3/4 van het parlement, met daarin de drie grote partijen, vóór de missie in Uruzgan was. Zou ik het kabinet laten vallen, dan zou dat de missie niet stoppen. Want nu de PvdA steun verleende, zou de missie linksom of rechtsom toch doorgaan.

Had de D66-fractie dan toch niet principieel het kabinet moeten laten vallen?

Ik heb er voor gekozen dat niet te doen. Soms moet de politiek zich bescheiden opstellen, niet aan zich zelf denken. We zijn tegen de missie, maar gaan wel onze militairen steunen. Een val van het kabinet zou tot maandenlange verkiezingscampagne leiden met Uruzgan als één van de campagnethema's, terwijl de uitslag al tevoren vaststaat : Nederland gaat naar Uruzgan. Moet D66 de militairen die deze geweldig moeilijke klus gaan ondernemen, dan lastig vallen met een verkiezingscampagne, waarbij zij steeds te horen krijgen dat wij vinden dat ze niet moeten gaan? Het zaait twijfel en kan hun moreel breken. Terwijl ze zich in de hitte van de zandvlaktes goed moeten concentreren. Ik heb er daarom voor gekozen de politieke belangen opzij te zetten en de militairen te steunen. Geen val van het kabinet dus. Tegen de missie, maar voor de militairen.

Waarom ben ik dan afgetreden?

De weken voorafgaand aan het Kamerdebat had ik zwaar ingezet op niet naar Uruzgan gaan. Ik heb maar bitter weinig TweedeKamerleden kunnen overtuigen van mijn agumentatie. In het debat heb ik mijn afwegingen niet helder naar voren gebracht. Ik werd uitgelachen door de oppositie. Dat was slecht voor D66. Nu het beeld ontstaan was, tegen mijn zin in, dat D66 hoe dan ook een crisis zou veroorzaken, als de missie door zou gaan, koos ik voor een andere variant. Ik heb de volle verantwoordelijkheid voor de hele politieke gang van zaken genomen en heb mijn eigen belang achter dat van D66 gesteld. Daarom ben ik afgetreden. Ik hoopte daarmee een daad te stellen, de weg vrij te maken voor anderen in de partij om met een schone lei te kunnen beginnen.

Met de beste motieven heb ik mij tegen de missie verzet. Ik vind dat ik gelijk heb. Maar ik heb dat gelijk niet gekregen. Dat is de politieke realiteit. Uit de grond van mijn hart hoop ik dat er geen Nederlandse militairen zullen sneuvelen. Ik wens hen alle sterkte toe. Ondanks dat ik het met de missie niet eens ben, heb ik bewondering voor de militairen die deze opdracht van de regering, gesteund door 3/4 van het parlement, gaan uitvoeren.

Hoe ga je om met een minister Verdonk die - om haar eigen politieke aftocht te dekken - een burger uit Nederland (Ayaan Hirsi Ali) dwingt een excuusbrief te schrijven? Zonder de excuusbrief kon minister Verdonk niet akkoord gaan met de beslissing dat Ayaan Hirsi Ali gewoon Nederlandse was gebleven. Balkenende zei het zelf aan het eind van het debat in een opsrisping van eerlijkheid. Tita was bang dat zij een politieke deuk op zou lopen. Daarom moest Ayaan maar alle schuld op zich nemen. Hoe noem je de houding van Verdonk? Machtsmisbruik.

De bulldozer-manier van opereren van Rita Verdonk doet me denken aan al die verhalen over het vroegere Oost-Europa. Achter het ijzeren gordijn werden burgers door de machthebbers onder zware druk gezet, moest men verklaringen van "zelfkritiek" opstellen, anders zou er wat zwaaien. Er was voor mij maar één antwoord mogelijk : deze minister moet aftreden. Als ze in deze zaak al zo puur op het eigen gewin heeft geopereerd, hoe zorgvuldig behandelt ze dan de zaken van al die mensen in kwetsbare posities die anoniem zijn? Bij mij is het vertrouwen in Rita Verdonk als minister van Vreemdelingenzaken en Integratie verdwenen. Gelukkig gold dat ook voor alle andere D66-kamerleden. Eensgezind konden we dan ook aansturen op het vertrek van Verdonk. In nauw overleg met Alexander Pechtold en Laurens-Jan Brinkhorst hebben we vervolgens de verdere route uitgestippeld. In de ministerraad hebben zij geprobeerd Rita Verdonk te bewegen de eer aan zichzelf te houden. Maar nee, het pluche plakt. Rita Verdonk toonde geen enkel besef van verantwoordelijkheid. Ze werd daarin gesteund door haar eigen VVD en het CDA. Enkele collega's uit de Tweede kamerfractie van de VVD zeiden me : "ook wij willen natuurlijk van haar af, ze heeft zich beschamend gedragen, maar we willen niet riskeren dat ze met Marco Pastors in zee gaat. Niet voor niets heeft ze de week voor het kamerdebat laten lekken dat ze met Pastors had gegeten. De boodschap aan ons was duidelijk : kom je aan mijn positie, dan kan dat de VVD een scheuring opleveren."  En zo heeft Rita Verdonk de VVD in de klem. Mark Rutte spartelt machteloos, hij kan als voormalig tegenstander in de VVD-lijsttrekekrsverkiezing Rita Verdonk niet de laan uitsturen, want dan komen alle sentimenten bij Verdonk en haar kamp in de VVD weer bovendrijven. Het belooft niet veel goeds voor het leiderschap van Rutte in de VVD. Waar was hij trouwens in de debatten? Hij was al kamerlid, hij had het woord kunnen voeren. Kennelijk koos hij voor de luwte. Ik denk dat een politiek leider in woelige tijden juist achter het stuur moet gaan staan. Maar goed, D66 moet zich niet laten gijzelen door de problemen bij de VVD.

Het CDA heeft weer andere motieven om Verdonk naar buiten toe de hand boven het hoofd te houden.  Een breuk met de VVD zou electoraal slecht kunnen uitpakken en de politieke toekomst van premier Balkenende in gevaar brengen. Pluch plakken dus was het parool, boven eerlijkheid en zuiverheid. Goed dat D66 aan dit soort politieke spelletjes niet mee doet. Goed dus dat het kabinet gevallen is. Maar het was allemaal niet nodig geweest als Rita Verdonk de eer aan zichzelf had gehouden of wanneer Mark Rutte het aangedurfd had afstand van haar te nemen.

Het was mij een lief ding waard geweest als dit kabinet de volle 4-jaarsperiode had afgemaakt (zonder Verdonk erbij). Toen ik drie jaar geleden met Balkenende en Zalm het hoofdlijnenakkoord sloot, was er mij veel aan gelegen de grote sociaal-economische problemen op te lossen die tot dan toe als een hete aardappel door de PvdA vooruitgeschoven waren (WAO, nieuwe bijstandswet, Zorgverzekeringstelsel, prepensioen en VUT vanwege vergrijzing etc.) Ik had graag gezien dat D66 in staat gesteld zou zijn om ook in het laatste jaar van Balkenende II voor al ons zware werk de regeringsverantwoordelijkheid te blijven dragen. D66-ers zijn geen weglopers. Maar bij ons staat gelukkig zuiverheid een eerlijkheid boven politiek gewin. Wat dat betreft zal D66 altijd een buitenbeentje in het politieke landschap blijven. En gelukkig maar.

De leden van D66 hebben voor Alexander Pechtold gekozen. Hij is de nieuwe lijsttrekker en volgt daarmee Thom de Graaf op die de partij in 2002 en 2003 heeft aangevoerd. Alexander heeft Lousewies van der Laan royaal verslagen. Daarmee is de verkiezingsuitslag helder. De fractie in de Tweede Kamer zal eendrachtig met Alexander samenwerken en hem helpen de lijnen uit te zetten op weg naar een goed verkiezingsresultaat in 2007.

Alexander, van harte gefeliciteerd. De verkiezingscampagne was fel en soms bedenkelijk, maar dat ligt nu achter ons. En vóór ons ligt een grote uitdaging. D66 moet in staat zijn kiezers te overtuigen dat een sterke sociaal-liberale beweging in de Nederlandse politiek noodzakelijk is. De prioriteiten die Alexander in zijn aanvaardingstoespraak opnoemde, onderwijs, onderwijs, onderwijs, milieu, verhouding burger-overheid, open houding naar vreemdelingen, zijn aansprekend. Tot aan de verkiezingen in mei 2007 kan er nog zoveel gebeuren. Ik hoor niet tot de groep sombermannen die voor D66 een kwijnend bestaan zien. Wat mij betreft : op naar de tien zetels!

Gisterenavond het debat bijgewoond tussen Lousewies en Alexander. Ze willen allebei lijsttrekker worden. Ik vind het moeilijk tussen hen te kiezen. Ken ze beiden heel goed. Alexander heb ik voorjaar 2005 naar Den Haag gehaald om minister te worden. Volgens mij was hij de man die de partij in de twee jaar die D66 nog restten in het kabinet, een helder profiel zou kunnen geven. En Lousewies was drie jaar lang mijn vervanger, toen ik fractievoorzitter was. Met haar heb ik elke dag samengewerkt.

Allebei hebben ze veel talent en ambitie. Inhoudelijk ontlopen ze elkaar nauwelijks. Soms ben ik het met de één meer eens dan met de ander. Met Alexander ben ik het eens dat een discussie over art. 23 van de Grondwet weinig zin heeft. Het probleem van witte en zwarte scholen moet op een andere manier worden aangepakt. Met Lousewies ben ik het eens dat D66 een brede sociaal-liberale beweging moet worden en dat bestuurlijke vernieuwing daar een onderdeel van is, maar niet de allergrootste prioriteit moet hebben.

Dus ging ik naar het debat in Amsterdam. Ik wilde letten op hoe ze elkaar bejegenden, hoe ze op lastige vragen zouden antwoorden, hoe ze met de zaal zouden communiceren. Bij dat alles hou ik in mijn achterhoofd dat de echte campagne al in 2006 begint en dat D66 een lijsttrekker nodig heeft die wervend is en opvalt tussen Jan Peter, Wouter, Mark, Femke en Jan M. 

Na het debat heb ik mijn keuze gemaakt. Mijn overwegingen:

1. Alexander is minister en zal niet altijd in de campagne zijn eigen mening kunnen geven. Zijn eerder gehanteerde argumentatie : "kijk in mijn ogen en je ziet wat ik werkelijk vind" spreekt mij niet aan. D66 moet het komende jaar vooraan staan met heldere visies zonder enige vorm van krampachtigheid. Dat Jan Peter als lijsttrekker van het CDA minister-president is, is iets heel anders. Balkenende groeit juist door boven de partijen te staan en meel in de mond te houden. Dat is de premierbonus. De D66-lijsttrekker moet er juist vol tegenaan.

2. In het debat werd Alexander geconfronteerd met één van zijn interviews, waarin hij zei niet zeker te weten of hij als nummer twee wel in de Kamer plaats zou willen nemen. Hij heeft weinig ervaring om als volksvertegenwoordiger zelf te controleren. Als wethouder, burgemeester en minister werd hij juist steeds gecontroleerd. Stel dat D66 in de oppositie komt met een gering aantal zetels, dan heeft de partij een volksvertegenwoordiger pur sang nodig. En niet een bestuurder. Iemand die zich als een vis in het water voelt tegenover de regering.

3. Lousewies is in de Telegraaf de fout in gegaan om Alexander ongeloofwaardig te noemen. Ik vind niet dat je dat in een lijsttrekkerscampagne kan doen. Maar in het debat in Amsterdam suggereerde Alexander dat Lousewies onderbuikgevoelens in de samenleving uitlokt door een politieke discussie over art. 23 en de Islamitische scholen te beginnen. Ook niet echt een hoogstandje.

Alles afwegende, denk ik dat allebei het goed zouden kunnen, maar kies ik voor Lousewies. Ik denk dat zij tussen Wouter, Mark, Jan Peter en de andere lijsttrekkers voor D66 net iets meer kan betekenen. Ik wens hen allebei op het congres veel succes. Wat mij betreft is er geen verliezer, maar wint D66.

Vandaag, 06.06.06, ben ik met mijn grote liefde getrouwd. Toen ik een paar maanden geleden mijn ouders belde om het nieuws te vertellen, viel mijn moeder even stil. "Waarom zo'n haast?" vroeg ze toen. Nou, na 24 jaar samenwonen hadden we er lang genoeg over kunnen nadenken. Hoewel, pas 5 jaar geleden werd het huwelijk voor homo's opengesteld. Sindsdien is er gelijkberechtiging. Dat geldt overigens niet voor de rest van de wereld (op een paar landen na, zoals België, Spanje en Canada).

Gisteren waren mijn partner en ik nog in New York. Daar had ik deel uitgemaakt van de Nederlandse delegatie die tijdens de VN-conferentie over de bestrijding van HIV/AIDS onderhandelde. De conferentie werd gloedvol toegesproken door Laura Bush, de vrouw van. Laura is begaan met het lot van de tientallen miljoenen mensen in Afrika die met het HIV-virus besmet zijn, maar geen toegang hebben tot de noodzakelijke medicijnen. Min of meer gelijktijdig sprak George, haar man, in Washington de pers toe. Hij had een verrassing in petto. De president van de Verenigde Staten riep de senaat op vóór een wetsvoorstel te stemmen dat het burgerlijk huwelijk alleen toegankelijk houdt voor de combinatie man-vrouw. Hij had niets tegen homo's, maar gelijke rechten, nee, dat nou ook weer niet.

Toen we naar het Stadhuis fietsten, zeiden we tegen elkaar dat ons huwelijk zodoende toch iets van een politiek statement kreeg. Tegen George Bush.

Nadat onze gasten vertrokken waren, ontving ik het bericht dat de Nederlandse ambassadeur in Estland, Hans Glaubitz, met zijn echtgenoot uit Tallin is weggepest. Het feit dat Nederland een homoseksuele ambassadeur met donkergekleurde echtgenoot naar Estland had afgevaardigd werd daar als een "provocatie" omschreven. Leuke nieuwe Europese lidstaat! Die homofobie in de nieuwe EU-lidstaten ( Polen is er ook zo één) bevalt me helemaal niet. Ben dan ook meteen in de pen geklommen en heb minister Bot van Buitenlandse Zaken gevraagd welke contacten de Nederlandse regering met de Estse over deze kwestie heeft gehad. Hoe kunnen we meehelpen dat homodiscriminatie in de nieuwe EU-lidstaten aan de kaak wordt gesteld?

We gaan niet op huwelijkreis. Ik ben morgen gewoon weer in Denhaag.

Komende week ben ik in New York. De Verenigde Naties houden een conferentie over de bestrijding van AIDS. Namens de Tweede Kamer ben ik afgevaardigd om in de Nederlandse delegatie zitting te nemen. Ook Nederlandse non-gouvernementele organisaties maken deel uit van de nederlandse afvaardiging.

Miljoenen en miljoenen mensen streven nog steeds aan de gevolgen van AIDS. Terwijl er toch medicijnen beschikbaar zijn om de ziekte een halt toe te roepen. Hoe komt het toch dat de gewone mensen in Afrika nog steeds van hulp verstoken zijn? En dat terwijl er miljarden aan hulp naar Afrika worden gesluisd. Kennelijk is het te moeilijk om goede hulpverlening te organiseren, zijn veel regeringen corrupt tot op het bot en verdwijnt er veel geld in de bureaucratie. Toch is er nog een andere factor die mij zeer ergert. En dat is dat president Bush verordonneert heeft dat hulp niet meer verstrekt mag worden aan organisaties die aan geboortebeperking doen, bijvoorbeeld via het verstrekken van condooms. Hier wordt een kongsie gesloten met het Vaticaan. Ook de roomskatholieke kerk is tegen het gebruik van condooms. Misdadig en onmenselijk. Miljoenen mensen gaan onnodig dood.

Ik ben benieuwd in hoeverre de VN- conferentie over HIV/AIDS hierin verandering kan brengen. 

Op maandag 22 mei 2006 was ik uitgenodigd om in het Britse Lagerhuis te spreken over Afghanistan. Met name de vraag hoe het Nederlandse parlement de regering controleert of de verstrekte informatie over de missie naar Uruzgan voldoende is, was voor de Britse collega's interessant. Hoe discussieer je met de regering, wetend dat de Taliban meeluisteren en mogelijk de informatie uit het openbare debat in Nederland gebruiken om in Uruzgan aanslagen op onze militairen voor te bereiden? De Britse parlementsleden lieten weten dat zij nog geen inhoudelijk politiek debat in het Lagerhuis met Tony Blair hebben gevoerd over hun missie naar Kandahar en Helmand, de buurprovincies van Uruzgan, waar de Nederlandse Navomilitairen gelegerd zullen zijn. Nu de situatie in het Zuiden van Afghanistan steeds penibeler wordt, is bij het Britse lagerhuis de behoefte ontstaan om de controlerende taak als volksvertegenwoordiging zorgvuldiger in te vullen.

Belangrijk onderdeel van de vergadering was de vermenging van een militaire taakopdracht met civiele doelstellingen als wederopbouw. Wat betekent dat voor non-gouvernementele organisaties die zich in hetzelfde gebied bezighouden met hulpverlening? Als militairen bijvoorbeeld waterputten slaan en tegelijkertijd informatie inwinnen over de positie van de Taliban, dan zullen de hulpverleners die in hetzelfde gebied waterputten slaan, daar mogelijkerwijs de prijs voor moeten betalen. Het afgelopen half jaar zijn er al veel hulpverleners die voor lokale Afghaanse organisaties werkten, vermoord. Ik heb ervoor gepleit dat NGO's en de militairen om de tafel gaan zitten en afspraken gaan maken welke humanitaire ruimte aan de NGO's gelaten wordt. Uiteraard moeten de NGO's beseffen dat zij risico's lopen, wanneer zij militair vervoer accepteren voor bijvoorbeeld bouwmaterialen. De Taliban zullen hun activiteiten dan als een halve militaire operatie beschouwen.

De bijeenkomst zal een vervolg krijgen in de Nederlandse Tweede kamer.

Hoe kan het toch dat Ayaan van het ene op het andere moment Kamerlid af is, van de rechter haar huis uit moet en over enkele maanden Nederland voorgoed gaat verlaten? Misschien wel zonder Nederlandse nationaliteit, maar met een vluchtelingenpaspoort.

Rita Verdonk heeft de kwestie flink uit de hand laten lopen. Zij baseert zich op "regels" en "wetten" die ze moet toepassen, zegt ze. Maar nergens hoor ik haar zich afvragen of die regelgeving en de uitleg die de rechter daaraan geeft, wel redelijk en zinvol is. Als je zegt dat je Ayaan Hirsi Ali heet, maar eigenlijk heet je Ayaan Hirsi Magan, heb je dan een valse naam opgegeven? Ik vind van niet. Meest kenmerkend van de naam is toch Ayaan en het eerste deel van haar achternaam Hirsi. Ok, de geboortedatum klopte ook niet. Maar waarom zouden we accepteren dat het gevolg daarvan automatisch is dat de Nederlandse nationaliteit vervalt? Ik vind dat we de regels moeten aanpassen. Zoals ze nu luiden en worden toegepast, dat is absurd streng. Daar zit geen afwegingsruimte in. Uiteraard moeten niet alleen Ayaan, maar ook al die anderen die de laatste jaren hun Nederlandse nationaliteit verloren vanwege het feit dat ze een andere naam hadden opgegeven, van de nieuwe regels kunnen profiteren.

Waarom heeft Rita Verdonk niet aan Ayaan geschreven dat ze hangende het beroep tegen de constatering van Verdonk dat Ayaan "geacht wordt het Nederlanderschap nooit te hebben gekregen" nog steeds de Nederlandse nationaliteit blijft houden? Dan had Ayaan minder emotioneel gereageerd en misschien besloten haar Kamerlidmaatschap niet subiet op te geven. Die mededeling van Verdonk kwam aan het eind van haar bijdrage in het debat als een verrassing. Waarom niet wat meer tijd genomen om alle juridische aspecten uitgebreid uit te zoeken? Zeker als je tot de vaststelling komt die minister Verdonk heeft opgeschreven, dan is absolute zorgvuldigheid een vereiste. Ayaan wordt al jaren met de dood bedreigd. Ze wordt constant door meerdere bewakers begeleid. Delen van Nederland zijn voor haar niet toegankelijk. En als klap op de vuurpijl hebben enkele buren een rechtszaak aangespannen om Ayaan het huis uit te krijgen. De buren zijn bang, voelen zich onveilig en vrezen dat hun huis door Ayaan's aanwezigheid minder waard wordt. How low can you go! Een beschamende actie vind ik het. Hebben deze buren dan niet een maatschappelijke verantwoordelijkheid om Ayaan, boegbeeld van de vrijheid van meningsuiting, opgejaagd door radicale moslims, een woning te gunnen? Een dak boven haar hoofd, waar ze tot rust kan komen. Een volksvertegenwoordiger dient altijd de beschikking over een woning te kunnen hebben. Schokkend dat de rechter in hoger beroep deze bange, kleine mensen gelijk heeft gegeven. 

Ayaan is een goede en inspirerende collega van me geweest. In de zomer van 2005 hebben we nog met elkaar in New York afgesproken. Ons gesprek is een dierbare privé-herinnering geworden. De beslissing van Ayaan om in de VS te gaan wonen en werken, komt voor mij niet als een verrassing. Ik wens haar het allerbeste toe in de VS en hoop dat ze daar haar draai zal vinden. Ondertussen moeten wij er aan werken dat het imago van Nederland in het buitenland verbetert. We moeten weer dat tolerante, liberale, eigenzinnige land worden, zoals we tot het kabinet Balkenende I bekend stonden. Laat het land van Erasmus en Spinoza niet in de herinnering van het buitenland achterblijven als het land van Verdonk....

In juni 2006 begint het WK voetbal in Duitsland. En Nederland doet mee. Veel mensen zullen reikhalzend uitkijken naar spannende wedstrijden die door het nederlands elftal winnend zullen worden afgesloten. Helaas zijn er rond dit soort grote evenementen randverschijnselen die niet door de beugel kunnen. Op basis van politie-informatie en inschattingen is men bang dat het WK voetbal een piek te zien zal geven in misdrijven, zoals vrouwenhandel en kinderprostitutie. Vrouwen die tegen hun wil gedwongen worden om de hoer te spelen, die uit hun land naar Duitsland worden vervoerd en daar te werk worden gesteld. Ik gruw daarvan. Het is van belang dat politie en justitie dit soort praktijken zoveel mogelijk proberen te voorkomen. En hard optreden tegen de georganiseerde misdaad die het voetbalfestijn met dit soort mensonterende praktijken probeert te verpesten. De SGP heeft voorgesteld dat Nederland maar niet aan het WK voetbal moet meedoen, mocht het niet lukken om de vrouwenhandel en kinderprositutie effectief te bestrijden. Ik ben het daar niet mee eens. Alles op alles moet gezet worden om deze misdrijven tegen te gaan en de schuldigen op te pakken. Maar Nederland terugtrekken uit het WK is een knieval voor de georganiseerde misdaad. Ik wil niet dat de mensen die van het voetbal willen genieten de dupe worden van deze randverschijnselen.

Ik snap heel goed dat Duitsland tijdelijk de grenscontroles weer in gaat voeren om het WK ordelijk te laten verlopen. Dat kan Duitsland doen op basis van het Schengenverdrag. Er zullen gerichte controles aan de grens moeten plaatsvinden om bijvoorbeeld mensenhandel aan te pakken. Dus is het prima om vrachtauto's open te maken bij aanwijzingen dat er mensen in de laadruimte worden vervoerd. Tegelijkertijd vind ik niet dat Nederland een grenscontrole hoeft in te voeren voor mensen die uit Duitsland naar Nederland komen. Ik zie daar geen reden toe.

Laten we maar uitgaan van een prachtig WK, zonder wanklank en met een goed spelend Nederlands elftal.

Zo, en dan ga ik vanavond maar naar de play-off wedstrijd Fc Utrecht-Fc Twente.

De afgelopen week heeft veel indruk op me gemaakt. Met een aantal collega's en medewerkers van non-gouvernementele organsiaties ben ik naar Borneo gegaan. Op dit Indonesische eiland ( het 3e grootste in de wereld) ligt een inmens regenwoud. Met het Amazone-regenwoud is het één van de longen van de wereld. Maar het regenwoud, thuis voor honderden zeldzame dier- en plantsoorten, loopt groot gevaar. De hoge hardhouten bomen zijn veel geld waard. En dus wordt het regenwoud gekapt. De bomen worden gebruikt om bijvoorbeeld tuinmeubels van te maken. Via China worden die door o.a. Nederland geïmporteerd. Een gebied zo groot als Nederland wordt elke paar jaar omgehakt. Uitgerekend is dat er in 2020 geen regenwoud meer is, als we niet stevig ingrijpen. Er zijn door de Indonesische regering plannen gepresenteerd om in het hart van Borneo, midden in het regenwoud, een grote strook te gaan kappen, vele malen groter als Nederland. Hier zijn we in een helicopter over heen gevlogen. Bij de Dayakstam, die in het regenwoud wonen, hebben we overnacht. De mensen maken zich grote zorgen. Door de houtkap verliezen ze hun leefomgeving.

Op de vrijgekomen grond worden oliepalmplantages opgericht. Op zich is palmolie een mooi natuurprodct. Het wordt in allerlei soorten voedsel, cosmetica-artkelen gebruikt, maar ook bijvoorbeeld in de staal- en olie-industrie. Een oliepalm draagt maar gedurende ongeveer 20 jaar vruchten. Daarna niet meer. De wortels van de boom zijn dan zo wijdvertakt en gaan zo diep de grond in, dat er geen plek meer is voor andere bomen. Na 20 jaar staan er dus oliepalmplantages die geen palmolie meer opleveren en die een monocultuur hebben opgeleverd. Er is geen andere vegetatie en diersoorten leven er niet. Veel Dayak hebben bij ons geprotesteerd. Ze willen niet dat hun regenwoud wordt gekapt om er oliepalmplantages voor terug te krijgen. Het commerciële belang is echter groot. Bijkomende zorg is dat in de energiediscussie in het westen biomassa in plaats van fossiele brandstoffen wordt aangeprezen. Klinkt mooi, maar als je weet dat palmolie wordt gebruikt die ten koste is gegaan van het regenwoud, dan zijn we van de regen in de drup. Daarom moet er een stringent toetsingssysteem komen dat waarborgt dat palmolie die door Europese bedrijven wordt geïmporteerd, zuiver is. Dat wil zeggen van oliepalmplantages afkomstig is die niet op stukken grond zijn gevestigd waar eerder regenwoud heeft gestaan.

Na een week over deze problematiek gesproken te hebben, rondgelopen te hebben in het regenwoud, met Dayakmensen gegeten te hebben en hun zorgen te hebben aangehoord, was het een wel heel grote overgang om na aankomst van ons vliegtuig ( de vlucht duurde bij elkaar meer dan 14 uur) van Schiphol naar huis te haasten. Gauw douchen, scheren, in een pak hijsen en met de trein naar Zutphen. Daar vond het D66-congres plaats. Gelukkig werd een motie om uit het kabinet te stappen verworpen. Er is nog zoveel te doen in de politiek. Zo wil ik de regenwoud- en palmolieproblematiek van Borneo op de politieke agenda plaatsen. De indrukken die ik tijdens de reis heb opgedaan moeten omgezet worden in actie. Ter bescherming van de natuur, de mensen die in en van het regenwoud leven en uiteindelijk van de hele wereldgemeenschap.

De zaak van de Schiedammer Parkmoord laat me niet los. De moord en poging tot moord op de kinderen Nienke en Mikel die in het park aan het spelen waren, is weerzinwekkend. De pijn voor de nabestaanden en Mikel is onuitwisbaar. Daarbovenop komt dan nog eens de treurigstemmende aanpak door politie en openbaar ministerie van het opsporingsonderzoek. De verkeerde man, B., wordt opgepakt. Hij wordt onder grote druk verhoord. En B. bekent. Later ontkent hij weer. Maar het kwaad is geschied. Door de bekentenis wordt bijna iedereen op het verkeerde spoor gezet. Bijna iedereen. Want Mikel, het vriendje van Nienke, geeft een ander signalement van de dader. Hij herkent de aangehouden man niet. Maar er zijn geen ambtenaren die hem geloven. Mikel wordt als getuige gehoord. Hij krijgt een deskundige in het verhoren van minderjarigen toegewezen als vertrouwenspersoon. Het is professor Bullens. Deze ontpopt zich tot rechercheur die tegen de politie zegt dat Mikel een groot geheim met zich mee draagt. Dat stimuleert de politie om Mikel keihard en tegen alle professionele regels in te verhoren. Professor Bullens grijpt niet in. Het is ongelooflijk knap van Mikel, hoe hij zich staande weet te houden. B. wordt veroordeeld tot een lange gevangenisstraf en TBS. Terwijl Mikel weet dat B. de dader niet is. De echte dader loopt nog vrij rond. En niemand van politie of justitie die hem gelooft.

Nadat B. 4 jaar in de gevangenis heeft gezeten, wordt een andere man, Wik H., opgepakt. Hij heeft in die 4 jaar een aantal andere misdrijven gepleegd. Hij bekent de moord op Nienke. Frappant is dat Wik H. precies lijkt op het signalement dat Mikel van de dader had gegeven. 

Terecht brak er groot tumult uit. De gang van zaken werd grondig onderzocht door een commissie onder leiding van mr Posthumus. Het rapport van de commissie doet een groot aantal aanbevelingen om dit soort onvoorstelbare blunders in de toekomst te voorkomen. In de Tweede Kamer hebben we er vaak met minister Donner over gesproken. Opvallend is dat alle betrokkenen aan Mikel hun excuses hebben aangeboden. Men schaamt zich de ogen uit de kop. Behalve één iemand. Professor Bullens blijft volhouden dat hij professioneel heeft gehandeld. Andere deskundigen hebben afstand van zijn gedrag genomen. Waarom is het zo moeilijk om eigen falen toe te geven? 

                 De zaak van de Schiedammer Parkmoord is voor mij de directe aanleiding om voor te stellen dat een advocaat het recht moet krijgen bij het politieverhoor van zijn client, de verdachte, aanwezig te zijn. Er wordt al sinds 1980 in de Tweede Kamer over gediscussieerd. Nu wordt het tijd voor een experiment. Laten we de komende twee jaar in alle zaken van moord, doodslag en andere ernstige geweldsmisdrijven de advocaat toegang verschaffen. Het kan de kwaliteit van het opsporings- en vervolgingsonderzoek verbeteren. In 17 van de 25 EU-landen mogen advocaten het politieverhoor van hun client bijwonen. Uit onderzoek in Scandinavie blijkt dat verdachten die in het bijzijn van hun advocaat worden verhoord, beter meewerken dan wanneer zij er tijdens het verhoor alleen voorstaan. De advocaat kan ingrijpen als er te hard wordt verhoord. Hij kan de weergave van het verhoor in het proces-verbaal controleren. Als de zaak dan later op de zitting voor de rechter wordt gebracht, scheelt het allerlei verweren dat de verdachte ontoelaatbaar onder druk werd gezet. In het strafproces gaat het om waarheidsvinding. Die is er mee gediend, wanneer verhoren op correcte wijze worden afgenomen.

Toen ik in februari 2005 in Paramaribo was, bezocht ik het Fort Zeelandia. Ik sloot me aan bij een groep toeristen die een rondleiding kregen. De gids vertelde honderduit. Hoeveel bakstenen er waren gebruikt, hoe dik de muren van het Fort waren, wanneer het een museum was geworden. Hij kwebbelde maar door. Iemand stak een vinger op. "Hier heeft Bouterse toch 15 mannen dood laten schieten op 8 december 1982?" De gids verstijfde en mompelde wat. "Wij werken hier als vrijwilligers" ging hij onverstoorbaar verder.

In Suriname worden de nationale tragedies nog steeds verdrongen. Ik noem de 8 december-moorden, maar ook de slachtpartij in Moiwana. In dat dorpje, bewoond door Marrons (vroegere slaven die het oerwoud in zijn gevlucht), schoten de soldaten van Bouterse op 29 november 1986 ongeveer 40 mensen dood. Onder wie zwangere vrouwen, kinderen en oudere mensen. We zijn nu ruim 20 jaar verder. En eindelijk begint er iets te veranderen.

De Organisatie voor Gerechtigheid en Vrede beijvert zich al jaren voor een proces tegen Bouterse en de zijnen die verantwoordelijk zijn voor de moorden in Fort Zeelandia. De verwachting is dat in 2006 het proces tegen de voormalige bevelhebber van het Surinaamse leger van start gaat. Er zijn meer dan 20 verdachten gedagvaard. Dat het tot een proces is gekomen, is te danken aan moedige mensen in Suriname en in Nederland die aandacht voor deze zwarte bladzijde in de Surinaamse geschiedenis zijn blijven vragen. Soms tegen de stroom in. De stichting Moiwana heeft jarenlang tevergeefs op Surinaamse deuren geklopt. Uiteindelijk heeft de stichting een proces tegen Suriname aangespannen voor het Internationaal Gerechtshof van Amerikaanse Staten. Suriname werd veroordeeld tot het erkennen van schuld, het aanbieden van excuses en een schadevergoeding aan de nabestaanden van Moiwana. Dat vonnis moet nog worden uitgevoerd. Suriname heeft van het Internationale Hof de tijd tot juli 2006 gekregen om aan het vonnis te voldoen.

Beide Surinaamse organisaties die opkomen voor mensenrechten verdienen lof. Op een door het Platform Internationale Zaken van D66 georganiseerd symposium vertelden zij op 8 april 2006 over hun werk. Stap voor stap, nooit opgeven, door blijven gaan, niet bang zijn, een helder doel voor ogen hebben. Dat zijn de ingredienten van hun succes. In een kleine gemeenschap als de Surinaamse ( een paar honderdduizend inwoners, van wie de meesten in Paramaribo wonen) waar de moordenaars nog vrij rond lopen, zijn moed en volharding onbetaalbare eigenschappen.

Uitermate treurig is het dat de rechtszaak tegen Bouterse cs maar moeizaam verloopt. Suriname heeft maar 10 rechters, van wie een aantal al ouder is dan 80 jaar. Het werk stagneert. De wachttijden zijn enorm. Verdachten van een strafbaar feit verblijven maandenlang in voorarrest in vieze, overvolle cellen. Op verzoek van D66 heeft de Nederlandse regering steun toegezegd : computers en twee gerechtssecretarissen zouden aan Suriname ter beschikking worden gesteld. Ter ondersteuning van het gerechtelijk apparaat. Op het allerlaatste moment zijn de mensen niet uitgezonden en moesten zij in Nederland blijven. Aldus mr Gerard Spong op het symposium in Amsterdam, waar de situatie van de mensenrechten in Suriname centraal stond. Daar moet ik het fijne van weten. Ik zal de ministers Donner en Bot om opheldering vragen. Zonder goed functionerend rechterlijk apparaat kan Suriname zich niet ontwikkelen tot een volwaardige rechtsstaat. En wordt het werk van de mensenrechtenorgaisaties bemoeilijkt. Laten de politici in Suriname prestigekwesties opzij zetten en accepteren dat de rechters tijdelijk ondersteuning van buitenaf krijgen. Daar heeft de Surinaamse bevolking recht op. 

           Terug naar Suriname. Navrant is dat de generaties van na 1986 zich nauwelijks bewust zijn van wat er zich in hun land heeft afgespeeld. Sommige jongeren ( en ouderen die het misschien goed uitkomt) doen de aandacht voor de slachtpartijen af als gezeur. Maar wie niet met zijn verleden in het reine is gekomen, kan nooit onbevangen de toekomst in gaan. Daarom is het goed dat beide organisaties gesteund worden, dat zij lesmateriaal voor scholen kunnen uitgeven en dat zij de vinger op de zere plek blijven leggen. 

Wie meer informatie over het werk van de stichting Moiwana of de Organisatie voor Gerechtigheid en Vrede (OGV) wil,kan met mij kontakt opnemen.

In 2002 kreeg ik een mailtje van een mevrouw. Haar broer zat vast in een cel in Thailand. Hij was veroordeeld wegens drugshandel. Ze schreef me over de situatie in de gevangenis. O ja, voegde ze er achteloos aan toe : er zit ook een Nederlander vast die is vrijgesproken, zo krom is het rechtssysteem in Thailand. Ik geloofde het niet. Vrijgesproken en toch gevangen? Ik belde naar het Ministerie van Buitenlandse Zaken. "Klopt dat?" vroeg ik. "Ja" antwoordde de ambtenaar. "Hij zit al ruim 5 jaar vast en is vrijgesproken. De officier van Justitie is in hoger beroep gegaan en het kan nog wel jaren duren voor de zaak weer door de rechter wordt behandeld." Ik was verbijsterd. Ik vroeg of het ministerie van Buitenlandse Zaken me met de familie van de man in contact kon brengen. Ik wilde weten waarom ze nooit aan de bel getrokken hadden. Daags later werd ik door Pita Kuijt gebeld, de moeder van Machiel. We maakten een afspraak. Met de belofte van stille diplomatie was ze jaren aan het lijntje gehouden. Ze besloot dat het nu genoeg was. Nederland moest nu maar eens merkbaar in actie gaan komen.

Ik ben schriftelijke Kamervragen gaan stellen, heb het initiatief genomen om een verdrag met Thailand te sluiten, zodat Nederlandse gevangenen het restant van hun Thaise straf in een Nederlandse gevangenis kunnen gaan uitzitten, ben in Thailand in de gevangenis op bezoek geweest en heb veel contact onderhouden met Pita Kuijt.

Op 27 maart 2006 - bijna 9 jaar na zijn arrestatie- heeft de Hoge Raad van Thailand Machiel Kuijt tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld. Nu het verdrag inmiddels in werking is getreden, wordt Machiel de eerste Nederlander die er een beroep op doet. Als alles vlot verloopt, is er misschien een kans dat hij eind 2006, begin 2007 overgevlogen wordt naar een Nederlandse gevangenis.

Er zijn veel mensen die zeggen : eigen schuld, dikke bult. Maar die mensen weten misschien niet hoe erbarmelijk de omstandigheden in een Thaise cel zijn ( met 20 man in een betonnen cel, geen matrassen op de grond, maar dunne matjes, geen schoon drinkwater, tenzij je er voor betaalt, corrupte en gewelddadige bewakers, besmettelijke ziektes, AIDSbesmettingen etc). Als volksvertegenwoordiger wil ik me ook voor Nederlanders inzetten die in het buitenland in de problemen zijn gekomen. Schuldig of niet. Als ze in onmenselijke gevangenschap zitten dan vind ik het mijn taak om voor hen op te komen.

Ik hou de verdere afwikkeling van de zaak van Machiel Kuijt scherp in de gaten. Maar in de Thaise gevangenissen zitten nog meer Nederlanders gevangen. Zo zijn er twee Chinese Nederlanders uit Rotterdam die de doodstraf hebben gekregen. Ook voor hen en die andere Nederlandse gevangenen is actie nodig. Op de website van Prisonlife is er meer informatie over te vinden.

Op mijn antwoordapparaat staat een boodschap van iemand die op vakantie in Cuba is geweest. Hij heeft daar op straat een Cubaan ontmoet die mijn visitekaartje liet zien en vertelde goed met mij bevriend te zijn. Hij vroeg de Nederlandse toerist met mij contact op te nemen. "Help me het land uit" was de boodschap. De naam van de Cubaan zegt me niets, om veiligheidsredenen schrijf ik die maar niet op. Maar de wanhoop die eruit spreekt, grijpt me naar de keel. Cuba is één grote gevangenis. Fidel Castro en zijn regime hebben een cordon om het eiland gelegd en beschuldigen iedereen die kritisch is over de situatie van de mensenrechten, van pro-amerikaanse propaganda. Als je in Cuba op straat loopt word je door wildvreemden aangesproken. Als ze niet bang zijn, willen ze hulp. Veel mensen zijn wanhopig. Ze zijn arm, zien geen perspectief meer en willen het land uit.

Op 18 maart is het drie jaar geleden dat Castro c.s. de kans grepen om de meest kritische tegenstanders van het communisme de gevangenis in te gooien. Cubaanse politici, vakbondsleiders en journalisten werden zonder proces veroordeeld tot lange gevangenisstraffen. Zo ook Diosdado Gonzales Marrero. Hij is 41 jaar en heeft een aantal jaar geleden de politieke partij van Vrede, Liefde en Vrijheid opgericht. Een partij die vreedzaam burgerlijk protest tegen de communisten stimuleert. En dat was tegen het zere been van Castro (in 2004 nog gebroken).  Marrero werd tot 20 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Hij zit in een isoleercel. Zijn vrouw mag hem niet bezoeken. De autoriteiten weigerden haar zelfs bij de poort van de gevangenis en een matras dat ze bij elkaar had gespaard, werd niet aan Marrero gegeven. Hij ligt nog steeds op een betonnen vloer in een koude cel.

Ik heb Diosdado Gonzales Marrero geadopteerd. Op zaterdag 18 maart organiseerden Pax Christi en andere organisaties een protestdemonstratie op de Dam in Amsterdam. Een aantal sprekers, onder wie Freek de Jonge, Stefan Sanders, Manon Uphoff, Hagar Peeters, Max van den Berg en ikzelf bracht een politieke gevangene onder de aandacht van het winkelend publiek. Ieder van ons gaf een boek ten behoeve van een op te richten bibliotheek in Cuba ( de meeste buitenlandse boeken die kritisch van toon zijn, zijn door Castro verboden; andere buitenlandse boeken zijn nauwelijks te verkrijgen). Maar de grootste verzuchting is toch wel : hoe lang nog? Wanneer verandert Cuba in een open democratie die de mensenrechten respecteert? Hoe kan het dat Fidel Castro, in de jaren vijftig van de vorige eeuw boegbeeld van hoop en inspirator van socialisme met een menselijk gezicht, is verworden tot een tiran die zichzelf en zijn kliek verrijkt en de Cubanen meedogenloos onderdrukt? 

Het wordt tijd dat Europa de druk op het regime opvoert. Er zitten nog zo'n 75 politieke gevangenen onder mensonwaardige omstandigheden gevangen. Niet voor niets dat Amnesty International al jaren schrijft over gevallen van foltering, mishandeling en onthouding van medische zorg. Cuba weigert internationaal toezicht.

Als D66 Tweede Kamerlid blijf ik actie voeren om verbetering van de situatie van de Cubanen te bereiken. In het parlement en daarbuiten.

Voor meer informatie kijk ook op de website van de stichting Cuba Futuro.

Drie jaar geleden werd ik fractievoorzitter van D66. Het zouden drie roerige, maar waardevolle jaren worden.

Vandaag heb ik er een punt achter gezet. Ik besloot als fractievoorzitter af te treden.

Waarom?

Na wekenlang duwen en trekken heeft de Kamer op donderdag 2 februari 2006 het debat gevoerd over de missie naar Uruzgan. Ik was er zeer op tegen. Wederopbouw in Uruzgan, een provincie waar een guerilla-oorlog aan de gang is, heeft geen redelijke kans van slagen. D66 vindt de goede bedoelingen van de regering onvoldoende om een zo belangrijk besluit op te baseren. Een nuchtere analyse van de feiten op de grond wijst uit dat het niet wederopbouwen, maar vechten wordt in Uruzgan. En daar is de opzet van de missie niet voor geschikt.

Vantevoren heeft D66 de kwestie hoog opgespeeld, we hebben het beeld laten ontstaan dat we met een crisis dreigden. En dat om de besluitvorming te beinvloeden, we wilden dat de missie niet doorging. Bij een meerderheid van minder dan 2/3e zou ik het kabinet hebben laten vallen, als het de missie tegen onze zin toch zou willen doorzetten. In januari zijn er in de beruchte achterkamertjes contacten geweest tussen Wouter Bos en Maxime Verhagen. Ook tussen PvdA- en VVD-kamerleden. En werd de internationale druk op Nederland opgevoerd. En zie, op het laatst bleek de PvdA-fractie de aanvankelijke kritische voorwaarden te laten vallen. De PvdA ging om en stemde voor. Dat bezorgde de regering het zo vurig gewenste brede draagvlak in de Kamer. Uiteindelijk stemden maar liefst 127 Kamerleden met de regering mee. Alleen de SP en GroenLinks steunden ons in onze analyse en stemden tegen. De slag in de Kamer heb ik dus fors verloren. Behalve die in mijn ogen ontluisterende politieke realiteit speelde er nog iets anders mee dat voor mij de doorslag gaf om af te treden.

In het hele proces voorafgaande aan de stemming zijn, ook door mijzelf, politiek-tactische fouten gemaakt. Als politiek leider van D66 neem ik voor alle fouten die gemaakt zijn de volle verantwoordelijkheid. Die politieke verantwoordelijkheid mag niet zonder consequenties blijven. Ik wil afrekenbaar zijn, net zoals ik dat van anderen in de politiek verlang. Ik moet mij zelf dus de maat nemen. Ik wil dat D66 het Afghanistan-hoofdstuk kan sluiten en weer met een schone lei door kan gaan. Daarom treed ik af als fractievoorzitter.

Ik zal me wel - en graag zelfs - als Tweede Kamerlid blijven inzetten om de idealen van D66 in de politiek te verwezenlijken.

Nu een zo grote Kamermeerderheid de militairen naar Afghanistan stuurt, stel ik me achter hen op. Het politieke gekrakeel van de afgelopen weken moet afgelopen zijn. Vanaf nu mogen de mensen die de risicovolle missie naar Uruzgan moeten volbrengen, op onze volledige steun rekenen. Ik hoop dat ik ongelijk krijg en dat de missie alsnog slaagt. En vooral dat al de militairen veilig en gezond weer in Nederland terugkeren.

Ik dank al diegenen die mij de afgelopen drie jaar als fractievoorzitter hebben gesteund. Voor hen zal ik voortaan meer tijd hebben. En daar verheug ik me nu al op. 

Vóór het Afghanistandebat heeft de PvdA zijn inhoudelijke eisen om vóór de missie te kunnen stemmen losgelaten. Ik hoor Wouter Bos nog zeggen dat er echt sprake moet zijn van wederopbouw in Uruzgan en dat de vechtmissie Enduring Freedom niet door de wederopbouwmissie van ISAF heen mag lopen. Na kennisgenomen te hebben van het geheime MIVD-rapport, het inmiddels openbare rapport van de Amerikanen over Uruzgan en de hoorzitting staat voor mij vast dat er geen redelijke kans is op wederopbouw en dat de twee missies wel degelijk door elkaar gaan lopen. Het wordt vechten in Uruzgan en niet het winnen van de hearts and minds van de bevolking. De Taliban komen immers uit Uruzgan en hebben er sterke wortels. Waarom is Wouter Bos dan omgegaan? Hoe kan hij zijn twee inhoudelijke voorwaarden inslikken? Misschien heeft de internationale druk op Nederland ermee te maken.

In elk geval heeft Wouter Bos laten doorschemeren waarschijnlijk met zijn PvdA-fractie vóór de missie te gaan stemmen. Als dat zo blijkt te zijn aan het eind van het debat, dan is er een wel zeer royale meerderheid voor het sturen van Nederlandse militairen naar Uruzgan. Met dank aan de PvdA gaan de Nederlandse militairen op hun missie. Linksom of rechtsom, ze gaan. D66 zal tegen stemmen. Laat dat helder zijn.

Maar moet D66 dan een kabinetscrisis veroorzaken? Terwijl de militairen in Nederland hun spullen pakken en zich klaar maken voor Afghanistan, is de politiek hopeloos verdeeld, vindt er een verkiezingscampagne plaats, waar Afghanistan een rol zal spelen. Maar welke combinatie ook aan de macht komt, de missie wordt niet stopgezet, maar gaat door. Is dat een goede uitgangspositie voor de militairen om deze risicovolle missie te gaan ondernemen? Met in hun rug een ruziende politiek? Nee. Ik vind dat de militairen er recht op hebben dat nadat het besluit gevallen is en een grote meerderheid "ja" heeft gezegd, de politiek moet ophouden met discussieren. We moeten dan als één man achter de militairen gaan staan. Zij moeten een inmens moeilijk klus gaan klaren in Uruzgan. Dan moet de politiek pas op de plaats maken en de militairen steunen. En er het beste voor hen van hopen.

Tijdens de door de Tweede Kamer georganiseerde hoorzitting passeerde een stroom insprekers de revue.

Veel genodigden begonnen te zeggen dat Nederland natuurlijk de vrijheid heeft om "nee" tegen de missie naar Uruzgan te zeggen.

Om vervolgens uitgebreid uiteen te zetten dat het prestige van de Europese Unie door een "nee" wordt geschaad. Dat de NAVO te kijk zou staan. De meeste van deze genodigden komen uit militaire kringen, NAVO, Europese Unie of uit Afghanistan zelf..

Als je hun redeneertrant zou volgen, zou je het parlement gewoon moeten overslaan. Zodra de regering in internationaal verband besprekingen begint over een mogelijke missie, zwem je in de fuik. Want als het parlement aan het eind van de rit "nee" zegt, is er imagoschade.

Wat is hier nog de rol van de Nederlandse volksvertegenwoordiging? Na het drama in Srebrenica heeft de Nederlandse Tweede Kamer een parlementaire enquete georganiseerd. Bert Bakker van D66 was er de voorzitter van. Eén van de hoofdconclusies was dat de Tweede Kamer te weinig serieus naar de toen voorliggende voorstellen had gekeken. Na druk van de internationale gemeenschap, de media, NGO's ging de Tweede Kamer op basis van goede bedoelingen akkoord. Dat nooit meer, was één van de lessen. En nu zie ik toch weer een zelfde soort beweging ontstaan. Kofi Annan, Amerikaanse en Europese politici, militairen : ze willen dat we gaan. Vanwege de toekomst van de NAVO, het prestige van de internationale gemeenschap.

Maar als er doorgevraagd wordt : hoe gaat het nu in Uruzgan, en is de wederopbouwmissie uitvoerbaar, dan worden de teksten erg voorzichtig. "Het wordt een lastige missie, wie A zegt moet B zeggen, er moet wel doorgepakt worden, er zullen doden vallen, het is natuurlijk een vechtmissie, wederopbouw zal er nauwelijks plaats kunnen vinden, het onderscheid tussen Enduring Freedom en ISAF is vaag, het zal lastig zijn voor de bevolking om verschil tussen vechthandelingen te zien, de eerste jaren zullen er geen resultaten worden geboekt etc."

Na generaal-majoor van Kappen die me vertelde dat hij 8 jaar geleden in Afghanistan was geweest en nooit Uruzgan had bezocht en zijn informatie van de NAVO had gekregen, kwam de oorlogsjournalist Arnold Karskens. Hij was begin januari 2006 nog in Uruzgan. En maakte klip en klaar duidelijk dat deze wederopbouwmissie geen kans van slagen heeft. "Maar als je er wil gaan vechten, dan zit je goed".

Het was een schokkend betoog na alle verhalen over hoe goed het is om "ja" tegen de missie te zeggen. Voorzitter Henk de Haan raakte van slag. "U bent hier niet om de Tweede Kamer de les te lezen". Hij wilde niet discussieren over de vraag, waarom de Tweede Kamer op voorspraak van Defensie het werkbezoek van een aantal Kamerleden had afgeblazen, terwijl Karskens juist vond dat een bezoek mogelijk was. De Haan verweet Karskens dat hij zo negatief was. De oorlogsjournalist liet zich niet muilkorven. Hij antwoordde :  "Ik ben niet negatief, ik beschrijf de feiten, nuchter zoals ze zijn."

Kijk, daar hebben we behoefte aan. Voorbij de goede bedoelingen zullen we een gewetensvolle afweging moeten maken.

De Tweede Kamer is weer begonnen na een woelige recesperiode. Het woord "Afghanistan" zoemt door de wandelgangen. "Ik weet dat D66 tegen de missie naar Afghanistan is", vroeg een van de portiers, "maar waarom eigenlijk?"

Wij geloven niet dat de door de regering voorgestelde missie naar de provincie Uruzgan een redelijke kans van slagen heeft. Ja, de regering heeft goede bedoelingen en het beste met Afghanistan voor, maar D66 vindt dat Nederland onze goed getrainde militairen alleen moet inzetten voor missies met een haalbaar doel. In Uruzgan, waar de bevolking onderling sterk verdeeld is, en de Amerikaanse militairen die er nu gelegerd zijn, haat en bestrijdt, zouden onze Nederlandse militairen voornamelijk bezig zijn met hun eigen bescherming. Daarom kunnen ze geen serieuze rol spelen bij het bestrijden van terreur of bij het opbouwen van het gebied. De Nederlandse militairen worden in de compound van de Amerikanen gehuisvest. Zij dragen uniforms die nauwelijks van die van de Amerikanen te onderscheiden zijn. De kans is levensgroot dat de haat tegen de Amerikanen ingewisseld wordt door haat tegen de Nederlanders. Het is naïef om te denken dat het de ca. 1200 Nederlandse militairen gaat lukken om de Taliban en Al Qaida strijders effectief aan te pakken. De Amerikanen is dit met grof geweld in 4 jaar niet gelukt. Zolang drugsbaronnen, warlords en terroristen de dienst uitmaken in deze arme provincie, zal er van opbouw geen sprake kunnen zijn. De missie van de Amerikanen in Uruzgan is mislukt. President Bush trekt zijn troepen terug. Waarom moeten wij dan die missie overnemen zonder kans op succes?

Zelf ben ik een voorstander van de NAVO. D66 heeft dan ook andere NAVO-missies van Nederlandse militairen in Afghanistan gesteund. Bijvoorbeeld in het Noorden van het land, waar de omstandigheden sterk verschillen van die in Uruzgan. D66 heeft ook voor de hulpverlening aan het land met een bedrag van 250 miljoen euro gestemd. Nederland is een van de grootste donoren. Wederopbouw van Afghanistan is van groot belang. Voor de bevolking daar, maar indirect ook voor het westen. Maar een goede NAVO-bondgenoot mag ook een kritische bondgenoot zijn. Dat is zelfs nuttiger dan blind achter Washington en Brussel aan te lopen. Het Nederlandse leger moet onder de Nederlandse democratische controle blijven vallen. Ik ben dan ook niet gevoelig voor het argument dat we niet meer terugkunnen, omdat andere NAVO-bondgenoten op ons zouden rekenen. Opvallend overigens is dat er op de Britten na geen andere Europees NAVO-land in Uruzgan actief wil zijn.

Door met ons afwijzende standpunt naar buiten te gaan heeft D66 er voor gezorgd dat de NAVO-landen beseffen dat de Uruzgan-missie geen gelopen race is. De fractie van D66 neemt haar parlementaire werk serieus. De NAVO-landen zijn democratieën. En in een democratie mogen volksvertegenwoordigers het niet eens zijn met voorstellen van de regering. Het argument van de rijdende trein kan ons niet tegengeworpen worden. En dreigen met economische sancties of voorspellen dat er in Den Haag en Amsterdam op straat slachtoffers door terreur gaan vallen als we de missie naar Uruzgan niet steunen, werkt averechts. Ik wil graag mijn solidariteit met Afghanstan betuigen. Maar niet door een missie te steunen die geen redelijke kans van slagen heeft. Aan zo'n missie wil ik de Nederlandse militairen niet bloot stellen.

Vanmorgen zag ik Wouter Bos in het tv-programma Goedemorgen Nederland. Het gesprek ging voor een belangrijk deel over Afghanistan. Na LPF, SP en GroenLinks heeft de fractie van D66 stelling genomen tegen de voorgenomen missie naar Uruzgan. Een “wederopbouwmissie” in een gebied dat nog zo instabiel is, kán namelijk niet slagen. Dan wordt er niet aan wederopbouw gedaan, maar komt het neer op oorlogvoering tegen de Taliban. En daar is de voorgestelde missie niet voor bedoeld en ook niet voor geschikt. Zo’n missie moet je niet willen, vindt D66.
Afgelopen vrijdag is de fractie unaniem tot die conclusie gekomen, nadat we weken bezig zijn geweest ons goed te informeren. Nu vinden Wouter Bos van de PvdA, maar ook Hans van Baalen van de VVD, dat wij dat wel mogen vínden maar niet mogen zéggen. Eerst moet de regering met een voorstel komen. Ik snap daar niets van. Willen Bos en Van Baalen het parlement een pleister op de mond plakken? Moeten we nog wekenlang een toneelstukje opvoeren terwijl we het eigenlijk al weten?

Ik vind het juist belangrijk om het kabinet te laten zien waar de fractie van D66 staat. Dan kunnen ze daar in hun besluitvorming rekening mee houden. Bovendien, als wij nu stijf de kaken op elkaar zouden houden, laten we ook onze partners in de NAVO langer dan nodig in het ongewisse. Dan krijgen we straks weer het argument dat de trein al rijdt en Nederland daar niet meer vanaf kan springen.

Dat zie je nu al een beetje gebeuren. Jaap de Hoop Scheffer, de Secretaris-Generaal van de NAVO, vindt dat Nederland de missie nu al niet meer kan afwijzen zonder internationaal een slecht figuur te slaan. Dat lijkt mij een slecht argument om militairen op een missie te sturen die je niet ziet zitten. Maar nu gaan mensen zich natuurlijk ook de vraag stellen of de regering soms al toezeggingen heeft gedaan vóórdat het Parlement de missie heeft goedgekeurd. Die indruk wordt ook al gewekt door The Economist, die begin november al zonder enig voorbehoud schreef dat de Nederlandse militairen naar Uruzgan toegaan. Kennelijk heeft De Hoop Scheffer zich al rijk gerekend met de missie. Hij heeft lang in de Tweede Kamer gezeten. Hij zou toch moeten weten dat de Nederlandse volksvertegenwoordiging er niet voor spek en bonen zit.

Het was een heftige week in politiek Den Haag.

Allereerst was daar het debat met Rita Verdonk over het onvolledig en onjuist informeren van de Tweede Kamer m.b.t. Congo. Ondanks eerdere ontkenningen bleek dat de Nederlandse autoriteiten wel degelijk aan Congo en andere landen hadden laten weten dat Nederland ex-asielzoekers terug stuurt. In het debat heeft Verdonk ruiterlijk toegegeven dat ze fout zat. Vervolgens legde ze duidelijk uit hoe de IND in het vervolg te werk zal gaan. De motie van mijn collega Ursie Lambrechts om inzage te krijgen in de onderliggende stukken van de landsberichten, werd met grote meerderheid aangenomen, evenals haar motie om een onafhankelijk toezicht te organiseren op alle terugkeeractiviteiten. Voor mij stond het daarom na het antwoord van Verdonk vast dat zij over deze kwestie niet zou hoeven af te treden. Om met mijn PvdA-collega Klaas de Vries te spreken, die dit zei, toen hij ten tijde van de vuurwerkramp in Enschede minister van Binnenlandse Zaken was : de minister moet nu niet aftreden, maar optreden! Overigens blijft de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) een bron van aanhoudende zorg. Die blijven we dan ook goed in de gaten houden.

De fractie heeft vandaag de zoveelste vergadering over Afghanistan gehad. We hebben ons in de voorbije periode breed laten informeren over de situatie in Uruzgan, de provincie waar de ISAF-missie om de Afghanen te helpen met wederopbouw, mogelijk naar toe zou gaan. We kwamen na afweging van alle informatie tot de slotsom de missie niet te steunen. Uruzgan is het hartland van de Taliban. De stammen zijn in onderlinge conflicten verwikkeld, de Amerikanen hebben grote moeite de provincie onder controle te krijgen. Er zijn honderden Talibanstrijders aanwezig. De situatie aldaar is dus absoluut niet geschikt om aan wederopbouw te beginnen. Zo'n missie heeft geen goede kans van slagen. Maandag 19 december vergadert het kabinet over de vraag of Nederland mee moet doen aan de ISAF-missie. Ik ga er van uit dat het kabinet met het standpunt van de D66-fractie rekening houdt. Wat mij betreft kan Nederlandse deelname aan een wederopbouwmissie, zoals die van ISAF, alleen met een breed draagvlak in het parlement, van start gaan.

                          Tussen de moeilijke politieke afwegingen door heb ik gelukkig deze week ook nog tijd gevonden om Joke Kranenburg bij te staan. Zij is de weduwe van Arie Kranenburg, de politieman die door de RAF-terrorist Knut Folkerts in 1977 in Utrecht werd vermoord. Kranenburg probeerde Folkerts te arresteren en dat werd hem noodlottig. Folkerts werd voor de moord tot 20 jaar gevangenisstraf veroordeeld en vervolgens aan Duitsland uitgeleverd. Daar had de RAF-terrorist nog meer mensen vermoord. Hij werd er tot levenslang veroordeeld. Nederland bedong dat hij zijn Nederlandse straf aldaar zou ondergaan.

Tijdens de moord hadden Joke en Arie Kranenburg één zoontje, Joke was hoogzwanger van hun tweede. Na de moord werd de tweede zoon geboren. Beide kinderen hebben hun vader dus nooit echt gekend. Halverwege de jaren '90 kwamen zij er via internet achter dat Knut Folkerts in Duitsland voorwaardelijk in vrijheid was gesteld. Hij liep vrij rond. Zonder dat hij zijn Nederlandse straf had uitgezeten. Vanaf dat moment strijden Joke en haar zoons voor gerechtigheid. Folkerts moet zijn straf geheel of gedeeltelijk uitzitten. Arie Kranenburg heeft zijn leven niet voor niets gegeven. Maar Joke Kranenburg en haar zoons werden nergens gehoord. Ze werden van het kastje naar de muur gestuurd.

Via Peter R. de Vries kwam ik met hen in aanraking. Ik heb schriftelijke kamervragen aan minister Donner gesteld, maar met het antwoord kwamen de Kranenburgs niet verder. Op donderdag 15 december ben ik met Joke en haar oudste zoon bij minister Donner op bezoek gegaan. Hij toonde zich bereid zich voor de zaak in te zetten. Misschien luistert de nieuwe Duitse minister wel naar de argumenten van Nederland om de straf van 20 jaar daadwerkelijk uit te voeren. De vorige minister, Otto Schilly, was in de jaren '70 advocaat van de RAF! En door een merkwaardige speling van het lot is de nieuwe Duitse minister juist slachtoffer van een RAF-aanslag. Hij zit sindsdien in een rolstoel. Wie weet heeft hij meer respect voor Arie Kranenburg, die als politieman in dienst van de Nederlandse overheid, zijn leven heeft gegeven in de strijd tegen terreur. Een land als Nederland dat de dreiging van terreur serieus neemt, moet in woord en daad degenen die namens Nederland gevaarlijk werk verrichten, op alle mogelijke manieren ondersteunen en respecteren. Ik hoop dat Joke Kranenburg en haar zoons de gerechtigheid vinden die ze zoeken.

8 december 1982-8 december 2005

Elk jaar komt in Amsterdam een groep Surinamers op 8 december bijeen. Zij zijn nabestaanden van de 15 Surinaamse mannen die op 8 december 1982 op last van de toenmalige legerleider Bouterse werden doodgeschoten. Elk jaar vragen de nabestaanden om gerechtigheid. Zij willen dat Bouterse c.s. worden vervolgd voor de moordpartij, en veroordeeld. Er waren jaren dat een strafproces tegen Bouterse c.s. verder weg leek dan ooit. De moorden dreigden zelfs te verjaren, maar door de volharding van de nabestaanden, onder wie Lilian Gonsalves, weduwe van de deken van advocaten Kenneth Gonsalves, werd de dreigende verjaring bij wet ongedaan gemaakt. En nu, op 8 december 2005, lijken we aan de vooravond van het begin van het strafproces te staan. Het wordt een spannende tijd in Suriname. Reken maar dat er druk zal worden uitgeoefend op de rechters, de officieren van Justitie, de getuigen. Maar Suriname is een rechtsstaat. Het proces zal professioneel worden gevoerd. Misschien kunnen buitenlandse waarnemers er op toezien dat de rechtsgang zuiver verloopt, zodat de verdachten later niet kunnen beweren dat zij geen eerlijk proces hebben gehad.

Voor Suriname is het proces tegen Bouterse c.s. enorm belangrijk. De wonden van 8 december zullen eens moeten helen. Na berechting kunnen de nabestaanden en de rest van de samenleving deze zwarte bladzijde in de geschiedenis van het jonge land een plaats geven. En dat zal moeilijk genoeg zijn. Want Suriname is klein. Iedereen kent elkaar. Iedereen is wel gelieerd aan een slachtoffer of een dader van de 8 decembermoorden. En men moet met elkaar verder.

Het proces is ook van belang, omdat er na 1982 een hele generatie is groot geworden die weinig weet heeft van wat er zich in Fort Zeelandia op 8 december 1982 heeft afgespeeld. De schoolboeken vermelden niets over de gebeurtenissen. En op straat is er nog steeds angst en huiver om over het verleden te praten.

Toen ik begin 2005 in Paramaribo was, ben ik naar Fort Zeelandia gegaan. Met een grote groep toeristen kreeg ik een rondleiding. De gids vertelde hoe dik de muren waren, hoeveel kamers en zalen zich in het complex bevonden. Ja zelfs het geschatte aantal bakstenen bleef niet onvermeld. Maar over de 8 decembermoorden geen woord. Totdat één van de toeristen zijn hand op stak. "Zijn hier niet 15 Surinamers door Bouterse doodgeschoten?". De gids verstarde, antwoordde kort en praatte er over heen. Toen we bij de buitenmuur kwamen, bij het bastion Veere, nam de toerist me apart. "Kijk, hier kun je de kogelgaten nog zien" wees hij me aan. "Het Nederlands Forensisch Instituut heeft het allemaal onderzocht en zelfs nog DNA van de slachtpartij veiliggesteld". Ondertussen praatte de gids verder over niemendalletjes.

Ik hoop dat het proces tegen Bouterse c.s. Suriname de mogelijkheid biedt met het verleden in het reine te komen. Na afronding van het strafproces zal er voor Suriname een nieuw proces van start gaan. Een proces gericht op de toekomst en bevrijd van de last van 8 december 1982. Al zal die datum voor altijd een diepe betekenis houden.

Tibet voor de Tibetanen. Het klinkt zo logisch. De werkelijkheid is anders. China heeft Tibet geannexeerd en voert een meedogenloze anti-Tibet politiek. Tibetaanse tempels worden verwoest, Chinese gastarbeiders worden in grote getalen naar tibet gestuurd, de Tibetaanse taal mag niet meer gesproken worden. En er wordt een mensonterende bevolkingspolitiek toegepast. Soms worden Tibetaanse vrouwen gedwongen geaborteerd en gesteriliseerd. de Dalai lama en het Tibetaanse parlement leven in ballingschap in India.

China is de economische supermacht bij uitstek aan het worden. De hele wereld, inclusief Europa, wil van de economische mogelijkheden in China profiteren. Prima. Maar de mensenrechten mogen niet op het tweede plan komen te staan. Daarom heb ik het Tibetaanse parlement in ballingschap, dat op rondreis is door Europa, uitgenodigd om het Nederlandse parlement te bezoeken. Op 21 november 2005 was het zo ver. Na een rondleiding door het Tweede Kamergebouw gaven de Tibetanen ons kamerleden informatie over de recente stand van zaken. De Tibetanen onder aanvoering van de Dalai Lama zijn aanhangers van het vreedzame protest. Ze gebruiken geen geweld. Ze willen een dialoog met China om in vrede in een vrij Tibet te kunnen leven. China weigert te praten. Daarom is het goed om voor 2008 - wanneer de Olympische Spelen in China worden gehouden- de druk op te voeren. In de aanloop naar het grote sportevenement zullen de ogen op China gericht zijn. Ik ben er trots op dat deze week de hele Tweede Kamer een motie van D66 heeft aanvaard, waarin de regering wordt gevraagd te stimuleren dat China de onderhandelingen met Tibet zal openen. Natuurlijk is Nederland maar een zeer beperkte factor in de wereldpolitiek. Maar zoals de Tibetaanse filosofie luidt : als één zandkorrel begint te rollen, komt er een lawine in beweging.

De slachtoffers van de Schipholbrand zijn uitgeplaatst naar de gevangenisboot in Schiedam en naar Kamp Zeist. Daar zijn ze weer opgesloten. Als je een brand die 11 slachtoffers heeft gemaakt, van nabij hebt gezien, gehoord, geroken, terwijl je zelf opgesloten zat, gaat je dat niet in je koude kleren zitten. Dokters vermoeden dat sommige slachtoffers een post traumatisch stress syndroom hebben opgelopen. De gezondheidsklachten zullen niet 1-2-3- zichtbaar zijn, maar misschien pas over enkele weken. De gezondheidsklachten zullen waarschijnlijk niet met één gesprekje of één pilletje verdwijnen. Daar is tijd en rust voor nodig.
Ik vind dat de slachtoffers de gelegenheid moeten krijgen in Nederland medisch en psychiatrisch behandeld en begeleid te worden. Ze waren per slot van rekening aan de zorgen van de Nederlandse overheid toevertrouwd, toen de brand uit brak. Op Nederland rust dan ook de verantwoordelijkheid om hen respectvol te behandelen.
Rita Verdonk doet dat niet. Het debat van donderdag 10 november zou gaan over de wijze waarop de slachtoffers in de gevangenis behandeld worden. Plotseling kondigde de minister in dat debat aan weer met de uitzettingen te beginnen. Onnodig hard en niet respectvol naar de slachtoffers. Waarom gunt ze de slachtoffers niet de rust en de tijd om op adem te komen? Waarom niet eerst de medische en psychiatrische behandeling hier ondergaan? Uit zorg voor de slachtoffers vroeg D66 heropening van het debat. Ursie Lambrechts diende een motie in met als strekking : geen uitzettingen, tenzij onafhankelijk medisch en psychiatrisch oordeel geen beletselen ziet én in het land van herkomst adequate behandeling geregeld is. De motie werd door een groot deel van de Tweede Kamer gesteund. Daarmee werd het plan van Rita Verdonk bijgestuurd. Onbegrijpelijk dat Rita Verdonk de motie als een ondersteuning van haar beleid omschreef. D66, maar ook PvdA en Christenunie, steunen haar uitzettingsbeleid ten aanzien van de slachtoffers van de Schipholbrand juist niet! Ik ga er van uit dat de uitspraak van de meerderheid van de Tweede Kamer door de minister serieus wordt genomen.